Z Życia
Akademii Medycznej
w Warszawie

Uroczysta promocja na II Wydziale Lekarskim.
Od lewej stoją profesorowie: M.Borkowski - były dziekan II WL, L.Pączek - prorektor AM, J.Sawicki - prorektor AM, J.Stelmachów - dziekan II WL, J.Piekarczyk - rektor AM, W.Gliński - dziekan I WL, J.Kowalski - prodziekan Wydziału Farmaceutycznego, M.Karolczak - prodziekan II WL.

---

Spis treści:

• M. Foryś: Uroczysta promocja na Zamku Królewskim
• J. Piekarczyk: Wystąpienie Rektora AM
• J. Stelmachów: Wystąpienie Dziekana II Wydziału Lekarskiego
• Sprawozdanie z Konferencji n.t. "Usługi medyczne 3-ego poziomu referencyjności oraz funkcjonowanie szpitali klinicznych - w świetle kontraktów podpisanych z Kasami Chorych"
• M. Foryś: Rektor Janusz Piekarczyk gości byłych rektorów AM
• J. Komender: Drugi Światowy Kongres Bankowania Tkanek
• K. Pawelec: Kongres Naukowy Młodych Medyków
• M. Foryś: Spotkania członków KRUM z parlamentarzystami
• Wybory do zespołów KBN
• T.Kocon: Etyka i medycyna"
• M. Kurpeta: Nagrody Prezesa Rady Ministrów
• B. Ciszek: Bioetyka w Niemczech
• T. Kocon: Sesja poświęcona pamięci profesora Mariana Górskiego
• M. Górski: Wspomnienia wojenne - Kampania Wrześniowa
• J. Piekarczyk: Prof.dr hab. n. med. Marian Górski - nasz Nauczyciel, twórca chirurgii szczękowej w Polsce
• M. Müldner-Nieckowski: Praca nad publikacją naukową
• M. Kurpeta: Promocja książki E. Lewandowskiego "Profesor Stefan Wesołowski"
• Z żałobnej karty
• D. Chmielewska-Szewczyk: Profesor Zapaśnik-Kobierska
• E. Duszczyk: Profesor Wojnarowski
• Nekrologii
• Prof. Jan Nielubowicz
• Dr Mariusz Popielarski

---

• Powrót do strony głównej "Z Życia Akademii Medycznej w Warszawie"
• Powrót do stron Biblioteki Głównej AM

Uroczysta promocja na Zamku Królewskim

Mgr Mariusz Foryś

        Uroczysta promocja absolwentów II Wydziału Lekarskiego warszawskiej AM odbyła się 21-ego stycznia b.r. w pięknej scenerii Sali Balowej Zamku Królewskiego. W trakcie podniosłej uroczystości wręczono dyplomy dla 105 lekarzy, 17 doktorów nauk medycznych oraz 5 doktorów habilitowanych nauk medycznych. Po raz pierwszy w dziejach Wydziału, 9–ciu Obcokrajowców otrzymało dyplomy lekarskie po ukończeniu studiów w Oddziale Nauczania w Języku Angielskim. Fakt, iż tak ważna - w życiu bohaterów tego wydarzenia – uroczystość miała miejsce w ostatnim roku drugiego tysiąclecia, został odnotowany przez wszystkich mówców wieczoru. Pomimo artykułowanych obaw, a także i gorzkich słów związanych z niełatwą sytuacją w przeobrażającym się systemie polskiej opieki zdrowotnej, perspektywa nowego millenium wykreowała wśród obecnych klimat pewnego optymizmu.
        Bezpośrednio po wykonaniu - przez chór A M - hymnu "Gaude Mater Polonia" i zajęciu miejsc przez Władze Uczelni, Senat, Profesorów, oraz zaproszonych gości, oficjalnego otwarcia uroczystości dokonał Dziekan II Wydziału Lekarskiego - Prof. dr hab. Jerzy Stelmachów.
        Witając wszystkich zgromadzonych na - dwudziestej już - promocji absolwentów jednego z najmłodszych Wydziałów naszej Akademii, Pan Dziekan pogratulował sukcesu absolwentom, doktorom, i doktorom habilitowanym. Absolwentom życzył, aby wybrany przez nich zawód lekarza przyniósł im wiele satysfakcji; ich rodzinom i najbliższym podziękował za pomoc, trud i wyrozumiałość okazywaną przez lata - przepełnionych wytężoną nauką - studiów. Prosił także o zachowanie w życzliwej pamięci swojej Uczelni i nauczycieli akademickich, którzy przekazując wiedzę starali się uwrażliwić swoich uczniów na cierpienie ludzkie, oraz kształtować w nich postawę pokory i współczucia.
        Wystąpienie JM Rektora AM Prof. dr hab. Janusza Piekarczyka zawierało szereg nawiązań do mijającej właśnie rocznicy 50 - lecia powstania Akademii Lekarskiej w Warszawie, jako samodzielnej uczelni akademickiej, która utworzona została z Wydziału Lekarskiego UW, Wydziału Farmaceutycznego, oraz Akademii Stomatologicznej. Jego Magnificencja podkreślił, jak ważna dla absolwentów, powinna być świadomość ciągłości tradycji i wybitnych dokonań luminarzy naszej Alma Mater. Odnosząc się do dzisiejszej rzeczywistości, JM Rektor nawiązał do współczesnych osiągnięć warszawskiej AM, która od lat lokuje się w czołówce, a niekiedy na nawet na pierwszym miejscu, w rankingu uczelni medycznych. Padły też cierpkie słowa na temat sytuacji w jakiej znalazła się rodzima służba zdrowia w realiach reformowanego systemu opieki zdrowotnej. Wiele najbardziej rozwiniętych placówek opieki zdrowotnej w Polsce - w tej liczbie placówki naszej AM - stanęło przed realną groźbą upadku. Do budowania optymizmu, niezbędnego w nastawieniu własnym oraz kształtowaniu lepszej przyszłości całej polskiej służby zdrowia, za pomocne Jego Magnificencja uznał wzorce płynące z postaw wielkich lekarzy - autorytetów moralnych i zawodowych, oraz wielkich autorytetów uniwersalnych, takich jak Jan Paweł II.
        Po wystąpieniu JM Rektora, nadeszła pora na moment stanowiący ukoronowanie procesu edukacji młodych adeptów sztuki lekarskiej - złożenie przysięgi Hipokratesa i odebranie dyplomów. Aż 12 tegorocznych absolwentów uzyskało średnią uprawniającą ich do uzyskania dyplomów z wyróżnieniem. Ponadto, złotymi odznakami STN uhonorowano 4 szczególnie aktywnych członków Studenckiego Towarzystwa Naukowego.
        W następnej kolejności, zabrzmiały słowa przysięgi doktora nauk medycznych i ślubowanie wypowiedziane przez 17 lekarzy, którzy obronili prace doktorskie. Wręczenia dyplomów dokonali promotorzy poszczególnych doktorantów. Otrzymanie najwyższych stopni naukowych - doktora habilitowanego, tego wieczoru stało się udziałem 5 doktorów nauk medycznych, którzy zakończyli przewód habilitacyjny. Dyplomy doktorom habilitowanym wręczył JM Rektor AM.
        Część oficjalną uroczystości zakończyły wystąpienia przedstawicieli - absolwentów i doktorów. Jako pierwsza głos zabrała lek. med. Joanna Placzke; w skierowanym do nauczycieli akademickich podziękowaniu, pragnęła wyrazić najwyższy szacunek dla ich wysiłku i cierpliwości, oraz wiedzy w trudnej sztuce niesienia pomocy innym ludziom.
        W imieniu doktorów i doktorów habilitowanych przemawiała doc. dr hab. Beata Śpiewankiewicz: "Uzyskane dzisiaj tytuły naukowe są - z pewnością - naszym sukcesem osobistym, są także odzwierciedleniem dbałości Uczelni o jej działalność naukową (...) a także starania o umożliwianie dalszego doskonalenia zawodowego."
        Część artystyczną, która jednocześnie była epilogiem tej promocji, wypełniły utwory fortepianowe Fryderyka Chopina w wykonaniu Pawła Mazurkiewicza, ucznia prof. dr hab. Andrzeja Dutkiewicza z Akademii Muzycznej w Warszawie. Zakończony rzęsistymi brawami występ młodego pianisty doprowadził nas do zamknięcia XX promocji absolwentów oraz nadania wyższych stopni naukowych na II Wydziale Lekarskim AM w Warszawie.

Wyróżnieni absolwenci:
lek. Krzysztof Bocheński, lek. Marcin Bury, lek. Sebastian Gajda, lek. Dariusz Kawecki, lek. Katarzyna Kołodziej, lek. Paweł Kuziemka, lek. Anna Sokołowska, lek. Sebastian Stec, lek. Izabela Toczyska, lek. Beata Uziębło, lek. Dorota Walasik, lek. Mahaseth Hemchandra.

Złote odznaki STN otrzymali:
Dariusz Kawecki, Michał Wszoła, Sebastian Stec, Anna Pawlak.

Lista doktorantów:
dr n. med. Marcin Trochimczuk - wyróżnienie, dr n.med. Małgorzata Krzywdzińska - wyróżnienie, dr n. med. Witold Woźniak - wyróżnienie, dr n. med. Piotr Jędrasik - wyróżnienie, dr n. med. Roman Kuczerowski, dr n. med. Robert Mlosek, dr n. med. Małgorzata Szopińska, dr n. med. Robert Stefański, dr n. med. Gabriela Jagielska, dr n. med. Agata Brzozowska, dr n. med. Artur Cedro, dr n. med. Krzysztof  Noll, dr n. med. Konrad Pasek, dr n. med. Artur Szubert, dr n. med. Krzysztof Szafranko, dr n. med. Iwona Tranda, dr n. med. Roman Sosnowski.

Lista doktorów medycyny, którzy otrzymali dyplom doktora habilitowanego:

1. dr hab. med. Mirosław Jarosz
"Witamina C a zakażenie Helicobacter pylori"
Katedra i Klinika Gastroenterologii CMKP
Kierownik: prof. dr hab. Jan Dzieniszewski

2. dr hab. nauk medycznych Piotr Ciostek
"Badania nad endoskopowym podpowięziowym przecinaniem żył przeszywających goleni"
Katedra i I Klinika Chirurgii
Kierownik: prof. dr hab. Wojciech Noszczyk

3. dr hab. med. Waldemar Kostewicz
"Badania nad tętniakami rzekomymi w zespoleniu dalszym protezy aortalno/biodrowo – udowej..."
Katedra i I Klinika Chirurgii
Kierownik: prof. dr hab. Wojciech Noszczyk

4. dr hab. med. Beata Śpiewankiewicz
"Ocena wartości i skuteczności operacji histeroskopowych w przypadkach patologii wewnątrzmacicznej"
Katedra i I Klinika Położnictwa i Ginekologii
Kierownik: prof. dr hab. Jerzy Stelmachów

5. dr hab. med. Włodzimierz Sawicki
"Ocena wartości współczesnej ultrasonografii w diagnostyce nowotworów macicy i przydatków"
Katedra i I Klinika Położnictwa i Ginekologii
Kierownik: prof. dr hab. Jerzy Stelmachów

Sponsorzy promocji:

• Firma KAMED ufundowała stetoskopy dla wyróżnionych absolwentów.
• Wydawnictwo MEDIMEDIA obdarowało Pharmindexami absolwentów, doktorantów i  habilitantów.
• Wydawnictwo K.M.W.M. ufundowało roczną prenumeratę periodyku "Medycyna po dyplomie" dla doktorantów i habilitantów.
• Firma Johnson & Johnson przekazała 2000 PLN na organizację Promocji.
Powrót do spisu treści

---

WYSTĄPIENIE REKTORA AKADEMII MEDYCZNEJ

Prof. dr hab. Janusz Piekarczyk

Wielce Szanowni Państwo,

        Zgromadziliśmy się dzisiaj w tych pięknych wnętrzach Zamku Królewskiego w Warszawie aby cieszyć się, że ponad 100 absolwentów II Wydziału Lekarskiego AM w Warszawie ukończyło studia, i za chwilę otrzyma dyplomy lekarza.  Dzięki szczególnym staraniom dziekanów II Wydziału i przychylności Dyrekcji Zamku, ta doniosła uroczystość odbywa się w wyjątkowej oprawie.
        To dobrze, to bardzo ważne, ponieważ każdy z głównych bohaterów dzisiejszego dnia, powinien na całe życie zapamiętać zarówno formę jak i treść tego wydarzenia. Oczywiście ważniejsza jest treść, jednak forma  stanowi jakże ważną oprawę tej treści. Stała się ona już tradycją nawiązującą do historii Wydziału, Uczelni, i historii nauczania medycyny w Warszawie.
        Właśnie w styczniu 2000 r. mija 50-lecie utworzenia Akademii Lekarskiej w Warszawie,  jako samodzielnej uczelni akademickiej.  Powstała ona z Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Warszawskiego, Wydziału Farmaceutycznego, oraz Akademii Stomatologicznej. W marcu 1950 roku nadano jej nazwę - Akademia Medyczna w Warszawie.
        Jest więc nasza Uczelnia spadkobiercą chlubnych tradycji Uniwersytetu Warszawskiego, a nawet poprzednio istniejących szkół medycznych.
        W ubiegłym roku minęło 210 lat od utworzenia w 1789 r., w Warszawie, pierwszej szkoły Medyko-Chirurgicznej, oraz 190 lat od powstania Wydziału Akademicko-Lekarskiego. Prezesem tej Uczelni został Stanisław Staszic – jeden z najwybitniejszych Polaków tej doby.
        Nie czas i miejsce aby w dniu dzisiejszym przywołać wszystkie najwybitniejsze postaci warszawskiej  i polskiej medycyny, które budowały tradycję naszej szkoły, a ich wybitne osiągnięcia dotyczą niemal wszystkich dyscyplin medycznych i stanowią o pozycji i znaczeniu nauk medycznych w Polsce dzisiaj. Bądźmy świadomi ciągłości tej tradycji i bądźmy dumni, że właśnie w tej Uczelni było nam dane uzyskać dyplom lekarza.
        Niewątpliwie wybraliśmy jeden z najbardziej odpowiedzialnych, ale i najpiękniejszych zawodów świata. Zarówno Państwo stojący u progu swojej drogi, jak i my po kilkudziesięciu latach pracy zawodowej nie zawsze - do końca - zdajemy sobie sprawę z tego, jak ogromną szansę dostaliśmy od losu. Tą szansą jest: nieść pomoc cierpiącym, szansą tą jest leczenie chorych. Sprostanie ich oczekiwaniom jest największą nagrodą dla lekarza. Myślę, że wiedzą o tym jednak wszyscy lekarze, że wie o tym każdy lekarz, który jest człowiekiem dobrej woli, niezależnie od tego czy jego staż pracy wynosi kilka miesięcy, czy 30, 40 lat.
        Natomiast można odnieść wrażenie, że zupełnie nieświadome są tego elity polityczne. Podobne wrażenie - czasami też - sprawiają niektórzy dziennikarze, którzy rzadko zauważają solidnie pracującego lekarza, a nawet dziesiątki i setki lekarzy, podnosząc niebywały krzyk w przypadku błędu w postępowaniu lekarskim. Mają ku temu prawo, bo to jest - z kolei - ich misja, ich obowiązek; bo walka z nieprawidłowościami, z patologią, jest potrzebna a nawet niezbędna do eliminacji tej patologii. Nie mają oni jednak prawa do uogólniania tych zjawisk, do utrwalania tych incydentalnych wydarzeń w świadomości społecznej, za cenę taniej sensacji. Takie postępowanie można zakwalifikować jako "grzech obmowy", a nawet zniesławienia.
Pamiętajmy mimo wszystko, że zawsze będziemy na cenzurowanym, i że lekarzowi mylić się - po prostu – nie wolno.
        Za chwilę nastąpi właśnie ten najbardziej uroczysty moment w życiu lekarza; będziecie powtarzali za Dziekanem słowa przysięgi. Wsłuchajcie się uważnie w te słowa, we własne słowa, i niech będą one głównym kierunkowskazem Waszego życia zawodowego. Nie chcę przez to powiedzieć, że lekarz musi bezkrytycznie przyjmować warunki pracy, że nie powinien widzieć - równie wielkiej - odpowiedzialności polityków za losy chorych mu powierzonych.
        Zobowiążecie się Państwo także za chwilę do stałego podnoszenia własnych kwalifikacji, podobnie jak uczyniliśmy to kiedyś my wszyscy. Uczyniliśmy to z przekonania ponieważ wiemy, że lekarz który się nie uczy, cofa się w rozwoju, bo wiedza medyczna nieustannie idzie do przodu.
        Warszawska Akademia Medyczna, nasza Akademia, stara się wysiłkiem wszystkich Jej pracowników utrzymać się w czołówce, a nawet bywa na pierwszym miejscu w rankingu uczelni medycznych w Polsce.
        O postępie we wdrażanych nowościach, zarówno do dydaktyki, jak i wysokospecjalistycznej opieki zdrowotnej świadczy wiele przykładów, które znacie z okresu studiów. Postęp ten dotyczy wysokospecjalistycznej diagnostyki i terapii w zakresie wielu specjalności medycznych, chorób wewnętrznych, chirurgii, w tym np. transplantologii. Postęp ten związany jest wprowadzeniem nowych metod leczenia, nowych środków technicznych i leków. Rozwój w tym zakresie wiele kosztuje, ale koszty te są niezbędnymi wymogami postępu. Obecnie w zasięgu naszych możliwości są niemal wszystkie techniki i metody stosowane w przodujących krajach świata. Zupełnie odrębną sprawą jest ich szeroka dostępność społeczna; ale o tym już nie decydują przecież lekarze.
        Środowisko lekarskie może mieć obecnie wiele powodów do niepokoju; nie sposób przejść obojętnie wobec - jakże licznych - głosów krytycznych wobec dokonujących się i planowanych zmian w obrębie systemu opieki zdrowotnej. Obawiamy się aby realizowana reforma opieki zdrowotnej, nastawiona głównie na jej ekonomizację, nie doprowadziła do upadku najbardziej rozwiniętych placówek opieki zdrowotnej w Polsce, do których niewątpliwie należą placówki AM. Zagrożenia - w tym zakresie - dostrzegają profesorowie Akademii Medycznej, realnie widzą rektorzy wszystkich akademickich szkół medycznych w Kraju, i głośno wołają o program naprawy. Wyrażam nadzieję, że głos ten zostanie usłyszany.... i zostanie on w porę usłyszany.
        Powinienem, muszę wobec Was, stojących u progu kariery zawodowej, optymistycznie patrzeć w przyszłość, i widzieć tę przyszłość związaną z możliwościami rozwoju naszej Alma Mater i całej polskiej służby zdrowia w nadchodzącym XXI wieku.
        Pomocne niech nam będą postawy wielkich lekarzy - autorytetów moralnych i zawodowych, którzy byli naszymi poprzednikami, i stanowią wzory do naśladowania. Jestem przekonany, że każdy z Państwa ma w najbliższym otoczeniu osoby godne naśladowania; może są to nasi nauczyciele akademiccy z okresu studiów; może są to starsi koledzy, których spotkaliśmy na stażu; może spotkamy ich dopiero w przyszłości. Nie przeoczmy tych spotkań. Każdy lekarz powinien - niewątpliwie - dążyć do doskonałości zawodowej,  powinien także być prawdziwym humanistą niosącym pomoc cierpiącym, ale i właściwie reagującym na problemy społeczne.
        Wszyscy potrzebujemy autorytetów w życiu codziennym, podobnie - w życiu zawodowym, w polityce. Nade wszystko jednak potrzebujemy autorytetów uniwersalnych. Niemal wszyscy do takich autorytetów zaliczają naszego wielkiego Rodaka Jana Pawła II.
        Pozwólcie, że zacytuję Jego wypowiedź - cytat z Orędzia na Światowy Dzień Pokoju, 1 stycznia 2000 r. Sądzę, że może on stanowić swoiste przesłanie dla nas Polaków - Europejczyków, w przededniu integracji narodów tego kontynentu, w XXI wieku.
        Cytuję: "(...) Pilniejsza niż w przeszłości, jest dziś konieczność kształtowania wrażliwości na uniwersalne wartości moralne, aby można było stawić czoło problemom współczesności, których powszechny charakter wynika stąd, że nabierają one wymiarów ogólnoświatowych. Popieranie sprawy pokoju i praw człowieka, rozstrzyganie wewnętrznych i międzynarodowych konfliktów zbrojnych, ochrona mniejszości etnicznych, troska o środowisko naturalne, walka z groźnymi chorobami, ..... oraz korupcją w polityce i gospodarce – to są problemy, którym żaden naród nie jest w stanie sprostać samodzielnie. Dotyczą one całej ludzkości, należy je zatem wspólnie podejmować i rozwiązywać."
        Wspomniałem o znaczących dokonaniach naszych poprzedników, lekarzy XIX i XX wieku. Najbardziej prestiżową nagrodą, również w dziedzinie medycyny, jest nagroda Nobla. Uczelnia nasza, a dokładniej - siostrzany I Wydział, swoiście czci każdego roku przyznanie tej nagrody, poprzez organizację Wykładów Noblowskich, co stanowi szczególny hołd dla tego - niewątpliwie - najwybitniejszego osiągnięcia naukowego.
Takie wykłady odbyły się również w grudniu minionego roku. W kontekście przytoczonego cytatu powinniśmy także pamiętać, że w 1999 r. lekarze otrzymali również inną specjalną nagrodę Nobla. Międzynarodowa organizacja "Lekarze bez granic" otrzymaśa jakże prestiżową "Pokojową Nagrodę Nobla".
        Szanowni Państwo, serdecznie gratuluję Wam uzyskanych dyplomów i u progi drogi zawodowej, życzę wszelkiej pomyślności. W imieniu władz Uczelni, którą opuszczacie, życzę Wam sukcesów w życiu w życiu i w pracy zawodowej, przypadającej w całości na XXI wiek. Państwa dzisiejszy sukces to również rezultat pracy Waszych Profesorów i całej kadry dydaktyczno-naukowej II Wydziału Lekarskiego, której gratuluję tego sukcesu i składam podziękowanie.
        Serdecznie gratuluję doktorom medycyny i doktorom habilitowanym, którym wręczone zostaną dyplomy, w dniu dzisiejszym. Niech Państwa sukces naukowy, w postaci zdobytych stopni naukowych, będzie zachętą dla tych młodych kolegów, aby jak najliczniejsza ich grupa poszła w Wasze ślady.
        Gratuluję i dziękuję! A Państwu dziękuję za uwagę!

Powrót do spisu treści

---

WYSTĄPIENIE DZIEKANA II WYDZIAŁU LEKARSKIEGO

Prof. dr hab. Jerzy Stelmachów

        Witam na kolejnej 20-stej już promocji najważniejszych uczestników naszej uroczystości 105 absolwentów II Wydziału Lekarskiego 17 lekarzy, którzy obronili prace doktorskie oraz 5 doktorów nauk medycznych, którzy uzyskali stopień doktora habilitowanego.
        Witam rodziny i najbliższych naszych bohaterów. Jesteście absolwentami jednego z najmłodszych Wydziałów naszej Alma Mater, który dotychczas ukończyło 2609 lekarzy, 336 osób uzyskało stopień doktora nauk medycznych 53 doktora habilitowanego a 60 otrzymało tytuł Profesora.
        W tym roku po raz pierwszy w dziejach naszego Wydziału 9 osób otrzymało dyplomy lekarskie po 6-cio letnich studiach w Oddziale Nauczania w Języku Angielskim. Łączymy duże nadzieje na dalszy rozwój tego Oddziału, na którym obecnie studiuje 130 obcokrajowców nauczanych właśnie w języku angielskim. Również w tym roku podtrzymujemy tradycję wręczenia dyplomów w Zamku Królewskim a więc w przepięknej scenerii wspaniałych sal.
        Niecodzienna jest również data Waszej uroczystości. Jest to bowiem ostatni rok drugiego tysiąclecia a więc w trzecie tysiąclecie wejdziecie z dyplomami i ogromną nadzieją na wspaniałe kariery zawodowe i naukowe. Tego Państwu z całego serca życzę. Rzeczywistość nie nastraja nas jednak tak optymistycznie. Dbają o to intensywnie Kasy Chorych oszczędzając na wszystkim z wyjątkiem uposażeń swoich pracowników. Żyjemy w czasach limitowania liczby chorych, których możemy leczyć - co w sposób oczywisty rozmija się z zasadami konkurencyjności i gospodarki wolnorynkowej a przecież obiecywano nam "podążanie pieniądza za pacjentem" - okazuje się, że nie za każdym a tylko za tym, który zmieści się w przyznanym limicie.
        Rzeczywistość końca XX wieku zmusza Nas do ostrej konkurencji - oby odbywała się ona zgodnie z regułami "fair play".
        Pozwólcie przytoczyć tu słowa Henryka Nusbauma wybitnego polskiego lekarza, który w "Zarysie etyki lekarskiej" pisze "Niechaj pamiętają lekarze, że - po zawodzie kapłańskim - zawód lekarski jest najczcigodniejszym, jednym z najpodnioślejszych, może i najcięższych, ale gdy kroczy na wyżynach obowiązującej go etyki"
        Dziś ubiegłoroczni Absolwenci II Wydziału Lekarskiego złożą przysięgę Hipokratesa. Akt ten od tysiącleci wprowadza adeptów sztuki lekarskiej w cudowny świat medycyny w najpiękniejszy na świecie zawód. W przyrzeczeniu tym na czołowym miejscu znajduje się troska o życie i zdrowie człowieka. A zatem witajcie wśród nas.
        Z jednej strony jest to wydarzenie radosne bo otwiera w życiu nowy etap a z drugiej strony smutne bo zamyka jakże przyjemny i radosny etap życia studenckiego, który charakteryzuje się oprócz wytężonej nauki, często beztroską i zabawą.
        Do tego okresu będziecie wracać w swych wspomnieniach tak jak to i my to po wielu latach czynimy. W tym właśnie czasie zawiązują się przyjaźnie, które często towarzyszą nam przez całe zawodowe i naukowe życie. Mam do was ogromną  prośbę abyście zachowali w pamięci Waszą szkołę Akademię Medyczną w Warszawie i wszystkich nauczycieli, którzy przyczynili się do uzyskania przez Was dyplomu lekarza i którzy nie szczędzili trudu aby oprócz przekazania wiedzy czysto medycznej trwale uwrażliwić Państwa na cierpienie chorego człowieka i aby w postawach można było odnajdywać pokorę i umiejętność współczucia.
        Życzę Państwu przede wszystkim realizacji marzeń i planów tak  zawodowych jak i osobistych i aby wybrany przez Was zawód lekarza przyniósł  wiele satysfakcji.
        Rodzinom i najbliższym, naszych dzisiejszych bohaterów, dziękuję za pomoc, trud i wyrozumiałość okazywaną podczas sześcioletnich niewątpliwie, jednych z najcięższych studiów. Zdajemy sobie sprawę, że bez Państwa wsparcia duchowego i finansowego w wielu wypadkach ukończenie studiów  nie byłoby możliwe.

Powrót do spisu treści

---

Sprawozdanie z Konferencji n.t. "Usługi medyczne 3-go poziomu referencyjności oraz funkcjonowania szpitali klinicznych - w świetle kontraktów podpisanych z Kasami Chorych"

        Organizatorem Konferencji, która odbyła się w dniu 19.01.2000 r., byli: Akademia Medyczna w Warszawie i Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny AM przy ul. Banacha 1a. Honory gospodarza Konferencji pełnił Szpital Kliniczny przy ul. Banacha, gdzie spotkali się Rektorzy Uczelni Medycznych z całego kraju, Kadra Profesorska AM w Warszawie, Kierownicy Zakładów i Klinik SP CSK, Dyrektorzy Szpitali Klinicznych, z przedstawicielami: Ministerstwa Zdrowia, Parlamentu Polskiego (w tym Sejmowej Komisji Zdrowia ), Władz Samorządowych Warszawy i Województwa Mazowieckiego, oraz Mazowieckiej Kasy Chorych.
        Potrzeba zorganizowania takiego spotkania wynikała, przede wszystkim, z poważnego zaniepokojenia środowiska medycznego aktualnym stanem reformowanego - od roku - systemu opieki zdrowotnej w Polsce. Niepokój ten, dodatkowo potęgowany jest przez fakt nierzadkich prób obarczania służby zdrowia winą za dotychczasowe efekty tej reformy.
        Wprowadzenia w zakres tematyczny Konferencji dokonał prof. dr hab. Mieczysław Szostek - Prorektor AM ds. Klinicznych, Inwestycji i Współpracy z Regionem. "Oceny funkcjonowania systemu opieki zdrowotnej zdążył już dokonać - na swój użytek - każdy: jego twórcy, pracownicy służby zdrowia, oraz pacjenci. Jak wynika z doniesień mediów - licznych publikacji prasowych, danych rozpowszechnianych przez radio i tv, w
społeczeństwie przeważa opinia negatywna. Pogląd taki dominuje także w środowisku medycznym."
        Innym przyczynkiem do organizacji tej Konferencji były niewątpliwie rezultaty zakończonych negocjacji szpitali klinicznych z Mazowiecką Kasą Chorych. Wiele wskazuje na to, że niektóre z nich mogą znaleźć się na skraju upadłości, w drugiej połowie roku. Kontrakty szpitali klinicznych są niższe od ubiegłorocznych o średnio 20-25 %, w zakresie opieki stacjonarnej; jeszcze niżej zostały wycenione konsultacje specjalistyczne i polikliniczne. Wobec takiej sytuacji, nieuniknione wydaje się obniżenie standardu usług medycznych przez te placówki. Szacunki wskazują, iż na bazie zaoferowanych przez MKCh kwot, polikliniki realizujące usługi ambulatoryjne, powinny być otwarte nie dłużej niż 2 godziny dziennie. Jest to więc ewidentny przykład niewłaściwego wykorzystania i gospodarowania istniejącym potencjałem, w systemie ochrony zdrowia. "Taki system, który zakłada niewykorzystanie tego potencjału jest ekonomicznie szkodliwy i nie może być, jak sądzę, akceptowany. Co więcej, taka sytuacja w sposób naturalny implikuje brak pełnego wykorzystania naszych najwyżej kwalifikowanych kadr naukowych, specjalistów - niejednokrotnie kształconych za granicą.
( - )... niewykorzystanie ich byłoby grzechem zaniedbania, ze strony organizatorów naszego systemu ochrony zdrowia. Grzechem, z którego przyjdzie się rozliczyć." - powiedział profesor M. Szostek.
        Rektor AM w Warszawie - prof. dr hab. Janusz Piekarczyk wyraził pogląd, iż brak klarownej polityki zdrowotnej Państwa i właściwego nadzoru nad jej poszczególnymi składowymi, stanowi pierwotne źródło problemów, z którymi przyszło nam się teraz zmierzyć. Brak pełnego wykorzystania bazy do wykonywania wysokospecjalistycznych usług, którą są przecież szpitale kliniczne Akademii Medycznych, skutkuje załamaniem się możliwości wypełniania innych funkcji tych szpitali, a więc: funkcji dydaktycznych, naukowo - badawczych, wysokospecjalistycznej opieki medycznej, oraz nadzoru specjalistycznego w obrębie makroregionu.
        - "Czy tak miało być?, czy takie były rzeczywiste zamiary Reformatorów wobec szpitali klinicznych. ( - ) .... Problem ten dotyczy przecież całej polskiej medycyny akademickiej. Apeluję o zrozumienie inności funkcji szpitali klinicznych od funkcji pozostałych szpitali publicznych."
        Nieco szczegółowych danych na temat oferty SP CSK AM złożonej Mazowieckiej Kasie zacytował prof. dr hab. Marek Krawczyk - Kierownik Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej i Chorób Wątroby. Tutejsza Poliklinika złożyła ofertę za 11 mln., otrzymała akceptację na niecałe 3 mln. PLN, Klinika Neurochirurgii wyceniła swoje usługi na ponad 9 mln., akceptacja opiewała na 5 mln. PLN, w Klinikach - Chirurgii Naczyń i
Transplantologii oraz Kardiologii, nastąpiło zmniejszenie kwoty wyjściowej, o odpowiednio: 30%, 50%.
        Kolejni mówcy podnieśli kwestię iluzoryczności podziału na poziomy referencyjności placówek służby zdrowia. Za główną tego przyczynę wskazywano brak przyjęcia odpowiedzialności za proces leczenia, przez lekarzy POZ. Wielu z nich nie chce ponosić kosztów leczenia pacjentów, których problemy zdrowotne wykraczają poza tzw. najprostsze przypadki. W takim kontekście nie może dziwić fakt, że z ogólnej liczby pacjentów trafiających na izbę przyjęć tutejszego Szpitala, aż 98% przychodzi ze skierowaniem. Jednocześnie mamy do czynienia z przerzucaniem kosztów leczenia "pacjentów drogich", u których występują powikłania, na szpitale 3-ego poziomu referencyjności. Zestawienie realnych kosztów diagnostyki, leczenia i hospitalizacji tych pacjentów - wobec limitów przyznawanych przez Kasy Chorych daje dużo do myślenia.
        Zwrócono też uwagę na całkowity brak zainteresowania MKCh oddziałami intensywnej terapii, z którymi nie podpisała ona, na terenie Warszawy, żadnej umowy. Pytanie o przewidywany status i przyszłość tych oddziałów pozostało bez echa.
        Prof. dr hab. Janusz Nauman - Kierownik I Kliniki Chorób Wewnętrznych i Endokrynologii, był pierwszym - tego dnia - mówcą, który z takim naciskiem mówił o dydaktycznej i naukowej funkcji szpitali klinicznych.
        - "My jesteśmy po to, by uczyć przyszłe pokolenia lekarzy. Ażeby uczyć studentów dobrej medycyny trzeba samemu coś wiedzieć; aby samemu coś wiedzieć trzeba się zająć pracą naukową. Te funkcje szpitali klinicznych zostały w reformie całkowicie pominięte." Podobne wątki znalazły się w wypowiedzi prof. dr hab. Grzegorza Janczewskiego - Kierownika Katedry i Kliniki Otolaryngologii - "Polityka kadrowa w kadrze naukowej to jest sadzenie lasu. Ja pracuję na swojego następcę ( - ) ... to jest sprawa dojrzewania ludzi latami, gromadzenia doświadczeń."
        Obaj Profesorowie zwrócili się do przedstawicieli mediów, środowiska dziennikarzy, z prośbą o nawiązanie bezpośredniego kontaktu, który pozwoli im zapoznać się z rzeczywistym, pozbawionym retuszu i manipulacji politycznej - obrazem dzisiejszej ochrony zdrowia w Polsce. Nawiązali też do niewybrednej kampanii prowadzonej przez część mediów, które z zastanawiającą konsekwencją rozpowszechniały mit o braku zainteresowania lekarzy reformą i jej powodzeniem. Mówiło się nawet o "mafii profesorsko - ordynatorskiej" torpedującej reformę, a jakość usług medycznych miała być proporcjonalna wyłącznie do wysokości łapówki.
        Prof. dr hab. Wojciech Rowiński - Kierownik Katedry Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej ubolewał nad brakiem dialogu pomiędzy stronami: projektującymi reformę i tymi, którym przyszło wprowadzać ją w życie. - "Jeżeli chce się tworzyć coś razem, to trzeba r o z m a w i a ć ; bez dialogu nie ma możliwości zrealizowania czegokolwiek do samego końca. Profesor pytał też retorycznie - " ( - )....dlaczego takie spotkanie jak to, odbywa się z inicjatywy Rektora AM czy Szpitala, a nie Ministerstwa lub Sejmu. ..... ( - ) Państwo nie chce brać odpowiedzialności za reformę, przerzuca ją na nas; chce abyśmy ją firmowali."
        Zaplanowany przez Organizatorów program Konferencji opierał się na prostym założeniu, iż po inicjujących wystąpieniach i zawartych w nich zapytaniach ze strony mówców reprezentujących CSK i AM, nastąpią wypowiedzi zawierające stosowne wyjaśnienia i opinie zaproszonych gości. Jednak nie w pełni udało się ten scenariusz zrealizować. Gdy chodzi o opinie, to owszem - można było niejedną takową usłyszeć, znacznie trudniej było uzyskać konkretne i precyzyjne odpowiedzi na postawione pytania.
        Wystąpienie dr Adama Struzika Przewodniczącego Rady Nadzorczej MKCh zasadzało się głównie na tezie, iż fundamentalny błąd - obniżenie obowiązkowej składki ubezpieczeń zdrowotnych z 10 na 7,5%, zrodził ewidentny, i trudny do przezwyciężenia, deficyt w nowym systemie.
        "Bez decyzji politycznych (parlamentu, rządu), które zwiększą nakłady na ochronę zdrowia w Polsce, nie da się utrzymać usług zdrowotnych na dotychczasowym poziomie, podobnie nie da się utrzymać dotychczasowej infrastruktury. Są pewne granice oszczędności, wypracowywania rezerw. Myślę, że obecnie wszystkie rezerwy zostały już wyczerpane" - Tak zreasumował aktualne status quo w systemie ochrony zdrowotnej, Pan Przewodniczący A. Struzik.
        Dewastujący skutek dla dochodów Kas Chorych miał też fakt poważnej różnicy pomiędzy założonym a faktycznym poziomem ściągalności składek. Powszechnie znane kłopoty ZUS-u związane z identyfikacją ubezpieczonych i niespójnością systemu informatycznego też zrobiły swoje. Otóż bywało, że system informatyczny ZUS "pomnożył" liczbę obywateli naszego kraju o 200 tys. ( sic!), innym razem znacznie ich "przetrzebił". W efekcie deficyt Kas Chorych w ub. roku osiągnął 1 mld 230 mln PLN. Na rok bieżący założono bardziej realistyczną - jak się wydaje - ściągalność składki - 95 % ; planowane jest zakończenie tego roku przychodem na poziomie 21 mln 536 tys. zł.
        Tym niemniej rok 2000 jest kolejnym rokiem spadku nakładów na świadczenia zdrowotne na obywatela. Bieżącą sytuację MKCh, Pan Przewodniczący A. Struzik opisuje w sposób, który nie może nastrajać optymistycznie - "Znaleźliśmy się w dramatycznej sytuacji, każde nasze posiedzenie jest próbą dzielenia biedy."
        W opinii Dyrektora Mazowieckiej Kasy Chorych - lek. med. Andrzeja Koronkiewicza, ostateczny bilans ubiegłego roku, i wynikająca z niego ocena problemu zadłużenia szpitali klinicznych, będzie możliwa dopiero w końcu lutego b.r. Pan Dyrektor zapowiedział też pewne modyfikacje w planie finansowym na 2000 r.; z rezerw finansowych, które wyłoniły się po modyfikacji założonego poziomu ściągalności tegorocznych składek, jak się wyraził ... ( - ) chcielibyśmy dosypać nieco pieniążków do systemu z przeznaczeniem na dowartościowanie usług wysokospecjalistycznych i hospitalizacje."
        Do kwestii prywatyzacji szpitali klinicznych dość szczegółowo odniósł się Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia dr Andrzej Ryś. Wypowiedź Pana Ministra nie sprecyzowała - do końca - zamierzeń MZ w tym zakresie, chociaż można było odnieść wrażenie, że są pewne plany zmierzające do prywatyzacji szpitali. " Czy na poziomie szpitali klinicznych powinna następować prywatyzacja - to jest pytanie szerszej natury; jest to pytanie o ustrój, jaki tworzymy w naszym kraju. Proces prywatyzacji - w pewnym zakresie - już się zaczął, dotyczy to niektórych usług szpitali, np.: apteki, laboratoria itd. ( - ) Do innych, pozytywnych zjawisk zaliczyć można dostrzegalną już w niektórych szpitalach racjonalizację wydatków, a także modyfikacje w organizacji obsługi technicznej szpitali."
        Zamykający Konferencję profesor M. Szostek, wyraził satysfakcję z faktu, iż strony biorące w nim udział miały możność wyartykułowania swoich racji, argumentów, a także najzwyczajniej - swoich emocji, które tak obficie budzi w nas wszystkich reforma opieki zdrowotnej. Dotyczy ona przecież nas wszystkich i z pewnością " ... (-) jej rezultaty zależą od współdziałania wszystkich trzech grup: organizatorów, realizujących (służba zdrowia) i beneficjentów, czyli społeczeństwa." (prof. J. Nauman).

(MFJP)
Goście Konferencji:
• dr Adam Struzik - Przewodniczący Rady Nadzorczej Mazowieckiej Kasy Chorych
• Tadeusz Zieliński - Poseł na Sejm RP
• Władysław Szkop - Poseł na Sejm RP
• Andrzej Żelazowski - Poseł na Sejm RP
• dr Andrzej Ryś - Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Zdrowia
• Andrzej Koronkiewicz - Dyrektor Mazowieckiej Kasy Chorych
• Leszek Mizielińki - V-ce Marszałek Województwa Mazowieckiego
• oraz Rektorzy Uczelni Medycznych z całego Kraju.
• Organizatorów Konferencji reprezentowali: Władze Akademii Medycznej w Warszawie, Dyrektorzy Szpitali Klinicznych AM, Kierownicy Klinik i Zakładów SP CSK.
"Słowo w słowo" - cytat miesiąca.
        "Jestem lekarzem, który uzyskał dyplom lekarski 42 lata temu. Od 39 lat pracuję w uczelni, zaś od ponad 22 lat kieruję kliniką ze wszystkimi obowiązkami z tego faktu wynikającymi. Nigdy nie było pracować łatwo, ale zawsze przyświecała nadzieja na to, że doczekamy lepszych czasów. Dawano nam kartki na buty, na cukier, na wódkę nawet, ale nigdy nie było kartek na zdrowie! Czymże bowiem są limity? Kto ma prawo uczynić z nas - lekarzy, funkcjonariuszy selekcjonujących chorych, z daniem - w ramach limitów - szansy na zdrowie, na życie jednym, zaś odebraniem tej szansy innym? Wedle jakich kryteriów ? Kto za to poniesie odpowiedzialność? Warto jest przypomnieć, że historia słusznie doprowadziła do karania tych, którzy tłumaczyli się tym, że ofiar sami nie dotknęli. Pracowali tylko zza biurka! Obecna sytuacja ułatwia mi myśl o tym, że moja kariera lekarza i nauczyciela akademickiego zbliża się do końca. To wynik patologii czasu, w którym pracuję obecnie!".
Prof. dr hab. Grzegorz Janczewski
 Powrót do spisu treści

---

Rektor Janusz Piekarczyk gości byłych Rektorów Akademii Medycznej

mgr Mariusz Foryś

        Noworoczne spotkania rektorów stołecznej AM stały się - tradycyjnym już - wyrazem rewerencji aktualnie urzędującego Rektora Akademii wobec swoich poprzedników, na tym stanowisku. Są też znakomitą okazją do podzielenia się z Nimi wszystkim tym, co dzisiaj nurtuje społeczność i władze akademickie.
        W tym roku, szacowne grono byłych Rektorów reprezentowali: Prof. dr hab. Szczęsny Leszek Zgliczyński, Prof. dr hab. Jerzy Szczerbań, Prof. dr hab. Jan Nielubowicz, Prof. dr hab. Tadeusz Tołłoczko, i Prof. dr hab. Andrzej Górski. Sprawującemu obecną kadencję - JM Rektorowi Prof. dr hab. Januszowi Piekarczykowi, towarzyszyli Prorektorzy: Prof. dr hab. Mieczysław Szostek, Prof. dr hab. Andrzej Członkowski, Prof. dr hab. Leszek Pączek, Prof. dr hab. Józef Sawicki, oraz dyrektor administracyjny AM Mgr inż. Jacek Żbikowski.
        W trakcie spotkania nie zabrakło wspomnień z poprzednich kadencji rektorskich, które stanowią swoistą cezurę czasową w życiu każdej uczelni. Szczególnie interesujące były reminiscencje związane ze spotkaniami z absolwentami warszawskiej Akademii, które były udziałem Panów Rektorów, podczas podróży naukowych, w różnych stronach naszego globu.
        Duże zainteresowanie byłych Rektorów budziły kwestie bieżących i planowanych inwestycji Akademii.
        Tegoroczne spotkanie było już ostatnim w rektoracie, w budynku przy ulicy Filtrowej, kolejne będą miały miejsce w nowopowstałym obiekcie przy ulicy Trojdena, do którego to zaczniemy się przeprowadzać w najbliższych miesiącach. Pamiątkowe zdjęcia zakończyły to, przebiegające w bardzo serdecznym klimacie, doroczne spotkanie.
        W tamto styczniowe popołudnie, po raz ostatni dane nam było gościć Pana Profesora Jana Nielubowicza, zmarł w niespełna miesiąc później.

 Powrót do spisu treści

---




Drugi Światowy Kongres Bankowania Tkanek

Prof. dr hab. Janusz Komender - Zakład Transplantologii. Centralny Bank Tkanek CB AM
 

        Akademia Medyczna w Warszawie wniosła do światowego życia naukowego kolejny wkład. W dniach od 7 do 10 października 1999 roku odbył się w Warszawie 2-gi światowy Kongres Bankowania Tkanek, połączony z 8-mą Międzynarodową Konferencją EATB. O miejscu kongresu zdecydowały zarządy trzech największych stowarzyszeń banków tkanek: Europejskiego Towarzystwa Banków Tkanek (EATB), Amerykańskiego Towarzystwa Banków Tkanek (AATB) i Towarzystwa Chirurgicznych Banków Tkanek Azji i Regionu Pacyfiku (APASTB). Umiejscowienie kongresu w Warszawie było związane z uznaniem znacznego, polskiego wkładu do rozwoju technik bankowania tkanek i wartościowych badań w tym zakresie, a zwłaszcza dla podkreślenia,że w Warszawie konserwowaniem tkanek do przeszczepień zajmujemy się już trzydzieści sześć lat.
        W roku 1998 powołano Komitet Organizacyjny pod przewodnictwem Profesora Janusza Komendera, Międzynarodowy Komitet Doradczy pod przewodnictwem Profesora Rudigera von Versena z Berlina oraz Komitet Naukowy pod przewodnictwem Profesor Anny Dziedzic-Gocławskiej. W porozumieniu z międzynarodowymi towarzystwami ustalono, że organizatorami Kongresu są Centralny Bank Tkanek przy Akademii Medycznej w Warszawie i EATB. Rektorzy Akademii Medycznej, zarówno prof. dr Andrzej Górski jak i prof. dr Janusz Piekarczyk poparli ideę Kongresu, a Dyrektor Administracji mgr J.Żbikowski wsparł działalność Komitetu Organizacyjnego udziałem administracji uczelni.
        Komitet Organizacyjny zwrócił się do Prezydenta R.P. z prośbą o objęcie protektoratem Kongresu. Pan Prezydent Aleksander Kwaśniewski wyraził zgodę na udzielenie honorowego patronatu Kongresowi i skierował do uczestników Kongresu pozdrowienia i życzenia owocnych obrad.
        W Komitecie Honorowym Kongresu wzięli udział: Pani Franciszka Cegielska - Minister Zdrowia i Opieki Społecznej, Doktor Hanna Kwiatkowska-Tulczyńska Przewodnicząca Rady Powiatu Warszawskiego, Profesor Mirosław Mossakowski Prezes Polskiej Akademii Nauk, Profesor Jerzy Niewodniczański Prezes Państwowej Agencji Atomistyki, Profesor Kazimierz Ostrowski - twórca bankowania tkanek w Polsce i członek honorowy EATB, Profesor Janusz Piekarczyk - Rektor Akademii Medycznej w Warszawie, Pan Paweł Piskorski - Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy, Profesor Wojciech Rowiński - Przewodniczący Krajowej Rady Transplantacyjnej, i Profesor Andrzej Wiszniewski - Minister Nauki - Przewodniczący Komitetu Badań Naukowych.
        Pierwszy dzień Kongresu (otwarcie, dwie sesje plenarne i spotkanie towarzyskie) odbył się w Zamku Królewskim. Pozostałe sesje Kongresu, w dniach 8, 9 i 10 października, odbywały się w Hotelu Europejskim.
        Kongres obradował pod dwoma ogólnymi hasłami. Pierwsze z nich "W stronę Trzeciego Millenium" (Towards the Third Millenium), ma oznaczać że ostatni w tym tysiącleciu kongres bankowania tkanek uzwględnia rozwój technik biologii molekularnej i inżynierii tkankowej, które stają się najważniejszymi wyzwaniami najbliższych lat. Drugie hasło "Przeszczep w Walce z Kalectwem" (Allograft against Disability) oznacza, że stale pamiętamy o potrzebach chorego człowieka, często wiemy jak mu pomóc i staramy się tą pomoc rozwijać. Bankowanie tkanek jest bowiem jedną z form zwalczania niesprawności.
        W Kongresie wzięło udział 258 uczestników z 36 krajów. W czasie kongresu przedstawiono 16 wykładów na zaproszenie i 196 prac oryginalnych. Obrady przeprowadzono w 17 sesjach tematycznych, obejmujących prezentacje ustne lub plakatowe. Wiele uwagi poświęcono aspektom prawnym i etycznym związanym z bankowaniem tkanek, standaryzacji procedur, sterylizacji radiacyjnej przeszczepów, przygotowywaniu nowych opatrunków biologicznych, zastosowaniu w operacjach odtwórczych konserwowanych przeszczepów, namnażaniu komórek ludzkich in vitro do zastosowania w leczeniu, konserwacji komórek rozrodczych i zarodków oraz interakcji tkanek z biomateriałami.
        Zwrócono uwagę na stale wzrastające zapotrzebowanie na konserwowane alloprzeszczepy w ortopedii, kardiochirurgii, okulistyce, laryngologii, leczeniu oparzeń i innych działach chirurgii odtwórczej. Z kilku prezentacji wynika, że rozwój bankowania tkanek w niektórych krajach Azji i regionu Pacyfiku jest bardzo żywy. Coraz wyraźniej rysuje się możliwość zastosowania inżynierii narządowej, w zastępowaniu u pacjentów niektórych narządów i tkanek. Często wykorzystuje się do celów inżynierii tkankowej, żywe, konserwowane w zamrożeniu komórki własne pacjenta. Przyszłość tego kierunku zależ0y od rozwoju badań nad regulacją wzrostu i różnicowania komórek macierzystych (prekursorowych) człowieka, nad postępami krioprezerwacji komórek i narządów oraz badań nad biomateriałami wszczepialnymi.
        Kongres zgromadził szereg wybitnych indywidualności, w zakresie bankowania i przeszczepiania tkanek, z wielu krajów świata, którzy wzbogacili swoim udziałem Kongres. Należą do nich: A.J.Aho z Turku zajmujący się konserwowaniem i przeszczepianiem kości, H.Burchardt ze Scanton (PA) zajmujący się bankowaniem i przeszczepianiem tkanek, J-C. Czyba z Lyonu, specjalista w zakresie medycyny rozrodu i konserwowania komórek rozrodczych i zarodków (Dr H.C. A.M. w Warszawie), A.U.Daniels z Memphis (Tennessee) specjalista w zakresie biomateriałów wszczepialnych, N.Ehlers z Arhus wybitny okulista zainteresowany konserwacją i przeszczepianiem rogówek, W.Grzesik z Chapel Hill (NC) zajmujący się biologią komórek zwłaszcza układu szkieletowego, M.J.Joyce z Cleveland, prezydent AATB, R.J.Kagan chirurg z Cincinnati (Ohio), zajmujący się przeszczepianiem skóry, M.Manyalich z Barcelony ekspert w zakresie kriokonserwacji tkanek, H.Mohamad z Kota Baru (Malezja) konserwacja tkanek, wiceprezydent APASTB, M.Salai z Jerozolimy przeszczepianie kości i konserwowanie tkanek,& D.A.Taylor z Durham (NC) ekspert w zakresie izolowania i namnżania komórek, W.Tomford z Bostonu (Massachusetts)  konserwacja i przeszczepianie kości, Y.Vajaradul z Bangkoku inicjator bankowania tkanek w Azji, R.von Versen z Berlina zajmujący się standardyzacją procedur bankowania tkanek, prezydent EATB, H.Winkler z Wiednia zajmujący się przeszczepianiem kości operacjami plastycznymi w obrębie stawów,  Y.Yamauchi z Chapel Hill (NC),  ekspert w zakresie biologii kolagenu.
        W Kongresie uczestniczyli także, bardzo aktywnie, wybitni specjaliści z Polski: A.Dziadkowiak kardiochirurg z Krakowa o ogromnym doświadczeniu w przeszczepianiu zastawek serca, A.Dziedzic-Gocławska z Warszawy, ekspert IAEA w zakresie technik bankowania tkanek, A.Górecki z Warszawy ortopeda, transplantacje kości, A.Lange  z Wrocławia, przeszczepianie szpiku, W.Marczyński z Warszawy, operacje rekonstrukcyjne w ortopedii, przeszczepianie kości, K.Ostrowski z Warszawy, członek honorowy EATB, twórca banków tkanek w Polsce, W.Stachowicz z Warszawy, ekspert w zakresie sterylizacji radiacyjnej, J.Szaflik z Warszawy okulista, zajmujący się konserwacją i przeszczepianiem rogówek, Z.Szamatowicz z Białegostoku zajmujący się biologią rozrodu człowieka, J.Wałaszewski z Warszawy, chirurgia transplantacyjna, twórca i szef POLTRANSPLANTU, Z.Zagórski okulista z Lublina zajmujący się konserwacją i przeszczepianiem rogówek.
        W dniu 9 października odbyła się konferencja satelitarna Kongresu, w postaci dyskusji okrągłego stołu na temat prawnych i społecznych aspektów medycyny rozrodu ("Ethical, Legal and Social Aspects of Reproductive Medicine"). Dyskusji przewodniczy prof. dr Z.Szamatowicz z Białegostoku, a uczestniczyli w niej wykładowcy zaproszeni do prezentacji wykładów w czasie Kongresu: J.G.Schenker z Izraela, F.Shenfield z Wielkiej Brytanii, G.Bengiano z Italii, J-C.Czyba z Francji oraz liczna grupa uczestników kongresu a także dość liczna grupa parlamentarzystów. Spotkanie to, trwające kilka godzin, znalazło znaczne zainteresowanie prasy, radia i telewizji.
        Po wysłuchaniu wszystkich prezentacji i dyskusji Komitet Nagrody (Award Committee) pod przewodnictwem A.Dziedzic-Gocławskiej z udziałem R.J.Kagana (USA) i R.von Versena (Niemcy) postanowił wyróżnić, zgodnie z regulaminem EATB dwie prace. Wyróżnienia otrzymały: Sylvia Ariotti* z Banku Skóry z Turynu (Italia)  i Ester M.Rendal** z Zakładu Kriobiologii w La Corunie (Hiszpania).
        W trakcie Kongresu (10 października) odbyło się posiedzenie przedstawicieli wydelegowanych przez towarzystwa bankowania tkanek w celu utworzenia światowej federacji towarzystw bankowania tkanek. W posiedzeniu udział wzięli: M.Joyce (USA), R.J.Kagan (USA), J.Komender (Polska), H.Mohamad (Malezja), A.Nather (Singapor), M.Salai (Izrael),  Y.Vajaradul (Tailandia) i R. von Versen (Niemcy). Ustalono, że do końca roku 1999 uczestnicy spotkania ustalą tekst porozumienia w sprawie utworzenia światowej Federacji Towarzystw Bankowania Tkanek (World Federation of Tissue Banks Associations - WFTBA).
        Podano do wiadomości, że następną 9-tą Międzynarodową Konferencję EATB w Oviedo - zorganizują koledzy z Hiszpanii, w 2000 roku, 10-tą Międzynarodową Konferencję EATB odbędziemy w Eliat - Izrael w 2001 roku i na 3-ci Kongres Bankowania Tkanek w San Diego - USA w roku 2002 zapraszają koledzy z Amerykańskiego Towarzystwa Banków Tkanek.
        10 października zorganizowano również kilka wycieczek (dookoła Warszawy, do Żelazowej Woli i do Krakowa).
        Wsparcia finansowego udzielili: Komitet Badań Naukowych, Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej,  Rada Powiatu Warszawy, Fundacja Bankowa im. Leopolda Kroneberga, "ORBIS" S.A., PolCard - Polska, American Express, Poland, PKO B.P. - Dyrekcja Regionalna w Warszawie, Akademia Medyczna w Warszawie, Fundacja A.M. w Warszawie, Państwowy Zakład Ubezpieczeń i Dyrekcja Zamku Królewskiego w Warszawie. W czasie Kongresu można było obejrzeć wystawy następujących firm: Alab Sp., Biogenet, Bristol-Myers Squibb, Zimmer Division, CRYO-Tech International, MVE-Cryogenic Inc. USA, Planer Ltd. UK, Inter-Medic Sp., Kendro Sp., Krolman Eye and Tissue Bank Instruments - USA, Kluwer Academic Publishers - Holandia, Preoptic Co. Medical and Optical Instruments - Poland, Rhone-Poulenc Rorer Sp. Poland, Tissue Bank International - USA, World Courier GmbH, RFN, World Scientific Publishing Co.Pte.Ltd, Singapore.
        Informacje o Kongresie i problematyce bankowania tkanek zostały opublikowane przez: Gazetę Wyborczą, Rzeczpospolitą, Naukę i Przyszłość, Telewizję Polską S.A., Telewizją POLSAT S.A. i Polskie Radio Program I.
        W czasie trwania Kongresu, na skutek inicjatywy Komitetu Organizacyjnego, Polski Czerwony Krzyż zorganizował zbiórkę pieniędzy na pomoc dla poszkodowanych przez trzęsienie ziemi w Turcji.
        Organizatorzy Kongresu składają gorące podziękowania wszystkim firmom, osobom i sponsorom, które przyczyniły się do właściwego przebiegu Kongresu i ułatwiły działalność Komitetu Organizacyjnego. Specjalne podziękowania kierujemy na ręce J.M. Rektora Prof. dr J.Piekarczyka za pomoc Uczelni w zorganizowaniu Kongresu.

Powrót do spisu treści

---

KONGRES NAUKOWY MŁODYCH MEDYKÓW

Krystian Pawelec - Studenckie Towarzystwo Naukowe

Szanowne Koleżanki i Koledzy!

W imieniu Komitetu Organizacyjnego Kongresu Naukowego Młodych Medyków chcielibyśmy serdecznie zaprosić studentów i młodych lekarzy na

Kongres Naukowy Młodych Medyków
13-15 kwietnia 2000, Warszawa

Zgodnie z tradycją naszego Kongresu dążymy do tego aby również i w tym roku był on okazją do prezentacji wyników  badań i analiz klinicznych oraz nawiązania nowych przyjaźni między kolegami z różnych  uczelni medycznych. Jednocześnie chcielibyśmy aby kongres w roku 2001 był międzynarodowym kongresem na którym moglibyśmy wymienić doświadczenia z kolegami z innych krajów. Wychodząc naprzeciw tym trendom postanowiliśmy stworzyć sesję anglojęzyczną, w której studenci mogliby prezentować prace z różnych dziedzin w języku angielskim, jako zapowiedź międzynarodowego Kongresu. Uczestnictwo w tej sesji nie wyklucza prezentowania prac w pozostałych sesjach.

Termin zgłaszania prac upływa 29 lutego 2000

Nagrody
Przewidujemy nagrodę JM Rektora, nagrodę Ministra Zdrowia, nagrody i wyróżnienia dla najlepszych prac w sesji.

Ramowy program kongresu:

• 13.04 - godz. 12.00-20.00 Rejestracja
• godz. 18.00 Wykład inauguracyjny
• godz. 20.00 Bankiet powitalny
• 14.04 - godz. 9.00-17.00 Sesje tematyczne
• godz. 20.00 Dyskoteka
• 15.04 - godz. 9.00-15.00 Sesje tematyczne
• godz.15.30-16.30 Wykład wieńczący Kongres
• godz.16.30-17.30  Wręczenie nagród i wyróżnień. Uroczyste zakończenie Kongresu
Planowane Sesje

Nauki Podstawowe: Biochemia i chemia medyczna, Biologia komórki, Farmakologia, Anatomia i fizjologia.
Nauki Kliniczne: Chirurgia i ortopedia, Choroby wewnętrzne, Ginekologia i położnictwo, Kardiologia i kardiochirurgia, Neurologia i Psychiatria, Onkologia i hematologia, Pediatria, Stomatologia, Wolny temat oraz Sesja Anglojęzyczna.

Prezentacja
Czas prezentacji ustnej 7 minut i 3 minuty na dyskusję, format plakatu: 100 x 70 cm. Podczas prezentacji umożliwiamy korzystanie z rzutników przeźroczy, rzutników folii.

Studenckie Towarzystwo Naukowe
Akademii Medycznej w Warszawie
ul. Oczki 5, pok.303,
02-007 Warszawa
tel./fax: 622-63-58
lub tel./fax: 0-501 72-44-22
e-mail: stn@poczta.wp.pl

Powrót do spisu treści

---

Spotkania członków Konferencji Rektorów Uczelni Medycznych z parlamentarzystami

mgr Mariusz Foryś

        Serię spotkań członków KRUM z przedstawicielami władz parlamentarnych RP, zapoczątkowała wizyta w siedzibie Naczelnego Komitetu Wykonawczego Polskiego Stronnictwa Ludowego, reprezentowanego przez Prezesa Jarosława Kalinowskiego wraz z towarzyszącymi mu senatorami Adamem Struzikiem i Marianem Cichoszem.
        Przedstawiciele PSL uznali za uzasadnione działania KRUM, zmierzające do integracji wyższych uczelni medycznych ze szpitalami klinicznymi, stanowiącymi ich bazę naukową i dydaktyczną, a także domenę działalności diagnostyczno-leczniczej dla kadry naukowej akademii medycznych.
        Prezydium PSL i senatorowie Stronnictwa złożyli deklarację aktywnego zaangażowania się w przygotowanie projektu nowelizacji ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, w części dotyczącej szpitali klinicznych, oraz współdziałanie z innymi klubami parlamentarnymi w procesie legislacyjnym.
        Przedstawiciele Klubów Parlamentarnych Sojuszu Lewicy Demokratycznej i Unii Wolności wyrazili generalny pogląd, iż uczelnie medyczne winny być podporządkowane Ministrowi Zdrowia. Uczestniczący w spotkaniach posłowie uznali za wysoce uzasadniony, niepokój rektorów uczelni medycznych, wobec - dotyczących uczelni - bieżących kierunków w polityce Resortu Zdrowia.
        Zwrócono uwagę na fakt, że zgodnie z nowelizacją ustawy o zakładach opieki zdrowotnej (z 10-ego grudnia 1998 r.), Minister Zdrowia ma obowiązek natychmiastowego -  i bez żadnych warunków - przekazania szpitali klinicznych rektorom Akademii Medycznych, na ich wniosek. Pomimo złożenia takich wniosków, do przekazania szpitali Akademiom nie doszło.
Zgromadzeni rektorzy jednogłośnie potwierdzili wrażenie braku woli porozumienia ze strony Ministerstwa Zdrowia, w kwestiach poruszanych problemów dotyczących podporządkowania szpitali klinicznych.
        Klub Parlamentarny SLD reprezentowany był przez: Przewodniczącego - Leszka Millera, oraz posłów - Władysława Szkopa i Alfreda Owoca.
        Ze strony Unii Wolności obecni byli: Przewodniczący Jerzy Wierchowicz, posłowie - Tadeusz Zieliński, Irena Lipowicz i Włodzimierz Puzyna.
        Przewodniczący L. Miller, w będącym następstwem powyższego spotkania, liście do Prezesa Rady Ministrów - Jerzego Buzka, zwrócił uwagę, że "( - ) ostatnie działania Resortu Zdrowia wskazują na świadome dążenia mające na celu doprowadzenie do upadku szpitali klinicznych i oddanie za bezcen w prywatne ręce - wielomilionowego, wypracowanego przez wiele lat, dorobku narodowego. W efekcie końcowym, może prowadzić to do poważnego kryzysu szkolnictwa medycznego i regresu nauk medycznych w Polsce."
        Niejako epilog kontaktów Konferencji Rektorów Uczelni Medycznych  z polskimi parlamentarzystami, stanowiło spotkanie z Marszałkiem Sejmu RP Jerzym Płażyńskim. Rektorzy poinformowali Pana Marszałka, iż w kwestii statusu i kompetencji szpitali klinicznych, stanowisko KRUM jest zgodne ze stanowiskiem PAN, KBM, jak również - władz uczelni niemedycznych.
        Szkoły medyczne muszą mieć swoją bazę, taką jak ma każda inna szkoła wyższa: politechnika, uniwersytet, akademia rolnicza, etc. Taką bazą - diagnostyczną, dydaktyczną i naukową jest dla uczelni medycznej szpital. Jednak szpitale kliniczne nie mogą być w pełni, w sensie odpowiedzialności finansowej,  przejęte przez uczelnie; Ministerstwo - jako przedstawiciel Państwa - musi dzierżyć część tej odpowiedzialności.
        Jak zauważył Rektor AM w Warszawie, Prof. dr hab. Janusz Piekarczyk - "Nieodłączna od realizowanej reformy systemu opieki zdrowotnej - ekonomizacja, jest przecież środkiem, nie może być celem; celem powinno być utrzymanie opieki zdrowotnej przynajmniej na dotychczasowym poziomie. Jeżeli reforma skutkuje pogorszeniem, co jest faktem - ogólnie znana jest niska ocena społeczna jej dotychczasowych efektów, konieczne wydaje się poszukiwanie nowych rozwiązań. Jednak z udziałem tych, którym przychodzi tę reformę realizować. Celem tego i temu podobnych spotkań jest – w moim odczuciu - wyartykułowanie prośby o umożliwienie Akademiom Medycznym i ich środowiskom naukowym, uczestnictwa w przemianach, które się dokonują."
        Przewodniczący KRUM - Prof. dr hab. Zbigniew Puchalski przedstawił propozycję Konferencji Rektorów dotyczącą nowelizacji Ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, w części dotyczącej szpitali klinicznych (tekst załączamy poniżej), opracowanej przez Prof. dr hab. Macieja Latalskiego i zespół radców prawnych AM w Lublinie.  Obecni na spotkaniu Rektorzy zwrócili się do Pana Marszałka z prośbą o możliwie szybkie uruchomienie procedury legislacyjnej, postulując umożliwienie przedstawicielom KRUM uczestnictwa w pracach Sejmowej Komisji Zdrowia.
        Ze swojej strony, Pan Marszałek Płażyński wyraził satysfakcję z faktu odbycia się takiego spotkania, które było dla niego okazją do zapoznania się z poglądem władz polskich uczelni medycznych, a przy tym autorytetów w wielu specjalnościach medycznych, na trudne problemy towarzyszące wprowadzanej reformie.  Do przedłużonych informacji i postulatów odniósł się ze zrozumieniem, zastrzegając iż omawiane kwestie będzie poruszał na swoim najbliższym spotkaniu z Ministrem Zdrowia. Stwierdził także, że proces legislacyjny, związany z proponowaną nowelizacją, rozpocząć się może po przedłożeniu projektu poselskiego.
        Za szczególnie ważne uznał  systematyczne dostarczanie gremiom  parlamentarnym - z różnych opcji politycznych - bezpośredniej i możliwie pełnej wiedzy o nurtującym akademickie środowisko medyczne uzasadnionym niepokoju, wynikającym z  zagrożeń dla dalszej egzystencji szkolnictwa medycznego i wysokospecjalistycznej opieki zdrowotnej w Polsce.

        W spotkaniu z Marszałkiem Sejmu RP, ze strony KRUM uczestniczyli:

• prof. dr hab. Zbigniew Puchalski - Rektor AM w Białymstoku
• prof. dr hab. Janusz Piekarczyk - Rektor AM w Warszawie
• prof. dr hab. Walerian Staszkiewicz - Dyrektor CMKP w Warszawie
• prof. dr hab. Jacek Jastrzębski - Z-ca Dyrektora ds.Klinicznych CMKP w Warszawie
• prof. dr hab. Leon Drobnik - Rektor AM w Poznaniu
• mgr Bogdan Poniedziałek - Dyrektor Adm. AM w Poznaniu
• prof. dr hab. Wiesław Makarewicz - Rektor AM w Gdańsku
• dr  Sławomir Bautembach - Dyrektor Adm. AM w Gdańsku
• prof. dr hab. Aleksander Sieroń - Prorektor ds.Nauki Śląskiej AM w Katowicach
• prof. dr hab. Ireneusz Kojder - Prorektor ds. Klinicznych Pomorskiej AM w Szczecinie
• prof. dr hab. Marek Zembala - Prorektor UJ ds. Collegium Medicum w Krakowie
• prof. dr hab. Janusz Pach - Pełnomocnik Rektora UJ ds. Klinicznych w Krakowie
• prof. dr hab. Jan Domaniewski - Rektor AM w Bydgoszczy
• prof. dr hab. Zygmunt Grzebieniak - Prorektor ds. Dydaktyki AM we Wrocławiu
• prof. dr hab. Henryk Stępień - Rektor AM w Łodzi
Powrót do spisu treści

---

Pierwszy etap wyborów do zespołów KBN

        Zespoły komisji Komitetu Badań Naukowych obecnej, trzeciej kadencji Komitetu ukonstytułowały się 20 maja 1997 roku na podstawie ustawy z 12 stycznia 1991 roku o utworzeniu KBN. Trzyletnia kadencja członków tych zespołów zakończy się 19 maja bieżącego roku.
        Wybory do zespołów komisji KBN czwartej kadencji odbywają się w dwóch etapach drogą korespondencyjną. W pierwszym, zakończonym właśnie etapie, środowisko naukowe zgłaszało kandydatów. W drugim etapie spośród kandydatów, którzy uzyskali największe liczby zgłoszeń zostaną wybrani członkowie zespołów.
        Karty zgłoszeń kandydatów wysłano do około 54 tys. Osób mających czynne prawo wyborcze. Wypełnione karty odesłało 25 677 osób. Prezentujemy listy kandydatów do następujących zespołów:

Lista kandydatów do zespołu: P-4
Zespół Nauk Biologicznych, Nauk o Ziemi i Ochrony Środowiska

1. prof. dr hab. Roman Andrzejewski
2. prof. dr hab. Eliza Dąbrowska-Prot
3. prof. dr hab. Jerzy Aleksy Długoński
4. prof. dr hab. Czesław Druet
5. prof. dr hab. Jerzy Fedorowski
6. prof. dr hab. Aleksander Guterch
7. prof. dr hab. Jacek Adam Jania
8. prof. dr hab. Krzysztof Jażdżewski
9. prof. dr hab. Andrzej Kostrzewski
10. prof. dr hab. Ewa Symonides
11. prof. dr hab. Andrzej Krzysztof Tarkowski
12. prof. dr hab. January Weiner
13. prof. dr hab. Grzegorz Władysław Węgrzyn
14. prof. dr hab. Waldemar Żukowski
15. prof. dr hab. Maciej Żylicz

Lista kandydatów do zespołu: P-5
Zespół Nauk Medycznych

1. prof. dr hab. Med. Eugeniusz Butruk
2. prof. dr hab. Zbigniew Kazimierz Drozdowski
3. prof. dr hab. Antoni Gabryelewicz
4. prof. dr hab. Jerzy Grossman
5. prof. dr hab. Jerzy Jankowski
6. prof. dr hab. med. Marcin Kamiński
7. prof. dr hab. med. Józef Małolepszy
8. prof. dr hab. med. Tadeusz Jerzy Mazurczak
9. prof. dr hab. med. Marek Pawlikowski
10. prof. dr hab. Tadeusz Popiela
11. prof. dr hab. med. Czesław Radzikowski
12. prof. dr hab. Alfred Zejc
13. prof. dr hab. Tadeusz Tołłoczko
14. prof. dr hab. med. Tomasz Trojanowski
15. prof. dr hab. Krzysztof Włodzimierz Zieliński

Lista kandydatów do zespołu: T-9
Zespół Chemii, Technologii Chemiczne oraz Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska

1. prof. dr hab. Osman Achmatowicz
2. prof. dr hab. inż. Bronisław Tomasz Buczek
3. prof. dr hab. Zbigniew Jerzy Galus
4. prof. dr hab. Henryk Górecki
5. prof. dr hab. Henryk Koroniak
6. prof. dr hab. inż. Zdzisław Małecki
7. prof. dr hab. Tadeusz Paryjczak
8. prof. dr hab. Stanisław Płaza
9. prof. dr hab. inż. Zbigniew Siwoń
10. prof. dr hab. inż. Henryk Słota
11. prof. dr hab. Piotr Sobota
12. prof. dr hab. Henryk Struszczyk
13. prof. dr hab. Jerzy Wasilewski
14. prof. dr hab. Stanisław Karol Wroński
15. prof. dr hab. inż. Jerzy Zwoździak

(Źródło: Komunikat Komisji Wyborczej KBN z 14.01.2000 r. - M.K.)

Powrót do spisu treści

---

Etyka i medycyna

Dr med. Tadeusz Kocon

        Dnia 27 stycznia 2000 r. w Głównej Bibliotece Lekarskiej odbyła się promocja książki profesora Edwarda Rużyłło pod tytułem "Etyka i Medycyna".
        Książka ta jest zbiorem referatów wygłoszonych z okazji różnych zebrań i posiedzeń naukowych, zawiera przemyślenia oparte o bogate doświadczenie życiowe autora. Jest godna przeczytania przez lekarzy doświadczonych i mających już pewną pozycję w społeczności lekarskiej, jak i młodszych, dopiero wchodzących do pracy zawodowej i przez studentów medycyny, a także dla działaczy i praktyków filozofii i etyki.
        Obecni na spotkaniu goście mówili o tym, że książka jest trudna do czytania, wymaga zastanowień i przemyśleń.

Powrót do spisu treści

---

NAGRODY PREZESA RADY MINISTRÓW

Mgr Mirosława Kurpeta

        Wśród laureatów nagród Premiera za rozprawy doktorskie i habilitacyjne oraz działalność naukowo-techniczną za 1998 rok wyróżnionych w 1999 roku znalazły się 4 prace wykonane w naszej Uczelni. Rozprawa habilitacyjna dr med. Piotra Pruszczyka na temat "echokardiografia przezprzełykowa w diagnostyce istotnej hemodynamicznie zatorowości płucnej" znalazła się pośród 10 nagrodzonych  rozpraw z całej Polski.
        Wśród 25 nagrodzonych prac doktorskich - 3 obroniono na naszej Uczelni. Z przyjemnością przedstawiamy 2 spośród wyróżnionych.
        Doktorat Wojciecha Feleszko był zwieńczeniem 4-letnich badań nad aktywnością przeciwnowotworową lowastatyny w modelach in vitro oraz w modelach zwierzęcych nowotworów doświadczalnych Promotorem pracy był prof. dr. Hab. Marek Jakóbisiak, kierownik Zakładu Immunologii Instytutu Biostruktury.
        Doświadczenia in vitro wykazały, że lowastatyna wzmaga bezpośrednią aktywność cytostatyczno/cytotoksyczną cisplatyny oraz doksorubicyny wobec komórek nowotworowych. Eksperymenty in vivo wykazały efekt analogiczny do efektu obserwowanego in vitro. Zastosowanie lowastatyny w kombinacji z cisplatyną spowodowało spowolnienie wzrostu nowotworu w porównaniu do nowotworów u myszy leczonych każdym z leków osobno, co miało także skutek w postaci przedłużenia czasu przeżycia myszy. Pozwoliło to na obniżenie dawki leczniczej każdego ze stosowanych leków oraz uniknięcie toksyczności terapii przy zachowaniu skutku terapeutycznego. Podobny wynik otrzymano w połączeniu lowastatyny z doksorubicyną in vivo. Lowaststyna synergistycznie wzmagała aktywność przeciwnowotworową czynnika martwicy nowotworu oraz kombinacji interferonu z TNF.
        Badania dr W.Feleszko mimo że przeprowadzone na modelach zwierzęcych mają istotne implikacje praktyczne. Pacjenci przyjmujący przewlekle statyny ze wskazań kardiologicznych w przypadku konieczności podjęcia chemioterapii nowotworu, mogą uzyskać lepszy efekt leczniczy. Być może pozwoliłoby to także na obniżenie dawki stosowanego chemioterapeutyku i zmniejszenie skutków ubocznych chemioterapii.
        Obecnie dr Ferleszko pracuje w Klinice Pneumonologii, Chorób Alergicznych i Hematologii I Katedry Pediatrii, gdzie specjalizuje się w immunologii wieku rozwojowego i pediatrii, a także podejmuje wątki badawcze związane z funkcją cytokin typu Th1 i Th2 u dzieci z chorobami alergicznymi i dzieci w trakcie infekcji.
        Jest żonaty, ma rocznego synka. Jego pasją jest gra w hokeja na lodzie (ostatnio zaniedbana z powodu dziecka) i jazda na nartach. Czytuje współczesną prozę polską.
        Dr n. med. Radosław Zagożdżon ma 29 lat, ukończył Akademię Medyczną w Warszawie w 1996 roku. Już na studiach uczestniczył w działalności Koła Naukowego przy Zakładzie Immunologii Instytutu Biostruktury AM, pod kierownictwem prof. Marka Jakóbisiaka, prowadząc własne wątki badawcze. Po ukończeniu studiów podjął pracę w Klinice Immunoterapii i Chorób Wewnętrznych Instytutu Transplantologii, gdzie  pod kierownictwem prof. Leszka Pączka zajmuje się pacjentami po przeszczepach narządowych oraz diagnostyką i leczeniem zaburzeń odporności. Obronił pracę  doktorską "Zwiększenie efektu przeciwnowotworowego interleukiny-12 u myszy przez jej zastosowanie w połączeniu z chemioterapią i innymi cytokinami", której promotorem był prof. dr hab. n. med. Marek Jakóbisiak. Otrzymał tytuł doktora nauk medycznych z wyróżnieniem. Wyniki badań, które znalazły się w doktoracie zostały opublikowane w czterech artykułach w pismach objętych Current Contents. Część z nich była również tematem ustnego wystąpienia dr Zagożdżona na prestiżowym 17th International Cancer Congress w Rio de Janeiro w Brazylii. W 1998 roku dr Zagożdżon był laureatem krajowego stypendium Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej, .
        Obecnie dr Zagożdżon jest adiunktem i oprócz pracy w Instytucie Transplantologii kontynuuje prace badawcze w Zakładzie Immunologii. Jest autorem i współautorem ponad 30 publikacji (również w takich pismach jak Blood i Journal of the National Cancer Institute) oraz III wydania „Immunologii” pod red. prof. M. Jakóbisiaka.

Powrót do spisu treści

---

Bioetyka w Niemczech

Bogdan Ciszek - Zakład Anatomii Prawidłowej CB

        W dniach 28.11.-03.12.1999 r. przebywałem we Freiburgu (Bryzgowijskim, bo jak się okazało poza tym są jeszcze dwa) z wizytą studyjną w tamtejszej Komisji Bioetycznej. Wizyta została zorganizowana przez Radę Europy.
        W Niemczech, podobnie jak w Polsce, sprawy etycznej oceny badań na ludziach i zwierzętach są rozdzielone. Eksperymentami na człowieku zajmują się różnie zorganizowane Komisje Bioetyczne. Podobnie jak w naszym kraju istnieje podwójny system komisji akademickich i związanych z samorządem lekarskim. We Freiburgu utworzono ZERM - Centrum Etyki i Prawa w Medycynie. W jego skład wchodzi Instytut Historii Medycyny kierowany przez prof. Trohlera, Komisja Etyczna (prof. Just), Oddział prawa Instytutu Maxa Planck’a (prof. Eser)  oraz Instytut Medycyny Sądowej (prof. Pollak). W siedzibie ZERM znajduje się bogata biblioteka poświęcona szerokiej gamie zagadnień bioetycznych. Centrum organizuje ćwiczenia i wykłady  w zakresie bioetyki dla studentów (nie tylko medycyny), często z udziałem gości zagranicznych. Dzięki temu, że wydział medyczny stanowi część Uniwersytetu,  praca Centrum ma wymiar bardziej uniwersalny i humanistyczny.
        Komisja rozpatruje kilkaset projektów badawczych rocznie. System jest o tyle szczelny, że praktycznie brak jest prac retrospektywnych, a wszystkie projekty badawcze wymagają wsparcia finansowego (granty, sponsorzy), co z kolei wymusza uzyskanie formalnej zgody na badania. Komisja dużą uwagę przywiązuje także do oceny merytorycznej projektu. Dlatego powołuje się często zewnętrznych recenzentów w przypadkach spornych. Przy braku jednogłośnej decyzji odbywa się głosowanie. W pracach komisji bierze udział statystyk, (jego prezentacje powodują wiele burzliwych dyskusji w trakcie posiedzeń komisji). W składzie komisji znajduje się także prawnik specjalizujący się w prawie medycznym. Dużą uwagę przywiązuje się do procedury uzyskania świadomej zgody oraz ochrony danych osobowych.
        Dużą część wniosków członkowie analizują poza posiedzeniami i przy braku zastrzeżeń projekt jest akceptowany bez formalnej prezentacji. Tak więc w bezpośrednim ogniu dyskusji znajduje się tylko część złożonych wniosków.
        Muszę podkreślić, że pomijając materialne podstawy działania ZERM i samej komisji bioetycznej, to od strony proceduralnej, prawnej i fachowej działania komisji bioetycznych w AM w Warszawie są na bardzo zbliżonym, wysokim poziomie.
        W nawiązaniu kontaktów i organizacji wyjazdu nieocenionej pomocy udzielił mi prof. Aleksander Dubrzyński, przewodniczący Senackiej Komisji Bioetycznej, któremu pragnę w tym miejscu złożyć serdeczne podziękowania.

Powrót do spisu treści

---

WSPOMNIENIA WOJENNE - KAMPANIA WRZEŚNIOWA

prof. dr Marian Górski

        Mam 75 lat i przeżywałem trzy wojny. W ostatniej z nich brałem udział dwukrotnie: jako chirurg Podlaskiej Brygady Kawalerii we wrześniu 1939 r. I jako chirurg szczękowy I Armii Wojska Polskiego w latach 1944 i 1945. Zaczynałem karierę wojskową jako ostrzyżony do skóry szeregowiec z cenzusem w Szkole Podchorążych Sanitarnych Rezerwy w 1932 r., a ukończyłem ją w 1952 r. Jako podpułkownik, główny specjalista wojskowy w mojej gałęzi medycyny. W pamiętnym Wrześniu służyłem w plutonie sanitarnym konnym Podlaskiej Brygady jako jeden z dwóch chirurgów, obok por. Pertyńskiego (późniejszego prof. ginekologii WAM w Łodzi). Mieliśmy więc zaszczyt służyć w jednostce, która prowadziła zaczepne walki w Prusach Wschodnich.
        Przeżywałem gorycz klęski wrześniowej i poniżające chwile w krótkiej na szczęście niewoli niemieckiej w Białymstoku.
        Dyplom lekarza otrzymałem w 1931 r. W Uniwersytecie Warszawskim. Pracę w I Klinice Chirurgicznej UW przerwałem na roczną , obowiązkową służbę wojskową. W sierpniu 1932 r. wcielony zostałem do Szkoły Podchorążych Sanitarnych Rezerwy, początkowo do I kompanii, później przeniesiony zostałem do II kompanii. Stąd też znam dobrze żywot podchorążego, służąc pod st. sierżantem Gierosem i pod legendarnym już chorążym Dzierżyńskim.
        Po zakończeniu kursu w Szkole Podchorążych przydzieleni zostaliśmy do poszczególnych pułków w stopniu kaprala  podchorążego. Otrzymałem przydział do 18 p.p. (Skierniewice). Już w rok po powrocie do życia cywilnego zostałem powołany na ćwiczenia do 27 p.p. (Częstochowa), a w 1936 r. wypadły mi ponowne ćwiczenia. Na ostatnie przed wybuchem wojny ćwiczenia powołano mnie do 77 p.p. w Lidzie (1938 r.). Częste okresy służby wojskowej miały ten skutek, że referat na posiedzeniu Warszawskiego Towarzystwa lekarskiego na temat mej pracy doktorskiej wygłosiłem w mundurze, zwolniwszy się na krótko z pułku. Dało to asumpt jednemu z dyskutantów do stwierdzenia, że nigdy dotąd kapral nie wygłosił tak uczonego referatu. Nie było wówczas publicznej obrony rozprawy doktorskiej, lecz dyskusja na posiedzeniu towarzystwa naukowego.
        W pracy podchorążego lekarza w garnizonie najuciążliwsze było budzenie się przed świtem do komisyjnego badania mięsa. Rola lekarza nie sprowadzała się wyłącznie do oceny sanitarnej; oceniało się również kaloryczność produktu. Prywatna dostawca przywoził codziennie kilka ćwierci wołowych  z wyliczeniem do 0,250 kg mięsa (z kośćmi) na konsumenta zaprowiantowanego „na kotle”. Po zważeniu mięsa ładowano do kotła, a oficer inspekcyjny pułku kotły plombował (!). Po kilku godzinach plomby usuwano komisyjnie, mięso "trybowano", tj. oddzielano kości, ścięgna, żyły itd. Czystego mięsa (sztukamięs) powinno wypaść 125g na żołnierza, brak zaś uzupełniano kiełbasą na koszt zakontraktowanego dostawcy, który przy podpisaniu umowy składał na ten cel kaucję.
        W czasie stażu w 18 p.p. w Skierniewicach przydzielony zostałem do Obozu Ćwiczebnego w Raduczu na czas koncentracji wojsk łączności DOK IV. Oprócz plutonów łączności, kompanii telegraficznych, Szkoły Podchorążych Łączności itd. Był też oddział psów meldunkowych, w których tresurze przyglądałem się z podziwem. W czasie ćwiczeń w 27 p.p. w Częstochowie odkomenderowano mnie na  manewry, inspekcjowane przez gen. Śmigłego-Rydza (1934 r.). Widziałem, jak w wolnym czasie generał wydobywał samochodu paletę, sztalugi i malował ruiny zamku. Zauważyłem jednak i inny szczegół. Otóż podczas dywizyjnych zawodów w strzelaniu z cekaemów podchorążowie lekarze wszystkich pułków dywizji pozostawali w bliskości stanowisk strzeleckich jako pogotowie, z uwagi na częste wypadki podczas strzelania. Ze zdziwieniem spostrzegłem, że będące wówczas na wyposażeniu cekaemy pochodziły z czasów I wojny światowej, a nawet z jeszcze wcześniejszego okresu, o czym świadczyły niemieckie plakietki fabryczne z podaniem roku budowy i fabryki (najczęściej „Spandau”).
        Jak wspomniałem, ostatnie ćwiczenia rezerwy wypadły mi w Lidzie. Już rok wcześniej przesunięty zostałem do DOK III (Grodno); był to mój przydział wojenny.
        W nocy z 24 na 25 sierpnia 1939 r. zostałem nagle obudzony niecierpliwymi dzwonkami i dobijaniem do drzwi mojego mieszkania w Warszawie (ul. Złota 36). Dobijał się pomocnik dozorcy domu, w którym kiedyś mieszkałem, a  który znał mój obecny adres. Wręczył mi wezwanie wojskowe, dodając: "Panie, prędko, ja mam taką samą "powiestkę" i też jadę do pułku". "Powiestką" był zadrukowany arkusik, w którym ręcznie dopisane było moje nazwisko, adres i miejsce stawiennictwa. Treść była groźna: "Stawić się natychmiast, bez względu na porę dnia i nocy, każdym środkiem transportu, w 10 pułku ułanów, Białystok. Należy zabrać łyżkę i żywność na 3 dni."
        Łyżki nie zabrałem, natomiast moja matka, płacząc, wydobyła z kufra mój wyjściowy mundur podporucznika. "Jedziesz na wojnę" łkała. "Nie, mamusiu, to tylko ćwiczenia, wojny nie będzie" - pocieszałem  matkę. Zaczęło się długie dzwonienie do centrali telefonicznej o podanie godziny odjazdu najbliższego pociągu do Białegostoku. Roztrzęsiona telefonistka rozpłakała się do słuchawki: "Wszyscy dopytują się o pociągi, a ja przecież nie mam rozkładu jazdy". W końcu jednak spakowałem się, pożegnałem z matką i w wyjściowym mundurze, z walizką w ręku, pojechałem konną dorożką na wojnę.
        Pociąg do Białegostoku pełen był po brzegi rezerwistów, powołanych pod broń. Niektórzy mieli na głowach własne rogatywki, a wszyscy drewniane kuferki z rzeczami osobistymi, żywnością i zapewne łyżką. Nastrój był dobry, ale nie wzniosły. Słyszało się nawet sprośne anegdoty, bez wątpienia uwłaczające głowie sąsiedniego państwa.
        W kancelarii 10 pułku ułanów sierżant szef odebrał moje wezwanie, kartę mobilizacyjną i popatrzył do swoich papierów. "Pan porucznik nie będzie u nas służył, tylko w plutonie sanitarnym konnym brygady. Myśmy pana tylko zmobilizowali. Pluton ten nie istnieje w czasie pokoju, teraz dopiero formuje się we wsi Ignatki, niedaleko stąd. Niedługo pójdą tam nasze podwody, proszę się zabrać".
        Pod rozgwieżdżonym niebem przespałem się na podwodzie, którą przyjechałem do Ignatek. Z rana zameldowałem się u dowódcy plutonu, którym był kpt. Narkiewicz, zawodowy oficer. Na imię miał Czesław i słowo to stało się kryptonimem naszym i naszego telefonu polowego. Wkrótce zjawili się dwaj pozostali oficerowie plutonu, wspomniany już por. Pertyński i podporucznik zawodowy, którego nazwisko wyleciało mi z pamięci, mimo że po wojnie zgłosił się do mnie o poświadczenie jego służby wojskowej.
        W Ignatkach znajdowały się magazyny mobilizacyjne naszego plutonu. Zaczęliśmy pobieranie ("Fasowanie") butów i płaszczy kawaleryjskich, sukiennych mundurów, ostróg i innych części oporządzenia. Pobraliśmy konie, które chłopi dostarczyli z poboru. Nikt nie pytał mnie, czy umiem jeździć konno. W podchorążówce sanitarnej rezerwy nie było nauki jazdy konnej (była w zawodowej). Na szczęście nauczyłem się nieco we własnym zakresie w czasie manewrów. 250 naszych żołnierzy (noszowych, woźniców, funkcyjnych itp.)pobrało karabinki. Hełmów dla nas nie było, tylko furażerki. Nie starczyło też dla mnie pistoletu - Visa; odebrałem go później jakiemuś rannemu.
        Z kolei pobraliśmy namiot z wieloma słupkami dla GPO (główny punkt opatrunkowy) brygady. Do transportu całości potrzeba było wielu wozów konnych. Po jednym z pierwszych bombardowań wozy te rozpierzchły się w różnych kierunkach i nie wszystkie się odnalazły. Inna część zestawu przepadła, gdy ogon naszej kolumny odłączył się od czoła ponieważ jeden z woźniców w środku kolumny zasnął i za nim stanęły pozostałe wozy. Marsze naszej kolumny taborowej odbywały się niemal wyłącznie nocą i to leśnymi drogami, a więc zjawisko to, niestety, nie było rzadkie.
        Namiot głównego punktu opatrunkowego rozwinęliśmy tylko raz, na próbę, przed rozpoczęciem działań wojennych. Punkt opatrunkowy rozwijaliśmy najczęściej w pomieszczeniach szkolnych, usuwając ławki. Pobraliśmy polowy autoklaw firmy Witt, na prymusy naftowe; otrzymaliśmy wreszcie bogaty zestaw narzędzi chirurgicznych firmy Mann. Były one, niestety, niklowane, nie chromowane, toteż rdzewiały w razie konieczności nagłego odwrotu, gdy nie było możliwości wytarcia narzędzi do sucha.
        Duże ilości leków, opatrunków osobistych i materiału opatrunkowego upakowane były w tzw. Jukach sanitarnych w kształcie worów z wysokogatunkowej skóry, przytroczonych do boku pięknych, rosłych koni.
Po umundurowaniu doszedłem do wniosku, że mój wyjściowy mundur nie prędko będzie mi potrzebny, toteż odesłałem go polową pocztą do Warszawy. Przesłałem też do domu sumę 600 zł, wypłaconych mi tytułem dodatku mobilizacyjnego (nowymi banknotami 20-złotowymi, tzw. "zaolzianki"). Obie przesyłki nie dotarły do Warszawy, mimo że dotarły listy i to upstrzone przez naszą cenzurę.
        Wreszcie rozdano nam blaszane znaki rozpoznawcze do zawieszania na szyi oraz opatrunki osobiste. Opatrunek wkładało się do przeznaczonej na ten cel wewnętrznej kieszonki w kurtce, z przodu, po lewej stronie. Gotowy do akcji pluton sanitarny konny przemaszerował do miasta Pietrasze-Jurasy, gdzie w dniu 1 września zastał nas wybuch wojny.
Na razie nic się nie działo, dochodziły nas tylko wiadomości o bombardowaniach miast polskich i o naszych bombardowaniach Berlina. Pod wieczór wezwano mnie do sztabu brygady, celem udzielenia pomocy dwóm jeńcom, lotnikom, którzy lądowali przymusowo. Jeden z nich, frajter, był ciężko ranny. Nie bez emocji wystawiłem pierwszą w mej wojennej praktyce "kartę ewakuacyjną", w której rubrykę "przydział służbowy" wypełniłem: jeniec. Dziwne, ale do dziś pamiętam adres domowy w Norymberdze tego rannego jeńca.
        Natomiast drugi jeniec, kapitan lotnik, był lekko ranny, za to "frech" (bezczelny). Po opatrunku zaprosił nas wszystkich do niemieckiej niewoli, gdzie "będziemy równie mile przyjęci, jak on tutaj". Natomiast trzej czołgiści w czarnych mundurach, czekający na przesłuchanie, byli potulni i wyraźnie trzęśli się ze strachu. Seid Ihr Nazis? ("Jesteście hitlerowcami?") – rzuciłem pytanie, przechodząc obok. "Nie" – odpowiedzieli chórem – "należeliśmy do wywrotowej organizacji podziemnej".
        Następnego dnia (2 IX) pomaszerowaliśmy w kierunku granicy i zajęliśmy pod główny punkt opatrunkowy budynek w majątku ziemskim, którego właściciele ewakuowali się. Żołnierze nasi przygotowali budynek do przyjęcia rannych. Wśród żołnierzy wyróżniał się kapral Poczobutt-Odlanicki. Wreszcie wysterylizowaliśmy materiał opatrunku i narzędzia.
        Brygada nasza składała się z trzech pułków kawalerii (5 p. ułanów, 10 p. ułanów, 9 p. strz. Konnych) oraz 14 dywizjonu artylerii konnej; celem natarcia  w Prusach Wschodnich był Johannisburg (Pisz).
        A teraz kilka drobnych dygresji. Przystępując do spisywania wspomnień nie przeprowadziłem żadnych studiów historycznych. Opisuję tylko to, co przeżywałem osobiście i widziałem jako naoczny świadek, lub co słyszałem bezpośrednio od rannych, kolegów oficerów i żołnierzy naszej brygady i brygady sąsiedniej (Suwalskiej), również naocznych świadków. W literaturze polskiej wypad na Prusy opisany jest jako natarcie na Bełczące (Zawilski). W rzeczywistości zaś jeden z oficerów, kapitan, adiunkt dowódcy (pułku czy brygady), zapytany przeze mnie w toku walk o sytuację, pokazał mi swą mapę, na której były dwie równoległe linie; na wysokości miasta linie te zaginały się ku sobie pod kątem prostym, ujmując Jahannisburg w kleszcze. Inna rzecz, że natarcie doszło tylko do Sokołów (Sokollen), skąd przyprowadzono nawet jeńców. Kilku z nich do polskiej niewoli pojechało wygodnie zdobyczną dekawką, prowadzoną przez naszego kierowcę, eskortowaną przez naszych kawalerzystów. Kapitalny to był widok.
        W oczekiwaniu na pierwszych rannych podszedłem ku samej granicy z grupką naszych żołnierzy. Niemal wszyscy pochodzili z tych stron (okolice Szczuczyna) i przed wojną trudnili się – przykro powiedzieć – przemytem. Jak opowiadali, "skok" przez granicę, którą była droga biegnąca przed nami, robili obładowani masłem i "szpekiem", w powrotnym kierunku zabierali kamyki do zapalniczek. Jeden z nich, wieśniak spod Szczuczyna, z rozgoryczeniem mówił, że ze swego pola zbierał o połowę mniej kartofli, niż jego sąsiad po drugiej stronie granicznej drogi, mający sztuczne nawozy.
        Wróciliśmy na punkt opatrunkowy, gdyż zaczęły się rozlegać huki odpaleń naszych dział. Otrzymałem rozkaz udania się w pole samochodem sanitarnym (było ich 4) po pierwszych rannych. Przed nami pierwszej pomocy udzielali rannym lekarze pułkowi i ewakuowali ich do nas. Siedząc obok kierowcy myślałem sobie: "A więc to jest już wojna, nie ćwiczenia na poligonie ani manewry". Tymczasem pole, bądź co bądź pole bitwy, wyglądało pokojowo. Obok drogi nasz chłop orał rolę konnym pługiem, nie zważając na huk armat, nawet wróble nie były bardzo przestraszone. Nie była to jednak bezpieczna wycieczka. Za chwilę spostrzegliśmy nad sobą lotnika. "Nie będzie przecież polował na pojedynczy samochód, i to z czerwonym krzyżem" – powiedziałem, ale na wszelki wypadek zjechaliśmy w pole i stanęliśmy pod gruszą. Samolot polował jednak nawet  na pojedynczych ludzi, i to cywilów. Za chwilę z pobliskich zabudowań wybiegła stara, zapłakana kobieta i szlochając głośno podbiegła do nieruchomego kształtu na szosie. Był to jej syn. Na szyi, w okolicach dużych naczyń, widoczny był mały wlot kuli, ziemię pokrywała duża kałuża krwi.
        Z pułku odebraliśmy pierwszych czterech rannych, w tym niemieckiego feldfebla. Skrwawioną kurtkę "feldgrau" zwinąłem w wałek i położyłem rannemu pod głowę, żeby mu się wygodniej jechało. Na naramiennikach kurtki widniały 2 kwadraty.
        Wkrótce zaczął się masowy napływ rannych, naszych i Niemców z wojsk pogranicza (Grenzschultz). Pracowaliśmy bez przerwy, zaś pomieszczenie przed naszą prymitywną salą operacyjną zapełniało się ciągle. Nosze z rannymi ustawiano na podłodze "poczekalni". Nasi ranni żołnierze, leżąc obok rannych Niemców, pokojowo rozmawiali z nimi po polsku z mazurska: "... a wyśta walili do nas z tych budynków" mówili polscy żołnierze, zaś Niemiec odpowiada „jo, jo, a wasz masingwer był pod lasem”. Zupełnie jak rozmowa członków dwóch drużyn piłkarskich po skończonym meczu!
        Ale wkrótce nadeszły złe chwile. Rozległe rany szarpane w niczym nie przypominały pokojowych obrażeń, widzianych przeze mnie w klinice. Wyrwany pośladek, podudzie trzymające się na strzępie skóry, oderwana łopatka, twarz zamieniona w bezkształtną krwawą masę, urazowa amputacja obu nóg, postrzały czaszki itd. Były to skutki pocisków artyleryjskich i bomb lotniczych. Stosunkowo mniej było ran zadanych przez pociski karabinowe, a w całej kompanii widziałem raz tylko ranę od pchnięcia bagnetem. Wkrótce zaczęły się zgony. Wokół jednego ze zmarłych od postrzału w czaszkę żołnierza zgromadziła się garstka jego krajanów. "Chciał walczyć, zwyciężać, był mężny, i co teraz?".
        Nakazanym kierunkiem ewakuacji od nas był cywilny szpital w Łomży, zalecanym zaś postępowaniem – pierwotny szew po chirurgicznym oczyszczeniu rany. Oczywiście nałożenie szwu w rozległych ranach szarpanych rzadko było możliwe, tam zaś, gdzie udało się to zrobić – skutki były niepomyślne. Jak mi mówił dr Fedorowicz, ordynator oddziału chirurgicznego szpitala w Białymstoku, gdzie później przebywałem wraz z rannymi, musiał on usuwać nasze szwy z powodu ropnych powikłań w ranie.
        Po natarciu na Johannisburg zaczęliśmy odwrót, niepokojeni stale przez lotnictwo niemieckie. W Nowogrodzie roztarasowaliśmy się i zaraz potem nadszedł rozkaz zwijania się i dalszego odwrotu. W miejscowości Święchy przeżywaliśmy nocny ostrzał artyleryjski, po którym odnalazła się tylko część naszych wozów konnych i żołnierzy. Przemarsz dniem stawał się niemożliwy. Planowy początkowo odwrót przerodził się w bezplanowe przekradanie się między pancernymi klinami wroga. Pewnej nocy kolumna nasza posuwała się wolno drogą przez las. Po obu stronach lasu szły dwiema równoległymi szosami kolumny zmotoryzowane, podając sobie białymi rakietami co kilka minut swe położenie. Rakiety wystrzeliwane były coraz dalej ku przodowi od naszej kolumny, która pozostawała w tyle. Stawało się jasne, że Niemcy osiągną cel naszego marszu na długo przed nami. Należało iść do tyłu, gdzie znowu natknęliśmy się na wroga. Wreszcie z częścią plutonu włączyłem się w bezładny potok pieszych, konnych, podwód, samochodów, dział i jaszczy z różnych pomieszanych ze sobą jednostek.
        Pewnej  nocy maszerowaliśmy polną drogą ku skrzyżowaniu z asfaltową szosą. Przy przejeździe przez twardą szosę z miękkiej drogi polnej chłopskie wozy konne zaczynały niemiłosiernie brzęczeć i dzwonić. Natychmiast zaczął się silny ostrzał artyleryjski. Widocznie Niemcy byli zorientowani w terenie i wstrzelani za dnia, gdyż ogień był celny. Zeskakując z konia i biegnąc w pole pomyślałem, że jednak bez dobrej kondycji fizycznej ocalenie nie byłoby możliwe. Rzuciłem się w cuchnącą siarką wyrwę, gdzie dopiero co rozerwał się pocisk, wiedząc z   literatury, że "dwa razy w tym samym miejscu...itd.". Sucha trawa wokół wyrwy tliła się. Był to 10 września.
        Jak się później okazało, w tym dniu zginął mój ojciec w podobnym ostrzeliwaniu szosy pod Rawą Mazowiecką. Uciekał on przed Niemcami konnym wozem z kilkoma sąsiadami z Piotrkowa do Warszawy. Po tym ostrzeliwaniu i śmierci ojca towarzysze podróży zaprzestali peregrynacji i zawrócili do Piotrkowa. Ojca nie pozostawili na szosie, lecz zabrali zwłoki ze sobą i zajęli się w Piotrkowie pogrzebem, za co niech im będą dzięki!
        Maszerując dalej polną drogą zrozumieliśmy, że przed nami musiała się tędy wycofywać jakaś duża jednostka i prawdopodobnie została otoczona. Wszędzie stały porzucone wozy taborowe, jaszcze, działa, nawet polowa radiostacja. Najprzykszejszy był widok drzew, obwieszonych na kształt potwornych choinek bronią, w tym doskonałymi erkaemami na licencji Browninga. Widziałem nawet porzucony karabin przeciwpancerny; karabiny te otoczone dotychczas wielką tajemnicą rozdawano tuż przed rozpoczęciem działań.
        Dowództwo naszą kolumną objął najstarszy stopniem, nieznany mi oficer. Zapowiedział on na noc przebijanie się walką przez pierścień nieprzyjaciela. Nakazano porzucić cały sprzęt, bagaże osobiste i wszystkie wozy, z wyjątkiem jednego z rannymi. Gdy artylerzyści zaczęli topić w wodzie zamki od dział, zakopaliśmy nasze skórzane juki z lekami i materiałem opatrunkowym. Moją walizkę z rzeczami osobistymi postawiłem po prostu pod drzewem, z wyjątkiem jednego kompletu bielizny, który nałożyłem na siebie po przemyślnych ablucjach w lesie. "To na wypadek, gdybym został ranny" - pomyślałem.
        Nie zostałem ranny. Szosę, którą maszerowały zmotoryzowane kolumny, udało się w nocy przeskoczyć bez walki.  Ale cóż z tego, kiedy na zewnątrz pierścienia utworzył się następny. Wreszcie wypytywani przez nas chłopi przestrzegli nas, że wokół we wszystkich miasteczkach i wioskach są już Niemcy. W wiosce, której mieszkańcem był jeden z naszych żołnierzy spędziliśmy na stryszku z sianem noc, a dzień w jego obejściu. Na drugim końcu wsi w chałupach kwaterowali Niemcy.
        Z kilkoma żołnierzami w nocy dostaliśmy się do miejscowości Strable; kościół i plebania oblane były księżycowym światłem. Zapukałem w szybę otwartego okna. Obudzony ksiądz udzielił mi informacji i rady. Potwierdził wiadomość o zajęciu okolicznych miejscowości  przez Niemców, którzy rankiem pokazali się też i w Strablach. Odradzał pozostanie w tej miejscowości, gdyż byłoby to niebezpieczne dla nas i cywilnej ludności. Jak mi wiele lat po wojnie zakomunikował dr  Niewiński z Białegostoku, mój kolega z Uniwersytetu im. Stefana Batorego w gdzie studiowałem medycynę przez pierwsze trzy lata), ksiądz w Strablach pod koniec okupacji został aresztowany przez gestapo i rozstrzelany wraz z trzema lekarzami Żydami, naszymi kolegami ze studiów, których ukrywał.
        Przeprawialiśmy się przez bród na Narwi i kierowaliśmy się na Białystok, gdzie - jak nas urzędowo informowano – jest punkt zborny i nastąpi reorganizacja. Chlupot wody zwrócił uwagę Niemców, którzy oświetlili nas rakietami i ostrzelali z broni maszynowej, raniąc śmiertelnie jednego z naszych żołnierzy. Wdrapaliśmy się z ciężko rannym na stromy, przeciwległy brzeg Narwi w okolicy wsi Dochtórce, gdzie ranny zmarł.
        Przez kilka dni błądziliśmy w lasach tak niedostępnych, że wydawało się, iż noga ludzka dawno tu nie postała. Ale pod drzewem spostrzegłem puste pudełko po niemieckich papierosach "Juno". Z jednym już tylko żołnierzem (białostoczaninem) dotarłem w okolicę Białegostoku. Była noc, w pobliżu paliło się ognisko, wokół którego biwakowali Niemcy (może placówka?), prowadząc hałaśliwe rozmowy z wybuchami śmiechu; przekradaliśmy się bokiem i poszliśmy dalej. W pewnej chwili uwagę naszą zwrócił szereg palących się ogni przed nami. Czyżby to była paląca się kolumna samochodów? Widziałem już taki obraz. Nie, po prostu były to palące się latarnie uliczne Białegostoku, na jakiejś dużej ulicy przedmieścia. Miasto musiało już być od kilku dni zajęte przez Niemców. Na jasno oświetlonych ulicach parkowały pojazdy wojskowe, a na murach rozlepione były już dwujęzyczne afisze o obowiązku zgłaszania  się do niewoli "byłych żołnierzy i oficerów byłej polskiej armii". Oczywiście pod karą śmierci.
        Niemcy, którzy nas wzięli do niewoli mieli znudzone miny, obeszło się nawet bez tradycyjnego Hände hoch.W olbrzymiej sali gimnastycznej białostockiego gimnazjum kłębił się tłum ludzi w różnych mundurach. Wykonując gründlich rozkazy, wzięto do niewoli również listonoszy, gajowych, kolejarzy... Widocznie pochwycono każdego, kto nosił jakiś mundur. Wierny mój podkomendny (teraz raczej opiekun) wystarał się dla mnie o garstkę  słomy. Wyciągnąłem się na podłodze i twardo zasnąłem.
        Nazajutrz rozpoczęło się potworne widowisko. Niemcy przyprowadzali ciągle nowych jeńców, również cywilów, Żydów i in., ciągnąc ich za krawaty i wydając głosy nawoływania świń. Schwytany musiał oczywiście trzymać ręce na Hände hoch. W okrucieństwach celowali funkcjonariusze w burych mundurach (SA) i czarnych (Allgemaine SS). Znałem dobrze te mundury, gdyż  przebywając w latach 1937 – 1938 na specjalizacji w Wiedniu, przeżywałem w marcu 1938 r. "anszlus" Austrii. Liczni asystenci kliniki chirurgii szczękowej nałożyli te mundury nazajutrz po przewrocie hitlerowskim.
        Zaczęły się rozstrzeliwania na podwórzu szkolnym. Żandarmeria polowa przeprowadziła egzekucję kilkunastu cywilnych mężczyzn, w tym chłopca w mundurku harcerskim. Ukradkiem przez okno ubikacji szkolnej spoglądaliśmy  ze zgrozą na tę scenę. Po zabraniu zwłok należało doprowadzić teren do porządku, bo Ordung muss sein. W tym celu przypędzono kilku Żydów i księży. Żydzi zawieszone mieli na szyi krzyże, księża zaś – portrety Rydza-Śmigłego, jedne i drugie zdjęte ze ścian pomieszczeń szkolnych. Musieli oni gołymi rękami usuwać bryły ziemi, przepojone skrzepami krwi. A w maju 1945 r. żona moja (pracowała jako pielęgniarka operacyjna na moim oddziale) dokarmiała głodne dzieci niemieckie.
        Wierny mój podkomendny wywiedział się, że na piętrze Niemcy w jednej z klas urządzili salę dla jeńców oficerów. Zwróciłem się do pilnującego nas żandarma o rozmowę z oficerem. Żandarm na ramieniu nosił na pasie dziwną dla mnie broń, którą dotychczas widywałem tylko w kinie, na gangsterskich filmach amerykańskich. Był to pistolet maszynowy.
        Za chwilę na salę gimnastyczną wkroczyło kilku oficerów żandarmerii polowej (Feldgendarmerie). Oświadczyłem, że jestem oficerem lekarzem i proszę o umieszczenie mnie na sali oficerskiej. Zaprowadzono mnie jednak nie do sali oficerskiej na górze, lecz do pokoju - ambulatorium dla jeńców, które prowadził wzięty do niewoli wcześniej major lekarz, i któremu przepisowo zameldowałem się. Rozpoczęliśmy wspólnie pracę. Skromne zaopatrzenie ambulatorium było zasługą PCK, skąd też dostawaliśmy dla siebie zupę, chleb i najlepsze w świecie papierosy "Machorkowe". Raz dostałem zaopatrzenie niemieckie. Do ambulatorium przyszedł gruby podoficer, powiedział: „hier” i postawił przede mną puszkę topionego masła oraz drugą – topionego sera.
        Z owym majorem lekarzem przeżyłem wspólnie kilkanaście najgorszych dni. Jak mówiono mi wiele lat po wojnie w Białymstoku, nie przeżył on wojny, zginął w Katyniu. Nie zapamiętałem jego nazwiska.
        Po kilku dniach odwiedziłem wspomnianą salę oficerską, w której przebywało 4-5 oficerów grających w karty. Niesłychanie zdumiony byłem na widok walizki, stojącej na podłodze (nawet nie pod łóżkiem) obok stołu i pełnej pieniędzy (w niewoli!), skąd grający w karty czerpali w miarę potrzeby. Drugi raz w mym życiu walizkę pełną banknotów widziałem po kapitulacji Niemców, w miejscowości Biesenthal pod Berlinem. Ta stała na dworze obok baraku i były to pieniądze niemieckie, które bynajmniej przez Rosjan nie zostały unieważnione i jak się później okazało jeszcze długo służyły jako pieniądz obiegowy.
        Walizka z polskimi pieniędzmi nie przyniosła szczęścia jej posiadaczom. Po wyjściu Niemców z Białegostoku i wejściu Rosjan do owego majora lekarza i do mnie przyszli do szpitala panowie i panie z PCK i opowiedzieli  nam straszliwą historię. Otóż oficerowie, posiadacze walizki, usiłowali, kogoś przekupić, wynajęli potajemnie wóz konny z przewodnikiem za 5000 zł, zorganizowali ucieczkę i wszyscy w czasie ucieczki (?) zostali zastrzeleni. Co więcej, komenda Feldgendarmerie przypisywała ten sam zamiar przekupstwa i ucieczki również nam, dwóm oficerom lekarzom. I my również mieliśmy być rozstrzelani, chociaż nikt z owych oficerów nie dzielił się z nami zamiarami ucieczki i o niczym nie wiedzieliśmy. Dopiero na usilne interwencje PCK (informowali członkowie tej instytucji) z powołaniem się na fakt, że jesteśmy lekarzami, żandarmeria odstąpiła od tego zamiaru. Chyba uratowało nas też wyjście Niemców z Białegostoku i wkroczenie doń Armii Czerwonej.
        Szykując  się do opuszczenia miasta Niemcy zamierzali wysłać do obozów jenieckich naszych wziętych do niewoli żołnierzy i oficerów. Lekarz żandarmerii polecił mi wybrać spośród jeńców tych, którzy nie kwalifikowali się do transportu pieszo, rannych, chorych itd. Spór wynikł natychmiast z powodu oddzielenia przeze mnie strzelca z postrzałowym złamaniem strzałki, którego zakwalifikowałem do transportu samochodem. Przed budynek szkolny zajechały czerwone autobusy z napisem „Deutsche Reichspost”. Lekarz - żandarm upierał się, by ranny pomaszerował pieszo. „Ale tibia jest cała?” – zapytał: „to może on biec” (Da kann er laufen). Sytuacja była dla mnie szczególnie upokarzająca. Po kilku dobach spędzonych w lesie, z unikaniem osiedli, zajętych przez Niemców, byłem brudny i nie ogolony; klęczałem na podłodze obok noszy z rannym, demonstrując ranę. Nade mną stał czysty i wytworny, pachnący wodą kolońską oficer niemiecki. Ale po kilkunastu dniach inny oficer-lekarz niemiecki (z Wermachtu) wygłosił do mnie pochwalne przemówienie, dziękując mi za pomoc w ratowaniu życia i zdrowia niemieckich żołnierzy. Kilkunastu rannych niemieckich żołnierzy, niezdolnych do transportu, przebywało w białostockim szpitalu już po opuszczeniu Białegostoku przez wojska niemieckie. Opuszczając miasto Niemcy pozostawili ze swymi rannymi żołnierzami lekarza i kilku sanitariuszy. Ponieważ wówczas mieszkałem w szpitalu i pełniłem dyżury, a wśród przeważnie ciężko rannych Niemców wynikały późne (wtórne) krwawienia z ran, lekarz ów przyzywał mnie na pomoc, nie mogąc podołać krwawieniom w cięższych przypadkach.
        W drugiej połowie września do Białegostoku wkroczyła Armia Czerwona. Niemcy zaś opuścili miasto. Do szpitala w Białymstoku (dziś Szpital Kliniczny) przenieśli oni naszych rannych jeńców i - jak wspomniałem - swoich ciężko rannych  żołnierzy. Na samym końcu dwaj feldfeble samochodem opel olimpia (cywilnym) przewieźli do szpitala również nas, dwóch oficerów lekarzy. Innych jeńców rozpuszczono do domu, wbrew pierwotnym zamiarom. Nazajutrz do szpitala przybył patrol żołnierzy radzieckich, których dowódca zwrócił się do lekarzy i pacjentów stojących na korytarzu, z pytaniem: "A wy znajete czto k’wam priszła raboczo krestjanskaja Krasnaja Armia?". W oknach drżały szyby od huku przeciągającej ulicą kolumny wielkich czołgów.
        Jak już mówiłem, w czasie wojny nie robiłem notatek. Zresztą, biorąc pod uwagę moje burzliwe losy, można byłoby wątpić, czy ocaleją one i ich autor. Polegam więc wyłącznie na swej pamięci, zwodniczej przecież. Gdy się jednak coś ciężko przeżywa, wiele w tej pamięci pozostaje, a wspomnienia stają się wiecznie żywe. Tak więc pamiętam liczne epizody i sceny wojenne, nie mógłbym jednak z pewnością odtworzyć ich kolejności, a w żadnym razie dokładniejszych dat i miejsca na mapie.
        Pamiętam, jak około miejscowości Wyliny Ruś zasypialiśmy zmęczeni, mimo że dookoła rozlegał się chrzęst gąsienic. W lesie (chyba w okolicy m. Warele) podczołgałem się w dzień z kilkoma ułanami na skraj lasu, skąd widać było często lądujące samoloty niemieckie, z których wytaczano beczki, chyba z benzyną.
        Innym razem cofaliśmy się idąc osiedlową drogą, krzyżującą się z szosą. Domostwa po obu stronach drogi płonęły wielkim ogniem. Widziałem leżące opodal zwłoki żołnierza spalonego. Powłoki ciała nie były zwęglone – w ogóle nie było powłok, pozostały odsłonięte mięśnie jak na preparacie anatomicznym. Na głowie tkwił jeszcze grzebieniasty hełm, obok leżała w okolicy pasa metalowa manierka.
        Ran na tej wojnie widziałem wielką mnogość, a ich różnorodność po pewnym czasie przestała mnie zdumiewać. Jedna wszakże rana zaintrygowała mnie szczególnie. Była to drobna, powierzchowna ranka na wewnętrznej powierzchni środkowego palca prawej ręki, przy współistniejącym postrzale miękkich tkanek lewego uda. Nie umiałem skojarzyć tych dwóch ran, ani wyobrazić kierunku lotu pocisku. Ranny woźnica z kolumny taborowej wyjaśnił mi, że te dwie rany powstały niezależnie, w wyniku dwóch kolejnych postrzałów. Otóż jednej nocy kolumna konnych wozów posuwała się szosą wśród lasu. Niemcy zorganizowali zasadzkę, zostawiając część pancernych wozów obok szosy,  a w odległości kilkuset metrów - resztę. Gdy czoło kolumny dotarło do pierwszej grupy wozów, zaczajeni Niemcy nie zdradzili swej obecności. Dopiero, gdy kolumna zbliżyła się do drugiej grupy, na znak dany niebieskim światłem (”sinym” – jak było w oryginalnej narracji) obie grupy wozów rozpoczęły silny ogień z broni maszynowej wzdłuż kolumny, z przodu i z tyłu. Wówczas właśnie woźnica odniósł ranę uda. Niemcy opuścili swe wozy, zbliżyli się do kolumny i przystąpili do systematycznego dobijania rannych. Gdy woźnica ów zobaczył nad sobą nachylonego Niemca z pistoletem, usiłował niezdarnie (ale skutecznie) odepchnąć lufę pistoletu od swojej głowy. Padł strzał, ale chybiony, jeżeli nie liczyć drobnej rany na palcu od stycznego postrzału.
        Byłem chirurgiem wiele lat i widziałem wiele ran, pokojowych i wojennych, ale chyba nigdy nie zniknie w mej pamięci ta drobna rada palca ręki, gołej ręki, odpychającej pistolet żołnierza-mordercy, który dobija rannego przeciwnika.
        Jak zachowywali się nasi żołnierze w walce? W moim wąskim polu widzenia nie było kawaleryjskiej szarży na czołgi, nic też nie słyszałem. Widziałem jedną tylko lancę i to używaną jako chorągiew Czerwonego Krzyża na oznaczenie punktu opatrunkowego. Ułani i strzelcy konni byli to rośli, specjalnie dobrani fizycznie chłopcy, o dziarskich, młodych twarzach, dobrze umundurowani, w juchtowych butach, grzebieniastych, francuskich hełmach, na dobranych koniach, ożywieni chęcią walki. To nie był truizm! Pamiętam pewnego młodego oficera, mężczyznę o urodzie modela z obrazu Kossaka, który - kończąc z kimś rozmowę – dodał: "Ja idę do walki" i spiął konia. Po niewielu godzinach widziałem go na naszym stole operacyjnym, niemiłosiernie poszarpanego przez niemieckie granaty. To było piękne wojsko!
        A nasza technika? Przypominam sobie innego z naszych rannych, chorążego z oddziału samochodów pancernych brygady, z tępym (!) urazem stopy. Sytuacja, w jakiej się znalazł, była wręcz odwrotna do tego, co działo się stale. To on siedział w opancerzonym wozie, gdy na polanę wjechało kilku kawalerzystów niemieckich. Miał oddać serię, gdy okazało się, że jego karabin maszynowy ma zacięcie. Samochód pancerny marki Panhard też nie był ostatnim modelem wozu bojowego.
        A morale? Jakież może być morale oddziału, gdy nagle od strony, skąd dotychczas dochodziło zaopatrzenie i przyjeżdżali wyżsi oficerowie na inspekcję, pokazują się nieprzyjacielskie czołgi? (Używano wówczas raczej słowa „tanki”). Jakież może być morale oddziału, który otrzymał rozkaz wycofania się do miejscowości X, a który dowiaduje się, że miejscowość ta została już zajęta przez szybszego przeciwnika? Gdy przeciwnik jest też z tyłu, po bokach i w powietrzu,  nad oddziałem? Nie chciałbym narazić się na śmieszność i zabierać głos w sprawach wyższej strategii i taktyki, będąc tylko "łapiduchem", ale z tego co widziałem i przeżywałem wynika, że najważniejszą przyczyną przegranej było wbijanie przez nieprzyjaciela w nasze szeregi pancernych klinów i związana z tym dezorganizacja, a nie przewaga liczebna, wyrażana chętnie publikowanymi cyframi.
        Pierwsze oznaki rozprężenia pojawiły się, gdy wezwany na odprawę dowódca nie mógł już wrócić do oddziału z powodu przerwania komunikacji na spokojnym dotąd zapleczu, gdy do oddziału nie mogła już dotrzeć kuchnia polowa i chleb, nie mówiąc już np. o płynach krwiozastępczych, które wyczerpały się po pierwszym dniu walk o Johannisburg. Resztki drogocennych papierosów "Machorkowych" żołnierz trzymał nie w kieszeni, lecz w najpewniejszym miejscu – na głowie, pod furażerką. Raz zakupiono na wsi kury i świnię (plutonem dowodził wówczas por. Pertyński). Świnię ubito strzałami z Visa, ale na przygotowanie posiłku nie było już czasu. Pamiętam do dziś siedzącego w siodle żołnierza, trzymającego przed sobą na końskim grzbiecie połówkę świni. Alarm, okrzyk „tanki!” i odwrót.
        Okrzyk ten (często fałszywy) wprowadzał panikę. Pamiętam, jak wycofywaliśmy się wąską drogą osiedlową, między zabudowaniami. Na alarm "tanki" woźnice podcięli konie; wozy przewracając się w pędzie wpadały jedne na drugie, panika i ucieczka. W drzwiach swoich domostw stali po obu stronach drogi wieśniacy i wieśniaczki i przypatrywali się temu obrazowi z przerażeniem i łzami w oczach.
Na zakończenie sytuacja, którą sam przeżyłem i to - przyznaję - w wielkim strachu. Wycofywaliśmy się z lasu, idąc dalej drogą. Obok drogi zajęła stanowisko drużyna ckm. Gdy mijałem to stanowisko, nadjechali konno dwaj nieznani mi oficerowie sztabowi, z których jeden, zwracając się do mnie dał rozkaz: "Panie poruczniku, zostanie pan z tą drużyną i proszę mi nie przepuszczać czołgów". Opaskę Czerwonego Krzyża miałem na rękawie kurtki, pod płaszczem. Cóż miałem robić, zdjąć płaszcz i dyskutować? Zresztą oficerowie zaraz odjechali, zdążyłem rzucić tylko: "tak jest" i wyciągnąłem się na ziemi za celowniczym. Miałem na piersi, za pazuchą Visa i dostrzegłem, że spłonki w zataśmowanej amunicji są kolorowe (a więc przeciwpancerne?). Z lasu dochodził huk motoru i chrzęst gąsienic, raz cichszy, raz bliższy i wyraźniejszy. „Niucha” – szepnął celowniczy. W pewnej chwili huk zaczął oddalać się i ucichł zupełnie. Nie było mi dane zostać bohaterem, żywym ani martwym.

Przedruk z Archiwum Historii Medycyny, 1983, T.46, nr 1
Powrót do spisu treści

---

Praca nad publikacją naukową
 

dr n. med. Piotr Müldner-Nieckowski

        Przed laty* otrzymałem list, w którym korespondent szczerze wyznał, że pisanie prac naukowych sprawia mu dużą trudność. Zwykle po napisaniu wydaje mu się, że tekst jest całkowicie poprawny, a potem przełożony i redaktorzy czasopism robią z artykułu "coś, co można nazwać totalną przeróbką". Myślę, że autorowi listu chodziło o stresy związane z upokorzeniem. "Nigdy nie udało mi się napisać czegoś od razu, za jednym zamachem. To chyba jest ciężkie pióro", pisze i dodaje "nigdy nie poznałem języka polskiego w dostatecznym stopniu".
        Samooskarżenie to jest tylko z pozoru poważne. Powiem tylko tyle: nie ma pisarzy, którzy piszą teksty od razu dobre. Najwięksi mistrzowie stylu zapracowali na swoją reputację ogromną, katorżniczą pracą. Hemingway przepracowywał "Starego czlowieka i morze" dwieście (cyframi: 200) razy, zanim zdecydował się na publikację. To nie przychodzi lekko...
        Wydaje się, że osoby takie jak autor listu popełniają błąd "odepchnięcia", jeszcze zanim zaczną pisać. Polega to na przyjęciu założenia, że istnieją ludzie o lekkim piórze i tacy, co urodzili się bez tej cechy (podobnie jak ze słuchem muzycznym). Ale jest to pogląd fałszywy. Sposób pisania jest sposobem życia i można nad nim pracować. Nie wierzę w prasowe zapewnienia, że niemal co drugi Polak z wyższym wykształceniem jest dyslektykiem. Ostatnio "Gazeta Wyborcza" podjęła się nobilitacji dyslektyków, z zachwytem przedstawiając Jacka Kuronia jako czołowego przedstawiciela językowo upośledzonych. Byłem kiedyś świadkiem sugestywnego badania przeprowadzonego przez psychologów z osobami, które uznano za dyslektyczne. Badanym kazano wypowiedzieć się na jakiś temat, i każdy fragment powtarzać dwukrotnie, a potem, zdanie po zdaniu, zapisywać to, co zapamiętali z własnej wypowiedzi. I udało się. Po trzech dniach zajęć dwudziestu dyslektyków okazało się dwudziestoma autorami. Diagnoza była błędna. Być może każdy z nas powinien co pewien czas zrobić opisane wyżej ćwiczenie i w ten sposób doskonalić pisanie. Dokładnie tak, jak podczas nauki języka obcego.
        Znani metodycy pisania użytkowego, np. Hans Selye czy Jarosław Rudniański, podkreślają, że nie można dobrze napisać pracy, jeśli się przedtem nie zrobi jej szczegółowego planu, jak w wypracowaniu szkolnym. Szkoda, że uczniowie, a potem absolwenci liceów tak to lekceważą! Nie chce im się tego robić, a nie przypuszczają, że tu jest pies pogrzebany. Mają pretensje do nauczycieli (źli), polszczyzny (trudna) albo genów (dysleksja), ale zapominają o własnym lenistwie...
        Niektórzy radzą, aby autor każdą część artykułu pisał na osobnych kartkach, a potem ułożył je w odpowiedniej kolejności i wprowadził ewentualne poprawki w ich układzie przez przecinanie kartek i przesuwanie fragmentów tekstu na inne miejsce. (Zwracam uwagę, że to nie to samo, co przekładanka w programie komputerowym typu Word. Na ekranie całościowy ogląd tekstu jest niemożliwy). Przekładanka bardzo ułatwia poznanie proporcji i ważności poszczególnych części pracy, a jednocześnie umożliwia wgląd w logiczną budowę zdań i następstwo myśli. Ale to nie wystarczy. Po przepisaniu takiej składanki trzeba pracę nad językiem powtórzyć, co przy odpowiednim nastawieniu psychicznym może być najpiękniejszym etapem roboty: tu analiza tekstu służy syntezie rozumowania i nadawaniu tekstowi prostoty. Posłużę się przykładem wziętym z pewnego artykułu. Oto jego fragment początkowy:

"Celem pracy była ocena rodzaju i charakteru wpływu stosowanej glikokortykoterapii w tych głównych stanach chorobowych, które dotyczą uszkodzenia wątroby na zachowanie się badanych parametrów substancji X, a także próba oceny ewentualnego związku substancji X z kształtowaniem się patogenezy i obrazu klinicznego uszkodzenia wątroby, jak również określenia wartości diagnostyczno-prognostycznej zachowania się badanych wskaźników substancji X w dynamice i przebiegu wątrobowego procesu uszkodzeniowego i z uchwyceniem ewentualnej korelacji z odczynościową immunologiczną ustroju".

        Tekst jest niemal poprawny, ale niezdarny, niejasny i zmusza do dwukrotnego czytania. Trzeba więc od nowa zadać sobie pytanie "co jest celem pracy" i wypisać to w formie haseł:
1) ocena wpływu kortykoterapii uszkodzenia wątroby na zmiany wskaźników przemiany substancji X,
2) próba oceny wpływu substancji X na patogenezę i obraz kliniczny uszkodzenia wątroby,
3) ocena wartości badanych wskaźników przemiany substancji X dla rozpoznania stopnia uszkodzenia wątroby,
4) ocena współzależności zmian tych wskaźników i zjawisk immunologicznych.

        Wydawałoby się, że mamy do czynienia z tekstem identycznym, ale proszę zwrócić uwagę na to, który z nich jest bardziej czytelny. Teraz, jeżeli autorowi nie odpowiada szkolna forma wymieniania w punktach, trzeba poszczególne hasła tak opracować, aby były nadal bardzo proste i jednocześnie dawały się ułożyć w zdania współrzędne, a może, wedle upodobania, w osobne. Ten ostatni sposób odpowiada mi najbardziej, bo pogłębia przejrzystość.

Zaczynamy.

Punkt 1. Zwracam uwagę na znaczenie słowa kortykoterapia (rzeczownik odsłowny), które opisuje pewną czynność, dlatego figura "kortykoterapia stosowana w uszkodzeniu wątroby" jest tautologią, a poprawnie brzmi "kortykoterapia uszkodzenia wątroby", przy czym użycie zwrotu "stosowana w tych stanach chorobowych, które dotyczą uszkodzenia wątroby" już jest zbędne. Chodzi o uszkodzenie wątroby, a nie o owe stany chorobowe, ponadto w części artykułu "Materiał i metoda" wymienimy szczegółowo sposoby badania. Podobna uwaga dotyczy "wskaźników substancji X". Wystarczy napisać, że chodzi o "przemianę substancji X", gdyż i tak zakładamy, że opis badania zawrzemy w dalszej części pracy. Czytelnika obchodzi tu tylko ogóle założenie. Zatem pierwsze hasło w gotowej postaci będzie wyglądało tak:
"Celem pracy była ocena wpływu kortykoterapii uszkodzenia wątroby na przemianę substancji X".

Punkt 2. Tu tekst nie wymaga szczegółowej obróbki. Trzeba tylko dodać, że "podjęto również próbę...".

Punkt 3. Autor zamierzał ocenić wartość diagnostyczną niektórych wskaźników przemiany substancji X, ale nie zrobił tego do końca. Dlatego konieczne jest użycie zwrotu "starano się określić...".

Punkt 4. jest jasny i nie wymaga pracy. To hasło można połączyć ze zdaniem poprzednim, bo dotyczy tej samej sprawy. Mamy więc poprawiony fragment artykułu:

"Celem pracy była ocena wpływu kortykoterapii uszkodzenia wątroby na przemianę substancji X. Podjęto również próbę oceny wpływu substancji X na patogenezę i obraz kliniczny uszkodzenia wątroby. Starano się określić wartość badanych wskaźników przemiany substancji X dla rozpoznania stopnia uszkodzenia wątroby oraz ich współzależność z wynikami testów odczynowości immunologicznej".

Proszę teraz porównać tekst początkowy z opracowanym. Takie zajęcie przy pewnej wprawie zabiera kilka minut, a wyniki są po prostu przyjemne dla autora. Żeby trafić w dziesiątkę, trzeba najpierw wytężyć oko i napiąć łuk, który bywa bardzo twardy. A przecież wiadomo, że wielkimi pisarzami bywali nawet ludzie niewidomi (np. Borges, Szajnocha). Cóż dopiero młodzi i zdrowi!

* Notatki językowe, Pol.Tyg.Lek. 1982, 37:21, 627.
Powrót do spisu treści

---

Promocja książki o Profesorze Wesołowskim

Mgr Mirosława Kurpeta

        Dyrekcja Szpitala Wojewódzkiego w Ciechanowie i zarząd Regionalny Polskiego Towarzystwa Lekarskiego w Ciechanowie 29 grudnia 1999 r. zorganizowały promocję książki Edwarda Lewandowskiego "Profesor Stefan Wesołowski".
        W uroczystości uczestniczyło ok. 200 osób, poza Profesorem Wesołowskim i jego najbliższą rodziną, byli obecni autor biografii, historyk, znawca regionu Edward Lewandowski, dyrektor szpitala dr Jacek Krzyśpiak, prezes zarządu Regionalnego PTL dr Iwona Biesiadko, lekarze, pielęgniarki, współpracownicy i przyjaciele Profesora z Ciechanowa i Warszawy.
        Profesor Wesołowski, jak zwykle w dobrej formie, czarował zgromadzonych szampańskim humorem i dowcipami. Niestrudzenie podpisywał kolejne egzemplarze starannie opracowanej i pięknie wydanej książki, a kolejka była bardzo długa. Uroczystość uświetniła lampka szampana i znakomite wyroby szpitalnej stołówki.

Powrót do spisu treści

---

Profesor Maria Halina Zapaśnik-Kobierska (1909 –1999)

Prof. dr hab. Danuta Chmielewska-Szewczyk

        Maria Halina Zapaśnik-Kobierska urodziła się w Wilnie 16.08.1909 r. jako jedyna córka Jadwigi z Bocianowskich i Bolesława Zapaśnika. Jej 3 starsi bracia i rodzice byli zakochani w tej pięknej i utalentowanej dziewczynie, pełnej radości życia i życzliwości do ludzi. W 1930 r. otrzymała świadectwo dojrzałości w Państwowym Gimnazjum im. E.Orzeszkowej, a w 7 lat później uzyskała dyplom lekarza jako absolwentka Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu im.Stefana Batorego w Wilnie.
        Urodzona, wychowana i wykształcona w Wilnie Maria Halina Zapaśnik-Kobierska całe swoje dalsze życie związała z Warszawą.
        Już w czasie studiów praktyki wakacyjne, a potem staż podyplomowy odbywała w Sanatorium dla dzieci na "Górce" w Busku Zdroju pod kierownictwem dr Szymona Starkiewicza. Tam właśnie postanowiła być pediatrą.
        Maria Halina Zapaśnik zaraz po uzyskaniu dyplomu lekarza w 1938 r. rozpoczęła pracę w klinice Dziecięcej U.W. przy ul.Litewskiej kierowanej przez prof. M.Michałowicza początkowo jako wolontariusz. Jednocześnie została zatrudniona w sanatorium dla dzieci i młodzieży chorych na gruźlicę w Świdrze i Otwocku. Mieszkając i pracując w Świdrze przetrwała tam tudny, początkowy okres wojny.
        W 1940 roku miały miejsce 2 ważne zdarzenia dla dalszego życia lek.Marii Haliny Zapaśnik.
1. Wychodzi za mąż za inż. Zdzisława Kobierskiego, ze związku tego w czasie wojny rodzi się córka Elżbieta.
2. Podejmuje stałą pracę w Klinice Dziecięcej przy ul.Litewskiej na etacie asystenta. Pracując w tej Klinice przez cały okres okupacji dentyfikuje się z losami tej placówki. Od wybuchu Powstania Warszawskiego mieszkając na Saskiej Kępie nie mogła przedostać się do prawobrzeżnej Warszawy, ale wraz z grupą lekarzy organizuje szpital polowy przy ul. Saskiej 103 i pracuje w nim kilka miesięcy.
        O pracy konspiracyjnej dr Marii Haliny Zapaśnik-Kobie