Z Życia
Akademii Medycznej
w Warszawie

Otwarcie Banku Autologicznych Komórek Krwiotwórczych

Foto: Prof. dr hab. M. Szostek – Prorektor AM, mgr inż. Bogdan Jaskołd – dyrektor Wydziału Pomocy Społecznej i Zdrowia Urzędu Gminy Warszawa Centrum, prof. dr hab. Wiesław Wiktor Jędrzejczak – kierownik Kliniki Hematologii.

---

Spis treści:

• Ranking wyższych uczelni
• W. Jędrzejczak, J. Dwilewicz-Trojaczek: 10 lat Kliniki Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych
• Z Senatu
• K. Pawelec: XI Kongres Naukowy Młodych Medyków
• K. Pawelec: Nagrody i wyróżnienia przyznane na XI Kongresie Naukowym Młodych Medyków Warszawa 2000
• T. Tołłoczko: Sapere Aude. Incipe!
• M. Kurpeta: Stypendia Polskiej Fundacji Nauki
• W. Feleszko: Nowa aparatura alergologiczna
• M. Łyskanowski : Współczesne zadania historii medycyny
• Komitet Badań Naukowych
• M. Foryś: Prezes Max-Planck Gesellschaft w Polsce
• T. Kocon: Ulica Franciszka Raszei
• Polecamy książki medyczne
• A. Kot: Wykaz skryptów wydanych przez Dział Wydawnictw AM
• Wspomnienia
• J. Rowiński: Profesor S. Barański
• M. Kujawa: Profesor W. Barańska
• Komunikaty




---

• Powrót do strony głównej "Z Życia Akademii Medycznej w Warszawie"
• Powrót do stron Biblioteki Głównej AM




---

10 LAT KLINIKI HEMATOLOGII, ONKOLOGII I CHORÓB WEWNĘTRZNYCH

Prof. dr hab. med. Wiesław W. Jędrzejczak,
dr hab. med. Jadwiga Dwilewicz-Trojaczek

        Bank Autologicznych Komórek Krwiotwórczych w Klinice Hematologii jest już otwarty. Do tej pory chorzy często byli kierowani na przeszczepy szpiku do innych miast. Teraz zabieg ten będzie można wykonywać w Klinice na Banacha. W Banku przechowuje się szpik i komórki krwiotwórcze pobierane na kilka tygodni przed przeszczepem od pacjenta. Placówka powstała dzięki dotacji gminy Warszawa-Centrum.
        Klinika powstała w marcu 1990 roku wraz z przyjściem do Akademii Medycznej  prof. dr hab. med. Zofii Kuratowskiej,  wraz z kilkoma współpracownikami, z wcześniej przez nią kierowanej Kliniki Hematologii, Immunologii i Geriatrii CMKP mieszczącej się w Szpitalu przy ul. Barskiej.  Pierwsze lata były poświęcone na uruchomienie podstawowej diagnostyki hematologicznej, wypracowanie dróg kierowania chorych specjalistycznych do Kliniki (Klinika powstała na materialnej bazie Oddziału Kardiologicznego). Zakup cytometru przepływowego EPICS w 1993 roku i utworzenie pracowni przyklinicznej umożliwił wdrożenie nowoczesnej immunofenotypowej diagnostyki chłoniaków i ostrych białaczek. Kolejnym krokiem było utworzenie w 1995 roku Oddziału Intensywnej Opieki Hematologicznej (OIOH), który umożliwił profesjonalne, intensywne leczenie ostrych białaczek i włączenie Kliniki do elitarnej grupy ośrodków należących do Polskiej Grupy Białaczkowej. Drugim przełomem organizacyjnym było utworzenie jednego z pierwszych w Polsce Oddziałów Dziennej Opieki Hematologicznej, co umożliwiło przeniesienie leczenia chemicznego wielu chorych do ambulatorium i umożliwiło tym chorym prowadzenie (mimo stałego leczenia) niemal normalnego życia. Powstała w ten sposób nowoczesna organizacja Kliniki istnieje do dzisiaj. Powstał też zgrany zespół lekarski, którego liderami byli dr hab. med. Jadwiga Dwilewicz-Trojaczek, dr med. Monika Paluszewska, dr med. Małgorzata Rokicka-Piotrowicz, dr med. Andrzej Deptała i dr med. Jolanta Wieczorek.
        W 1997 roku prof. Zofia Kuratowska zrezygnowała z kierowania Kliniką w związku z objęciem stanowiska Ambasadora RP w Republice Południowej Afryki. Nowym Kierownikiem Kliniki (od lutego 1998) został prof. dr hab. med. Wiesław Wiktor Jędrzejczak, któremu władze Uczelni (rektor prof. dr hab. med. Andrzej Górski) postawiły jako dwa główne zadania: rozwój programu onkologii na bazie Kliniki oraz wdrożenie programu przeszczepiania szpiku.
        Jednakże pierwszym problemem nowego kierownika było to, że Klinika opiekująca się w głównej mierze chorymi pozbawionymi odporności nie była odnawiana od czasu oddania budynku do eksploatacji oraz, że jest obciążona obsługą rejonu internistycznego, co wprowadzało niekontrolowaną pulę osób w różnym stanie infekcyjnym oraz ograniczało możliwości hospitalizacji chorym na nowotwory. Ani Uczelnia, ani Szpital nie dysponowały funduszami na remonty i inwestycje i próby uzyskania takich środków z Ministerstwa Zdrowia okazały się nieskuteczne.
        Pierwszym sponsorem, który pomógł odnowić nowo utworzony Oddział Onkologii i część administracyjną Kliniki było Laboratorium Frakcjonowania Osocza. W międzyczasie nawiązano także współpracę z Kliniką Pediatrii, Hematologii i Onkologii ze Szpitala przy ul. Litewskiej celem wspólnego uruchomienia programu przeszczepiania szpiku. To spowodowało włączenie się Fundacji tego Szpitala i Pani Katarzyny Frank-Niemczyckiej. Dzięki tej pomocy udało się całkowicie odnowić OIOH i utworzyć w jego obrębie Ośrodek Przeszczepiania Szpiku im. José Carrerasa wyposażony w 4 stanowiska w komorach laminarnych. We wrześniu 1999 rozpoczęto wykonywać zabiegi przeszczepienia szpiku i wykonano ich 16 do końca marca 2000. Wszystko to stało się możliwe także dzięki aktywności w zakresie pozyskiwania środków (głównie drogą próśb) przez dwie Fundacje istniejące przy Klinice: Fundację „Krew to życie” i Fundację „Polmarrow”. Dzięki środkom tych Fundacji odnowiono Oddział Hematologii i wyposażono w tlen wszystkie jego sale.
        W czerwcu 1999 zmarła Pani prof. Zofia Kuratowska i jej imieniem nazwano Oddział Dzienny, który został całkowicie odnowiony dzięki darowiźnie PZU S.A.
        Rozwój programu przeszczepiania szpiku i nowoczesnej hematoonkologii nie jest jednak możliwy bez istnienia rozbudowanego zaplecza laboratoryjnego, gdzie pobiera się, preparuje, testuje, zamraża i rozmraża oraz przechowuje komórki krwiotwórcze. Uzyskanie Programu Badawczego Zamawianego KBN na bankowanie komórek krwiotwórczych krwi pępowinowej dostarczyło funduszy na zakup niezbędnej aparatury, w tym wielkogabarytowych zbiorników na ciekły azot. Ministerstwo Zdrowia przyznało etaty, a Szpital pomieszczenia uprzednio zajmowane przez Aptekę. Pierwszą część tych pomieszczeń (z przeznaczeniem na Bank Komórek Krwiotwórczych Krwi Pępowinowej) wyremontowano dzięki pomocy Fundacji „Polsat” i oddano do użytku w listopadzie 1999 roku, a drugą  (z przeznaczeniem na Bank Autologicznych Komórek Krwiotwórczych) odnowiono dzięki dotacji Gminy Warszawa-Centrum i oddano do użytku 3 kwietnia 2000 roku w czasie skromnej uroczystości dla uczczenia 10-lecia Kliniki. Powstałe zaplecze umożliwia wykonanie nawet 100 zabiegów przeszczepienia komórek krwiotwórczych rocznie (co ciągle będzie poniżej zapotrzebowania województwa mazowieckiego na te zabiegi). Zaplecze to umożliwia również najnowocześniejszą immunofenotypową i molekularną diagnostykę chorób nowotworowych i stanowi placówkę modelową zgodną z zaleceniami Europejskiej Grupy Przeszczepiania Krwi i Szpiku. W styczniu 2000 Klinika otrzymała akredytację tej organizacji na wykonywanie zabiegów (nr ośrodka CIC 954).
W lipcu 1999 Klinika została ostatecznie wyłączona z obsługi ostrego dyżuru internistycznego i stała się ośrodkiem III poziomu referencyjnego w zakresie hematologii i onkologii dla województwa mazowieckiego. Największym problemem Kliniki jest nadmiar chorych specjalistycznych pragnących się w niej leczyć, przekraczający znacznie możliwości Kliniki. Oprócz finansowania przez Kasy Chorych Klinika realizuje 8 procedur wysokospecjalistycznych (przeszczepianie szpiku i onkologia) finansowanych przez Ministerstwo Zdrowia.
        W planach rozwojowych Kliniki jest przede wszystkim utworzenie Oddziału Intensywnego Leczenia Nowotworów wyposażonego w nadciśnienie powietrza i umożliwiającego hospitalizację chorych w warunkach całkowicie jałowych, co w dalszej kolejności powinno umożliwić wykonywanie przeszczepień szpiku od dawców niespokrewnionych oraz wdrażanie innowacyjnych metod leczenia nowotworów, w tym terapii genowej oraz immunoterapii z wykorzystaniem komórek dendrytycznych.  Marzeniem jest powstanie radioterapii na terenie SP CSK, co programowi przeszczepiania szpiku umożliwiłoby napromienianie całego ciała, a  programowi onkologii zamknięcie oferty SP CSK w zakresie onkologii. Ta oferta obecnie obejmuje chirurgię i chemioterapię, a istnieje grupa chorych, którzy dodatkowo wymagają radioterapii. Program onkologii realizowany w Klinice różni się od oferty Centrum Onkologii tym, że obejmuje chorych na nowotwory z towarzyszącymi poważnymi schorzeniami wewnętrznymi i wykorzystuje dostępność w SP CSK wielu podspecjalności nieobecnych w Centrum Onkologii.
        Klinika stopniowo przejmuje prowadzenie dydaktyki w zakresie onkologii i jest zaangażowana w tworzenie programu nauczania onkologii dla studentów Wydziału Rehabilitacji. Studenci na zajęciach w Klinice mają możliwość zapoznania się z najnowocześniejszymi osiągnięciami zarówno hematologii, jak i onkologii.
        Prace badawcze dotyczą głównie inżynierii przeszczepu, diagnostyki minimalnej nowotworowej choroby resztkowej, komórek macierzystych i regulacji wytwarzania komórek.

Powrót do spisu treści


---

Z SENATU

        W dniu 14 lutego i 27 marca br. odbyły się posiedzenia Senatu , na których omówiono m.in.: problemy inwestycyjne, które przedstawił dyrektor  administracyjny AM mgr inż. J. Żbikowski
        Senat na wniosek Rektora prof. dr hab. J. Piekarczyka zaakceptował zakończenie wyposażania nowego budynku Rektoratu, modernizację obiektu dla potrzeb stomatologii, budowę domu studenta na około 150 miejsc, przebudowę Centralnej Zwierzętarni umożliwiającą zlokalizowanie tam Katedry i Zakładu Fizjologii Doświadczalnej i Klinicznej, otwarcie po zakończeniu  remontu pawilonu nr 6, Niepublicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej na terenie Kampusu Lindleya.

Sprawy osobowe:

        Senat zaakceptował kandydaturę mgr Mirosławy Kurpety na stanowisko Dyrektora Biblioteki Głównej AM.

• prof. dr hab.  Ryszardę Felczak-Chazan na stanowisko Kierownika Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych i Pneumonologii,
• prof. dr hab. Wojciecha Sawickiego na stanowisko Dyrektora Centrum Biostruktury.


Na stanowisko profesora zwyczajnego powołano:
 

• prof. dr hab. Jerzego Janeczko w Klinice Chorób Zakaźnych dla Dorosłych  Instytutu Chorób Zakaźnych i Pasożytniczych,
• prof. dr hab. Sławomira Majewskiego w Klinice Chorób Wenerycznych.


Na stanowisko profesora nadzwyczajnego powołano:
 

• dr hab. Andrzeja Tokarza w Katedrze i Zakładzie Bromatologii Wydziału Farmaceutycznego,
• dr hab. Krzysztofa Czajkowskiego w II Klinice Położnictwa i Ginekologii,
• dr hab. Leszka Królickiego w Zakładzie Medycyny Nuklearnej,
• dr hab. Renatę Górską w Zakładzie Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia
• dr hab. Marka Radkowskiego w Zakładzie Immunopatologii Chorób Zakaźnych i Pasożytniczych.


Senat dokonał zmiany nazw następujących jednostek:

• Katedry i Kliniki Chirurgii Naczyń i Transplantologii na Katedrę i Klinikę Chirurgii Ogólnej, Naczyniowej i Transplantacyjnej,
• Kliniki Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych na Katedrę i Klinikę Hematologii, Onkologii i Chorób Wewnętrznych,
• Katedrę i Klinikę  Chorób Wewnętrznych i Pneumonologii na Katedrę  i Klinikę  Chorób Wewnętrznych, Pneumonologii i Alergologii.


        Prorektor ds. Dydaktyczno-Wychowawczych prof. Leszek Pączek przedstawił propozycję powołania Międzyuczelnianego Wydziału Rehabilitacji wspólnie z Akademią Wychowania Fizycznego, którą Senat zaakceptował.
        Prof. Pączek zreferował opinię prawną w sprawie współpracy AM z Państwową Wyższą Szkołą Zawodową w Ciechanowie, która ma wydział pielęgniarstwa i wydział położnych. Prodziekan II WL prof. dr hab. J. Polański zaproponował utworzenie pielęgniarskich studiów licencjackich i magisterskich przy AM.
        Senat przyznał nagrody Ministra Zdrowia za osiągnięcia naukowe:

• prof. dr hab. Iwonie Wawer za „NMR Spectroscopy in Drug Development and Analysis”,
• zespołowi w składzie: dr n. med. Sławomir Łoń, dr n. med. Piotr Paczwa, prof. dr hab. Ewa Szczepańska-Sadowska za „Neurogenne mechanizmy zaburzeń regulacji ciśnienia tętniczego w nadciśnieniu transgenicznym od reniny”.


Za osiągnięcia w dziedzinie dydaktyki:

• zespołowi autorów książki „Radiologia. Diagnostyka obrazowa” pod red. prof. dr hab. Bogdana Pruszyńskiego,
• zespołowi autorów podręcznika „Urologia” pod red. prof. dr hab. Andrzeja Borkowskiego,
• dr hab. med. Mirosławowi Ząbkowi za „Zarys neurochirurgii”.


Senat powołał następujące Komisje:

Uczelnianą Komisję ds. Rekrutacji w składzie:
 

1. dr Helena Deszczyńska
2. dr Irena Kosińska
3. dr Alicja Ostrowska
4. dr Elżbieta Pachecka
5. prof. dr hab. Jan Pachecka
6. prof. dr hab. Jacek Przybylski
7. dr Henryk Rebandel
8. prof. dr hab. Jerzy Stelmachów
9. prof. dr hab. Hubert Wanyura


Komisję Dyscyplinarną dla Studentów
 

1. prof. dr hab. Waldemar Karnafel - I WL
2. prof. dr hab. Anna Dziedzic-Gocławska - I WL
3. prof. dr hab. Maria Wierzbicka - Oddział Stomatologii
4. dr hab. Marek Wichrowski - II WL
5. prof. dr hab. Edmund Sieradzki - Wydział Farmacji
6. dr Mirosław Jędras - I WL
7. dr Sławomir Nazarewski - I WL
8. dr Barbara Siemińska-Piekarczyk - Oddział Stomatologii
9. dr Piotr Porzycki - II WL
10. mgr Agnieszka Bazylko - Wydział Farmacji
11. Sylwia Zawada - studentka I WL
12. Wojciech Głuchowski - student I WL
13. Rafał Placha - student Oddziału Stomatologii
14. Piotr Urbanek - student II WL
15. Łukasz Koźbiał - student Wydziału Farmacji


Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną dla Studentów w składzie:
 

1. prof. dr hab. Paweł Szulczyk - I WL
2. prof. dr hab. Bogdan Michałowicz - I WL
3. dr hab. Renata Górska - Oddział Stomatologii
4. dr hab. Beata Śpiewankiewicz - II WL
5. prof. dr hab. Bohdan Fitak - Wydział Farmacji
6. dr Joanna Lange - I WL
7. dr Piotr Bojarski - I WL
8. dr Maria Wacińska - Oddział Stomatologii
9. dr Marcin Geremek - II WL
10. mgr Piotr Tomaszewski - Wydział Farmacji
11. Sławomir Fesołowicz - student I WL
12. Aleksander Prejbisz - student I WL
13. Katarzyna Kosowska - studentka Oddziału Stomattologii
14. Anna Lipska - studentka II WL
15. Krystyna Chrzanowska - studentka Wydziału Farmacji


Komisję Dyscyplinarną dla Nauczycieli Akademickich
 

1. prof. dr hab. Aleksander Dubrzyński - I WL
2. prof. dr hab. Piotr Zaborowski - I WL
3. prof. dr hab. Tadeusz Bączkowski - Oddział Stomatologii
4. prof. dr hab. Jerzy Janeczko - II WL
5. prof. dr hab. Mirosław Szutowski - Wydział Farmacji
6. dr Zbigniew Gałązka - I WL
7. dr Hanna Markiewicz - Oddział Stomatologii
8. dr Włodzimierz Sawicki - II WL
9. mgr Marek Król - Wydział Farmacji


        Do prac w Senackiej Komisji ds. Finansowo-Budżetowych dodatkowo Senat oddelegował dr Andrzeja Chrzanowskiego i Ireneusza Rudnickiego (Dział Fotomedyczny AM).
        Senat zaakceptował pozycję odznaczenia 18 nauczycieli akademickich medalem za „Zasługi dla Akademii Medycznej” oraz wniosek mgr M. Jóźwik, aby medale zostały również przyznane wieloletnim, zasłużonym pracownikom nie nauczycielom akademickim.
        Na wniosek prof. L. Pączka Senat przyjął uchwałę w sprawie pensum dydaktycznego na rok akademicki 2000/2001. Senat zdecydował, że wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe realizowane na studiach wieczorowych może być wypłacane po zakończeniu zajęć.
        Kwestor mgr Halina Biernacka poinformowała, że otrzymała informację, że dotacja na ten rok będzie wyższa od ubiegłorocznej o około 9%.

(M.K.)

Powrót do spisu treści

---


XI KONGRES NAUKOWY MŁODYCH MEDYKÓW
WARSZAWA 13-15 IV 2000

Kongres odbył się w Międzynarodowym Centrum Biocybernetyki PAN przy ul. Trojdena 4.

Ramowy plan Kongresu:

13.04.2000
godz. 18.00 - Wykład inauguracyjny pt. “Sapre aude” wygłosi prof. Tadeusz Tołłoczko – sala im. prof. Paszkiewicza, Collegium Anatomicum, ul. Chałbinskiego 5.
godz. 20.00 - Uroczysty bankiet w restauracji "Wilanów", ul. St. Kostki Potockiego 27.

14.04.2000
godz. 9.00- 17.00 - Sesje tematyczne – MCB PAN
godz. 20.00 - Dyskoteka dla studentów w klubie Wektor X.

15.04.2000
godz. 9.00-16.00 - Sesje tematyczne - MCB PAN
godz. 16.30-17.30 - Wykład wieńczący pt.: "Seksuologia u progu XXI wieku" wygłosi prof. Zbigniew Lew-Starowicz
godz. 17.30 - Wręczenie nagród, wyróżnień i uroczyste zakończenie Kongresu.

  PLAN SESJI
 

Piątek 14-04-2000
	Sesje ustne		Sesje plakatowe
	Sala Wykładowa	Sala Seminaryjna
9.00-11.00	Ginekologia i położnictwo	Pediatria
11.00-13.00	Kardiologia	Anatomia i fizjologia	Ginekologia i położnictwo
13.00-15.00	Chirurgia i ortopedia		Kardiologia; Anatomia i fizjologia
15.00-17.00	Neurologia i psychiatria		Chirurgia i ortopedia

Sobota 15-04-2000
	Sesje ustne		Sesja plakatowa
	sala wykładowa	sala seminaryjna
9.00-12.00	Stomatologia	Biologia komórki
12.00-14.00	Choroby Wewnętrzne		Stomatologia
14.00-16.00	Sesja Anglojęzyczna	Wolny temat	Choroby wewnętrzne; Wolny temat

Powrót do spisu treści

---

Nagrody i wyróżnienia przyznane na XI Kongresie Naukowym Młodych Medyków Warszawa 2000

Krystian Pawelec – Przewodniczący Studenckiego Towarzystwa Naukowego

Nagroda Ministra Zdrowia
ZNACZENIE OZNACZANIA STĘŻENIA FERRYTYNY W SUROWICY U CHORYCH LECZONYCH CIĄGŁĄ AMBULATORYJNĄ DIALIZĄ OTRZEWNOWĄ
Monika Młot

Nagroda Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy
SYNERGISTYCZNY EFEKT PRZECIWNOWOTWOROWY INTERLEUKINY 12  ORAZ      5-FLUOROURACYLU W MYSIM MODELU BIAŁACZKI L1210
Rafał Kamiński, Katarzyna Kozar, Jakub Gołąb, Radosław Zagożdżon

Nagroda Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Anatomicznego
Jacek Kunicki

Wyróżnienie Polskiego Towarzystwa Anatomicznego
Magdalena Kwiatkowska

Nagroda Dyrektora Biblioteki AM w Warszawie
Nagrody książkowe w poszczególnych sesjach tematycznych


---


Anatomia i Fizjologia

Sesja ustna
Nagroda
WIZUALIZACJA ZASTAWKI ZATOKI WIEŃCOWEJ (VIEUSSENSA) METODĄ ENDOSKOPOWĄ.
M Marchel, A Pietrasik, M Zawadzki

Wyróżnienie
ANATOMIA MIKROCHIRURGICZNA ŻYŁY SKALISTEJ GÓRNEJ (ŻSG).
Jacek Kunicki

Sesja plakatowa
Nagroda
WYDALANIE SODU U SZCZURÓW Z OTYŁOŚCIĄ I NADCIŚNIENIEM WYWOŁANYM DIETĄ. ROLA NADNERCZOWO NERKOWEGO KRĄŻENIA WROTNEGO
Anita Łucka, Agnieszka Zwolińska

Wyróżnienia
MORFOMETRIA  KŁYKCIA  POTYLICZNEGO W ASPEKCIE NEUROCHIRURGICZNYCH DOSTĘPÓW  OPERACYJNYCH DO  TYLNEGO DOŁU CZASZKI
Jacek Kunicki

TOPOGRAFIA ZMIENNOŚCI KSZTAŁTU PNIA TĘTNICY PODSTAWNEJ (TP)
Magdalena Kwiatkowska

WPŁYW POLA MAGNETYCZNEGO O MAŁEJ ENERGII NA PARAMETRY HEMODYNAMICZNE UKŁADU KRĄŻENIA
Tomasz Grochowski ,  Ewa Kaczmarek

Nagroda Polskiego Towarzystwa Anatomicznego
Jacek Kunicki

Wyróżnienie Polskiego Towarzystwa Anatomicznego
Magdalena Kwiatkowska


---


Biologia komórki

Nagroda
SYNERGISTYCZNY EFEKT PRZECIWNOWOTWOROWY INTERLEUKINY 12  ORAZ      5-FLUOROURACYLU W MYSIM MODELU BIAŁACZKI L1210
Rafał Kamiński, Katarzyna Kozar, Jakub Gołąb, Radosław Zagożdżon

Wyróżnienie
Analysing of a guanine nucleotide-binding protein ( GNBP ) like gene and evaluation of its expression profile using SAGE method
Elwira Szychot, Lucjan Wyrwicz

Nagroda Polskiego Towarzystwa Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej
SYNERGISTYCZNY EFEKT PRZECIWNOWOTWOROWY INTERLEUKINY 12  ORAZ      5-FLUOROURACYLU W MYSIM MODELU BIAŁACZKI L1210
Rafał Kamiński, Katarzyna Kozar, Jakub Gołąb, Radosław Zagożdżon

Wyróżnienie Polskiego Towarzystwa Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej
WPŁYW TRAIL ( TNF-RELATED APOPTOSIS INDUCING LIGAND ) NA KOMÓRKI NABŁONKOWE STRANSFORMOWANE ONKOGENNYMI WIRUSAMI BRODAWCZAKA LUDZKIEGO
Anna Dąbrowska


---


Chirurgia i Ortopedia

Sesja ustna
Nagroda
WRODZONA PRZEPUKLINA PRZEPONOWA - PROBLEM TERAPEUTYCZNY
Izabela Dobosz , Bartosz Bogusz , Paweł Krawczyk

Wyróżnienie
OCENA JAKOŚCI ŻYCIA PACJENTÓW PO CHOLECYSTEKTOMII LAPAROSKOPOWEJ
Bartłomiej Kordasiewicz, Joanna Miśkiewicz, Anna Tuszyńska

Sesja plakatowa
Nagroda
OCENA PRZETOK TĘTNICZO-ŻYLNYCH U CHORYCH DIALIZOWANYCH Z CUKRZYCĄ
Tomasz Jakimowicz, Michał Szymczyk, Katarzyna Grygiel, Krzysztof Wikiel

Wyróżnienie
PRZYDATNOŚĆ ULTRASONOGRAFII  W RÓZNICOWANIU CHIRURGICZNYCH I NIECHIRURGICZNYCH PRZYCZYN BÓLÓW BRZUCHA
Joanna Miśkiewicz, Maja Paluszkiewicz, Maria Referowska, Andrzej Łuczycki, Michał Rejman, Marcin Radkowski

Nagroda Polskiego Towarzystwa Ortopedii i Traumatologii
Leczyć zachowawczo czy zespalać złamania patologiczne kości ?
Karol Szymański, Monika Woźny Adam Czwojdziński, Artur Witkowski, Andrzej Konieczny, Grzegorz Kierzynka, Dariusz Siwiński

Nagroda Towarzystwa Chirurgów Polskich
TRANSFORMUJĄCY CZYNNIK WZROSTU BETA, ANTYGEN KARCINOEMBRIONALNY I INTERFERON GAMMA U CHORYCH OPEROWANYCH Z POWODU CHOROBY NOWOTWOROWEJ
Katarzyna Małyszka,  Stanisław Szempliński

Nagroda Oddziału Warszawskiego Towarzystwa Chirurgów Polskich
ZESPOŁY UCISKOWE PIERSIOWO-BARKOWE: ANATOMIA ORAZ KOREKCJA CHIRURGICZNA
Bohdan Solonynko


---


Ginekologia i Położnictwo

Sesja ustna
Nagroda
STAN WIEDZY POLSKICH KOBIET  NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SUTKA CZY OSOBY ZWIĄZANE Z ZAWODEM MEDYCZNYM POSIADAJĄ WIĘKSZĄ WIEDZĘ NA TEMAT BADANIA GRUCZOŁU SUTKOWEGO ?
Jolanta Kunikowska, Katarzyna Dobruch, Katarzyna Jalinik, Anita Hamela, Andrzej Łuczycki

Wyróżnienie
CIĄŻA PO TRANSPLANTACJI NERKI – NA MATERIALE II KLINIKI POŁOŻNICTWA I GINEKOLOGII AM W WARSZAWIE
Anita Hamela, Katarzyna Jalinik

Sesja plakatowa
Nagroda
INSTRUMENTALNA KONTROLA JAMY MACICY PO PORODZIE
Anita Hamela, Katarzyna Jalinik

Wyróżnienie
ROLA BIAŁKA CRP JAKO CZYNNIKA ROKOWNICZEGO W ZAGRAŻAJĄCYM PORODZIE PRZEDWCZESNYM
Agnieszka Krawczyk, Katarzyna Szlendak, Ewa Rudnicka

Nagroda Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej
STAN WIEDZY POLSKICH KOBIET  NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SUTKA CZY OSOBY ZWIĄZANE Z ZAWODEM MEDYCZNYM POSIADAJĄ WIĘKSZĄ WIEDZĘ NA TEMAT BADANIA GRUCZOŁU SUTKOWEGO?
Jolanta Kunikowska, Katarzyna Dobruch, Katarzyna Jalinik, Anita Hamela, Andrzej Łuczycki

Polskie Towarzystwo Ginekologiczne
Nagrody książkowe


---


Choroby Wewnętrzne

Sesja ustna
Nagroda
SKUTECZNA REKONSTRUKCJA OBRAZU CZERWONOKRWINKOWEGO W GRUPIE CHORYCH Z OPORNĄ LUB NAWROTOWĄ POSTACIĄ SZPICZAKA PLAZMOCYTOWEGO PODDANYCH TERAPII TALIDOMIDEM
S.Krawczyk,A.Bronikowska,N.Grząśko,M.Hus

Wyróżnienia
KLINICZNE ZNACZENIE WYSTĘPOWANIA SUROWICZYCH PRZECIWCIAŁ PRZECIW P53 U CHORYCH NA NIEDROBNOKOMÓRKOWEGO RAKA PŁUCA Z UWZGLĘDNIENIEM ROLI TYCH PRZECIWCIAŁ W OCENIE ODPOWIEDZI NA LECZENIE CHEMICZNE
Krzysztof Konopa, Marcin Skrzypski, Amelia Szymanowska

ZNACZENIE OZNACZANIA STĘŻENIA FERRYTYNY W SUROWICY U CHORYCH LECZONYCH CIĄGŁĄ AMBULATORYJNĄ DIALIZĄ OTRZEWNOWĄ
Monika Młot

Sesja plakatowa
OCENA PRZYDATNOŚCI MONITOROWANIA AKTYWNOŚCI ARGINAZY W SUROWICY KRWI W DIAGNOSTYCE PRZERZUTÓW NOWOTWORÓW JELITA GRUBEGO DO WĄTROBY
Alina Ewa Florjańczyk

PORÓWNANIE PARAMETRÓW SPIROMETRYCZNYCH U NAŁOGOWYCH PALACZY TYTONIU W ZALEŻNOŚCI OD INTENSYWNOŚCI PALENIA
Barbara Kuźnar, Karol Balcerkiewicz

Polskie Towarzystwo Lekarskie
Nagrody książkowe


---


Pediatria

Nagroda
OCENA STĘŻENIA WYBRANYCH CYTOKIN U DZIECI I MŁODZIEŻY W PRZEBIEGU CHOROBY  GRAVES-BASEDOWA ORAZ WOLU GUZKOWYM NIETOKSYCZNYM
Anna Bancerz, Urszula Fiłonowicz, Ewa Lasoń, Ewa Maszkiewicz

Nagroda Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego
WYBRANE DANE EPIDEMIOLOGICZNE I WCZESNE OBJAWY MŁODZIEŃCZEGO ZAPALENIA STAWÓW U DZIECI
Marcin Trojnar, Żaneta Kimber, Magda Górska, Iwona Kiendrak

Nagroda Polskiego Towarzystwa Patologii Dziecięcej
KLIRENS ŚLUZOWO-RZĘSKOWY DRÓG ODDECHOWYCH U DZIECI CHORUJĄCYCH NA KOLAGENOZY
Magdalena Górska, Żaneta Kimber

Nagroda sponsora sesji
STĘŻENIA LUTEOTROPINY (LH) U CHORYCH Z ZESPOŁEM TURNERA  LECZONYCH HORMONEM WZROSTU: MODULOWANIE PĘTLI SPRZĘŻENIA ZWROTNEGO ESTROGENY – LH
Agnieszka Rudzka, Andrzej Wiśniewski

Wyróżnienia
WCZEŚNIACTWO JAKO CZYNNIK DETERMINUJĄCY WYDŁUŻONĄ ELIMINACJĘ WANKOMYCYCNY
Bulas Monika,Nowak Anna, Kolasa Marzena, Mucha Magda

KLINICZNY PRZEBIEG ZAPALEŃ PŁUC WYWOŁANYCH PRZEZ MYCOPLASMA PNEUMONIAE U DZIECI W WIEKU 2-18 LAT
Iwona Kiendrak, A. Korycińska, Ż. Kimber, M. Gawęda, M. Chrościńska


---


Neurologia

Nagroda
MIEJSCE METOD MEDYCYNY NIEKONWENCJONALNEJ W LECZENIU  STWARDNIENIA ROZSIANEGO
Monika Gołąb,  Beata Szubra

Wyróżnienia
ANALIZA FERRYTYNY W RÓŻNYCH STRUKTURACH MÓZGU
Dariusz Koziorowski, Joanna Jasztal

OCENA ŻYCIA EROTYCZNEGO OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH FIZYCZNIE
Dariusz Radomski, Anita Hamela
Nagroda Polskiego Towarzystwa Neurologicznego

ANALIZA FERRYTYNY W RÓŻNYCH STRUKTURACH MÓZGU
Dariusz Koziorowski, Joanna Jasztal

Nagroda Polskiego Towarzystwa Neurofizjologii Klinicznej
ZMIENNOŚĆ PERCEPCJI BODŹCÓW WZROKOWYCH U KOBIET W ZALEŻNOŚCI OD FAZ CYKLU MIESIĄCZKOWEGO- doniesienie wstępne w oparciu o analizę korowych potencjałów wywołanych.
dr Anna Basińska, studentka Marta Karolina Arnold


---


Kardiologia

Sesja ustna
Nagroda
DYNAMIKA ODPOWIEDZI ZAPALNEJ MIERZONEJ ZA POMOCĄ OZNACZEŃ CRP U OSÓB Z OSTRYMI ZESPOŁAMI WIEŃCOWYMI oraz
ODPOWIEDŹ ZAPALNA OCENIANA OZNACZENIEM OSOCZOWYCH STEŻEŃ FIBRYNOGENU U PACJENTÓW Z OSTRYMI ZESPOŁAMI WIEŃCOWYMI
Adam Rdzanek, Dobromir Ciaś, Dominik Wretowski, Krzysztof J. Filipiak

Wyróżnienie
ZWIĄZEK POLIMORFIZMU SCA I GENU PRZEDSIONKOWEGO CZYNNIKA NATRIURETYCZNEGO Z RYZYKIEM WYSTĘPOWANIA ISTOTNEJ HEMODYNAMICZNIE MIAŻDŻYCY TĘTNIC WIEŃCOWYCH I ZAWAŁU MIĘŚNIA SERCOWEGO W POPULACJI POLSKI PÓŁNOCNEJ
Maciej Minikowski, B.Curyłło,K.Ochman,B.Wasąg ,M.Krokoszyńska, A.Grzybowski, M.Wiśniewski

Sesja plakatowa
Nagroda
POSZUKIWANIE CZYNNIKÓW WPŁYWAJĄCYCH NA GEOMETRIĘ i UWAPNIENIE  BLASZKI MIAŻDŻYCOWEJ W NACZYNIU WIEŃCOWYM. BADANIE Z UŻYCIEM ECHA WEWNĄTRZNACZYNIOWEGO (IVUS)
Jerzy Pręgowski, Łukasz Kalińczuk, lek. med. Mariusz Kruk

Wyróżnienie
DYSPERSJA ZAŁAMKA P JEST ZNAMIENNIE WYŻSZA U CHORYCH Z NAPADOWYM MIGOTANIEM PRZEDSIONKÓW- DONIESIENIE WSTĘPNE
A.Piątkowska, A.Owsik, B.Biskup, E.Poniatowska

Nagroda Oddziału Warszawskiego Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego
DYNAMIKA ODPOWIEDZI ZAPALNEJ MIERZONEJ ZA POMOCĄ OZNACZEŃ CRP U OSÓB Z OSTRYMI ZESPOŁAMI WIEŃCOWYMI oraz
ODPOWIEDŹ ZAPALNA OCENIANA OZNACZENIEM OSOCZOWYCH STEŻEŃ FIBRYNOGENU U PACJENTÓW Z OSTRYMI ZESPOŁAMI WIEŃCOWYMI
Adam Rdzanek, Dobromir Ciaś, Dominik Wretowski, Krzysztof J. Filipiak

Nagroda Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą
POLIMORFIZM GENU RECEPTORA ANGIOTENSYNY II (AT1R) JEST ZWIĄZANY Z RYZYKIEM WYSTĄPIENIA INCYDENTU WIEŃCOWEGO, LECZ NIE MA ZWIĄZKU ZE STOPNIEM ZAAWANSOWANIA DUSZNICY BOLESNEJ - PROSPEKTYWNA OBSERWACJA PACJENTÓW Z ISTOTNĄ MIAŻDŻYCĄ TĘTNIC WIEŃCOWYCH
oraz
ZWIĄZEK POLIMORFIZMU SCA I GENU PRZEDSIONKOWEGO CZYNNIKA NATRIURETYCZNEGO Z RYZYKIEM WYSTĘPOWANIA ISTOTNEJ HEMODYNAMICZNIE MIAŻDŻYCY TĘTNIC WIEŃCOWYCH I ZAWAŁU MIĘŚNIA SERCOWEGO W POPULACJI POLSKI PÓŁNOCNEJ
B. Curyłło,    B. Demianowicz,   A. Grzybowski,   M. Minikowski,   K. Ochman,   B. Wasąg,   M. Wiśniewski

Wyróżnienie Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą
OCENA CZYNNIKÓW RYZYKA MIAŻDŻYCY U STUDENTÓW AKADEMII MEDYCZNEJ W WARSZAWIE
Zuzanna Wasiak, Agnieszka Fudała, Tomasz Chwyczko, Edyta Ciesińska, Urszula Marczak


---


English session

Nagroda
LOCALISATION OF DEMINERALISATION PROCESS IN MOLAR TEETH. HISTOLOGICAL STUDIES
Teresa Matthews-Brzozowska, Bogdan Miśkowiak, Katarzyna Mehr, Joanna Przybył, Piotr Jędrzejewski, Magdalena Kolasa

Wyróżnienia
A ROLE OF SERUM FERRITIN ESTIMATIONS IN CONTINUOUS AMBULATORY PERITONEAL DIALYSIS PATIENTS
Monika Młot
THE LOCATION AND MORPHOLOGY OF THE HIGH TAKE OFF ARTERIAL ORIFICES IN NORMAL ADULT HUMAN HEARTS
Marios Loukas, Chris Dimopoulos, Artur Barczak, Łoukas Lotek


---


Wolny temat

Sesja ustna
Nagroda
OPRACOWANIE MODELU SKÓRY PEŁNEJ GRUBOŚCI NA BAZIE KOMPOZYTU KOLAGENOWEGO
A.Kinsner

Wyróżnienie
GALEN: QUOD OPTIMUS MEDICUS SIT QUOQUE PHILOSOPHUS –tłumaczenie z języka starogreckiego.
Krystian Jażdżewski

Sesja plakatowa
Nagroda
ZGODNOŚĆ ROZPOZNANIA KLINICZNEGO I POŚMIERTNEGO GRUŹLICY W DRUGIEJ POŁOWIE XX WIEKU
Agnieszka Kołodziejska Beata Cypriak D. Chromański M. Michałkowska J. Kordula A. Majewska T. Koziński


---


Stomatologia

Sesja ustna
Nagroda
BADANIA EPIDEMIOLOGICZNE WAD ZGRYZU I ZAURZEŃ STAWU SKRONIOWO- ŻUCHWOWEGO U DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM
Magdalena Marczyńska, Agnieszka Rasała, Monika Maszewska, Anna Kochanek, Magdalena Zakrzewska.

Wyróżnienia
WADY NARZĄDU ŻUCIA U DZIECI Z WRODZONĄ INFEKCJĄ WIRUSEM CYTOMEGALII
Michał Sobczak, Piotr Sobiech, Anna Kowalczyk

MOLEKULARNE ASPEKTY ZMIAN W JAMIE USTNEJ W PRZEBIEGU ŁUSZCZYCY
Katarzyna Kossowska

OTWORY ODŻYWCZE ŻUCHWY
Michał Szałwiński, Kamil Pietrasik, Piotr Piekarczyk

Sesja plakatowa
Nagroda
SZKIELETOWA I ZGRYZOWA DIAGNOSTYKA W PRZEDNIO-TYLNYCH WADACH ZGRYZU
Hubert Dziadek, Tomasz Gryczka

Wyróżnienia
WPŁYW CECH MORFOLOGICZNYCH TWARZOCZASZKI NA KRZYWĄ ZWARCIOWĄ SPEE ORAZ PROWADZENIE STAWOWE I ZĘBOWE W OPARCIU O ANALIZĘ KEFALOMETRYCZNĄ - PRZENTACJA METODY. DONIESIENIE WSTĘPNE.
B.Bączkowski, J. Okuń, M. Sorbian

WYSTĘPOWANIE GRZYBÓW DROZDŻOPODOBNYCH Z RODZAJU CANDIDA W WYBRANYCH GRUPACH STUDENTÓW STOMATOLOGII
Elżbieta  Detko, Beata  Borowska, Beata  Jaworska, Anita  Grudzień

Powrót do spisu treści

---

Sapere Aude. Incipe !

(Ośmiel się być mądrym, Zacznij!
- Horatius – 65 – 8 r.p.n.e.)

  Prof. dr hab. Tadeusz Tołłoczko

        Jeśli chcemy spojrzeć w przyszłość to musimy mówić o nauce. Wprawdzie A. Einstein żartobliwie powiedział kiedyś że, „nigdy nie myślę o przyszłości, bo ona i tak nadejdzie”, to jednak  uwzględnić musimy też i myśl  wypowiedzianą przez  C.F. Kettering’a, że „jestem bardzo zainteresowany przyszłością, bo zamierzam w niej żyć”. Historia poucza nas jednak że przyszłość zawsze  wygląda inaczej niż  sobie  to wyobrażamy i planujemy.
        „Najmądrzejszym” dla ucznia powinien być nauczyciel w szkole podstawowej, bowiem  na wszystkie zadawane pytania umie udzielić odpowiedzi.  W szkole średniej nauczyciel może oznajmić: „zapytajcie się matematyka, historyka, biologa, ponieważ treść pytania dotyczy ich specjalności”. Na uniwersytecie profesor może natomiast powiedzieć: „to co wam mówiłem na poprzednim wykładzie okazuje się w świetle nowych badań być już nieaktualne”.
        Wypowiedzi te ilustrują ewolucję postępu, od etapu zdobywania wiedzy,  do etapu jej tworzenia – czyli do myślenia. Nasuwa się więc tu zasadnicze pytanie jakie w tym  procesie ewolucji są zadania Szkoły Wyższej i Studenckiego Ruchu Naukowego.  Spośród wielu obowiązków szkoły typu uniwersyteckiego za najważniejsze zadanie uznałbym nauczyć myśleć. Powtórzę tu  od  lat cytowaną  myśl że: "uczyć się a nie myśleć to daremny wysiłek,  myśleć a nie uczyć się może być niebezpieczne".
        Dlatego też przejść należy od  szkoły uczącej do szkoły kształcącej. Wyższe Uczelnie typu uniwersyteckiego powinny więc kształcić, a nie tylko uczyć. W konsekwencji studenta  nie  można traktować jak dyskietkę komputerową do kodowania wiedzy  i jej  odtwarzania podczas egzaminu, bowiem uniwersyteckie kształcenie nie polega na encyklopedycznym tłoczeniu wiedzy. Sama wiedza  bowiem to tylko surowiec, bez którego żaden postęp nie może się dokonać.
        Warunkiem postępu jest natomiast proces myślowy. Sama wiedza to jak encyklopedia, komputer czy książka telefoniczna, bez  myśli stają się bezużyteczne,  a  przecież nawet obecny  stan  wiedzy jest właśnie rezultatem myślenia. Sama wiedza bez myślenia to tak sobie leży i się bezczynnie starzeje.
        Zgodnie z łacińskim przysłowiem „Verba docent, exempla trahunt” ( Słowa uczą, przykłady pociągają – lepszy przykład, niż słowa). dalszą część swojego  wystąpienia w dużej części oprę na z życia wziętych przykładach, których sam doświadczyłem.
        Egzamin to również cześć aktywnego procesu przekazywania wiedzy i doskonalenia toku rozumowania . Dlatego osobiście  nigdy na egzaminie nie mówiłem  studentowi „proszę sobie przypomnieć",  lecz  "proszę pomyśleć", podając niekiedy w razie potrzeby  dodatkowe  informacje potrzebne do ostatecznego wyciągnięcia wniosku, będącego treścią pytania.
        Przed wielu laty na „ giełdzie” przed jednym  z egzaminów  poprosiłem kolegów o „wywar” na temat tętniaków. Jeden z nich powiedział mi: „zapamiętaj sobie tylko słowo „sznur” i od kolejnych  liter począwszy wyrecytujesz bez zająknięcia, że są tętniaki: „ samorodne, zatorowe, z nadżarcia, urazowe i rozdzielające”. Rada się przydała. To, że nie wiedziałem jakie zjawiska i procesy patofizjologiczne za każdym z tych określeń się kryją to nikogo to już  nie obchodziło. Odkryłem potem, że wówczas na temat tętniaków coś może wiedziałem, ale z pewnością nie wszystko co wiedziałem to dogłębnie rozumiałem.
        W  pełni  zgodzić się należy  ze stwierdzeniem McLeoda, że nauczyciel uczyć winien nie tyle  wiedzy,  ile sposobu jej zdobywania , bowiem jak ktoś będzie tylko chciał, to umiejąc zdobywać wiedzę to z pewnością ją posiądzie. Całej wiedzy i tak nie uda się studentowi przekazać. Przekazywać też ponadto należy nie tyle wiedzę, ile umiejętność jej wykorzystywania. Jednakże  wśród przekazywanych  wartości naczelne miejsce powinna zajmować prawda. Naukowa i życiowa prawda.
        Przed laty jako młody lekarz przeżyłem wielki wstrząs. Wierzyłem że każde słowo nauki i naukowca jest w swej prawdzie święte.   Uczestniczyłem w bardzo poważnym posiedzeniu omawiającym zastosowanie nauki Pawłowa w medycynie klinicznej. Starannie notowałem wypowiadane słowa. Po posiedzeniu zawiadomiono głównego referenta, że chora będąca żoną jakiegoś  ówczesnego bardzo wysokiego VIP’a, nagle zasłabła. Dyskusja przy łóżku chorej na temat przyczyn zapaści była bardzo nerwowa. Jeden z asystentów w końcu zwrócił się do ordynatora  mówiąc: „tok rozumowania pana profesora jednak wcale nie przebiega torami pawłowowskimi”.  Ten zaś w natychmiastowej replice zdenerwowanym tonem i podniesionym głosem powiedział: „W nosie mam pana i pańskiego Pawłowa”. Wymienił on wprawdzie inna część ciała, ale mimo to ja sam również o mało nie dostałem zapaści. Zawalił mi się ideał świata nauki.  Stanowi to dla mnie oczywisty dowód, że wśród przekazywanych młodzieży  wartości naczelne miejsce  zawsze powinna zajmować prawda.
        E.Brunner  powiedział kiedyś: „Science knows what it is.  It does not know what it ought to be”. ( Nauka wie czym jest, ale nie wie czym być powinna). Wiadomo jednak, że nauka ma być  środkiem a  nie celem. Z kolei jakże często o  ”karierze naukowej” mówi się tak jak o „karierze wojskowej, administracyjnej, czy politycznej ”. Awans „naukowy” nie zawsze bowiem związany jest  z ideą postępu i odkrywczości, a realizowany bywa odmiennymi metodami niż poprzez  sumienny trud sprawdzania  podjętych  hipotez  badawczych.
Jedni mówią, że są takie wartości  ( w tym nauka) dla realizacji których warto jest życie poświęcać. Inni zaś twierdzą , że zachowują się tak, jakby dla tych wartości warto było poświęcać życie, ale....... cudze, poprzez  plagiaty,  przywłaszczania cudzych pomysłów i wyników cudzej pracy. Jakże surowo ocenia ten typ pracowników nauki łaciński zwrot: „Postquam docti prodierunt, boni desunt”. – Gdy pojawili się uczeni, zabrakło szlachetnych)
        Mentalność wielu ludzi, a w tym również i wielu  ludzi nauki bardzo niechętnie znosi, lub wprost nie toleruje cudzych koncepcji  a zwłaszcza osiągnięć ,  tak  jak ich organizm nie toleruje obcego białka. Cudze osiągnięcia działają jednak również jak antygen na aktywność naukową naukowych konkurentów.
        W Uczelni naszej kilkakrotnie organizowane były międzynarodowe sympozja na temat uczciwości w badaniach naukowych – „Scientific Integrity”. W oparciu o przytoczone doświadczenie własne rozumiem jak wielką stanowią one wartość, zwłaszcza dla młodych adeptów nauki, bowiem zgodnie z życiowym prawem autorytet uczonych nie powinien wynikać z formalnych tytułów, lecz z rzeczywistych wartości naukowych i lekarskich  osiągnięć.
        Prawdziwy naukowiec jest człowiekiem skromnym choć niektórzy mówią, ze tylko święci powinni  być skromni. Przed kilku laty jeden z laureatów nagrody Nobla, w momencie jej odbierania powiedział:  (przytaczam myśl z pamięci i  w skrócie):  „... ja rzeczywiście to odkryłem, ale gdybym ja tego teraz nie odkrył,  to za rok,  może dwa, a najpóźniej za trzy lata odkryłby to z pewnością ktoś inny. No, VII Symfonii  Bethovena z pewnością nikt inny nie skomponuje”. Taka wypowiedź w momencie odbierania  nagrody  Nobla, to dobitny  wyraz prawdziwej skromności, pomimo olbrzymiej wiedzy i doświadczenia i uzyskania tak prestiżowej  nagrody.
        Skoro już jesteśmy przy laureatach Nagrody Nobla, to przypomina mi się inne wydarzenie. Przed laty odbywał się światowy kongres chemików, w którym brało udział kilku laureatów Nagrody Nobla. Gwoli uwypuklenia wagi problemu pozwolę sobie na pewną „poetycką dowolność” (licentia poetica) i  dokonam parafrazy wywiadu jaki przeprowadziła jedna z dziennikarek.

• Czy mógłby Pan powiedzieć co jest przedmiotem pana badań uwieńczonych tak wspaniałą nagrodą – brzmiało pierwsze pytanie skierowane do laureata.
• Ja zajmuje się przerzucaniem wodoru z węgla 23 na 24.
• Ach! to jest rzeczywiście wspaniałe, pasjonujące zajęcie – powiedziała trochę zawiedzionym głosem dziennikarka. Z pewnością jednak swoją wiedzę i doświadczenie przekazuje Pan innym w ramach intensywnej pracy dydaktycznej i popularyzatorskiej.
• Ja? spytał  zdziwiony laureat. Nie,  – nie mam w tym kierunku żadnych uzdolnień.
• Jednak z tytułu zajmowanego stanowiska,  posiadanej pozycji i autorytetu z pewnością poświęca  Pan swój czas również  pracy społecznej?
• Ja? - odpowiedział pytająco jeszcze bardziej zdumiony  laureat. Ja zupełnie nie mam na to czasu.
• To na  co poza praca badawczą  poświęca Pan swój cenny czas?
• Cały swój czas i cale swoje życie przeznaczam wyłącznie na przerzucanie wodoru z węgla 23 na 24. I na to też mi czasu nie starcza.
• Tym razem to już ja zakończę. „ Bardzo dziękuje za ten niezwykle kształcący i dający wiele do myślenia  wywiad”.


        Jeszcze raz „a propos” laureatów tej prestiżowej nagrody... Miałem kilkakrotnie możliwość uczestniczyć w naukowych posiedzeniach z udziałem laureatów Nagrody Nobla. Dokonałem pewnego spostrzeżenia. Czy wiecie po czym podczas naukowego posiedzenia można rozpoznać laureata Nagrody Nobla?  Po tym, że na posiedzeniu naukowym kończy on swoją wypowiedź..... „przed czasem”. I rzeczywiście, jeśli ktoś mówi bardzo długo, to znaczy, że nie ma nic ważnego do powiedzenia. Celem bardziej dobitnego zilustrowania tego spostrzeżenia przytoczę wypowiedź Prof. J.Nielubowicza, który w okresie kiedy wystrzelono pierwszego sputnika ( a było to wówczas wielkie wydarzenie) spytał mnie kiedyś: „Czy wiesz dlaczego sputniki latają? – Bo ogrom myśli ludzkiej zawarty został w malej przestrzeni”.
        Podczas mojego pobytu w Anglii i pracy na oddziale torako- i kardiochirurgicznym mój szef polecił mi przedstawić chorego na posiedzeniu naukowym. Problem dotyczył chorego po pulmonektomii, u którego stwierdzono nowe ognisko nowotworu w drugim płucu. Omawiano możliwość chemio-, lub radioterapii. W pewnym momencie jeden z uczestników posiedzenia, który nie usłyszał zapewne, że chory miał już usunięte jedno płuco  powiedział: „ Sorry! I don’t see any problem. The lung shoud be removed”.  Szef mój odpowiedział: „ O!  It is very interesting, but I think that the patient would be too anoxic”. Ta krótka odpowiedź zmieniła na całe życie moje spojrzenie na cel i sposób prowadzenia dyskusji, oraz sens naukowych posiedzeń uwzględniających możliwość i prawo do pomyłki i błędu, a nawet nieuwagi dyskutantów, co zupełnie nie upoważnia do deprecjacji i  poniżania ich osobowości. W posiedzeniach uczestniczy się po to, ażeby się czegoś dowiedzieć, nauczyć, a nie po to by podziwiać mniej lub bardziej prawdziwe osiągnięcia referenta.  Przyznam się szczerze, że spodziewałem się wówczas odpowiedzi w stylu: „ Panie ! ........... pan jesteś. Coś pan......itd.”, do czego w moim  ówczesnym zrozumieniu utytułowany autorytet jakim był mój szef miał „ rude pravo”.
        A teraz przykład  mądrości dydaktycznej w chirurgii. Przez kilka pierwszych miesięcy  mojej chirurgicznej pracy w Anglii, otwierałem klatkę piersiowa, po czym mój szef  wykonywał odpowiednią resekcję tkanki płucnej, a następnie ja kończyłem operacje zamykając klatkę piersiową. Któregoś dnia, po otwarciu klatki piersiowej  jak zwykle poprosiłem mego szefa na salę operacyjną. Po ocenie pola operacyjnego stwierdził on, że należy wykonać pulmonektomię i powiedział do mnie: „carry on...”.  Będąc bardzo młodym chirurgiem, który nigdy do tej pory pulmonektomii nie wykonywał i dodatkowo z psychicznym obciążeniem cudzoziemca, i nie bardzo jeszcze poznanym środowiskiem, spojrzałem niespokojnie na mego szefa. Ten spytał: „czy jesteś przygotowany?” – „Anatomiczne i chirurgicznie tak, psychologicznie nie” – odpowiedziałem. „OK. ! carry on...” – powiedział dodając: „ Ja pojadę teraz na konsultacje do City General Hospital ( dwadzieścia minut drogi samochodem) – jeśli będziesz miał problem to zadzwoń”. Proszę sobie wyobrazić  co ja przeżywałem,  jak pedantycznie operowałem i ile to trwało.  Przed zamknięciem klatki piersiowej nagle pojawił się szef. Zaglądnął do klatki, spojrzał na moje dzieło, potem na mnie  i powiedział tylko jedno słowo: OK.!.  Nadzwyczajność tego wydarzenia polegała jednak na tym, że Mr. Max Sanderson – bo on był moim szefem - cały czas siedział w pokoju przyległym do sali operacyjnej – o czym ja oczywiście nie wiedziałem. Tak więc była to moja rzeczywiście pierwsza w życiu samodzielnie wykonana pulmonektomia. Chirurgiem staje się operator wówczas, gdy sam ponosi odpowiedzialność za swoje środoperacyjne, dotyczące również techniki operacyjnej decyzje. Całe to wydarzenie oceniłem jako przykład  „English spirit of education”.
        Podczas tego samego pobytu w Anglii, po pracy w jedno słoneczne piątkowe popołudnie zaproponowałem memu koledze - Anglikowi grę w tenisa na korcie znajdującym się w obrębie szpitala i w zasięgu osobistego „beepu”.  Ten powiedział mi, że nie może grać bo jedzie na posiedzenie naukowe do „Children Hospital” na wykład zaproszonego gościa.  Zdziwiony, bo nieświadomy powiedziałem: „ nie wiedziałem, że  interesuje ciebie pediatria – przecież chcesz zostać chirurgiem ?” – „ To posiedzenie jest za darmo, a więc mogę się  tam czegoś za darmo się nauczyć” -  brzmiała wyjaśniająca i kształcąca mnie replika.
        Współcześnie coraz bardziej zaciera się różnica między działalnością naukową a lekarską toteż jeden wyleczony chory ma wartość odkrycia naukowego, jeśli wyleczenie nie jest  wynikiem postępowania rutynowego. Jakże często jednak nauka  i  lekarze  gotowi  są z  człowiekiem  zrobić wszystko, na co tylko technika pozwala. Dlatego też my należeć musimy do tej grupy ludzi, która reprezentuje i myśl i sumienie. Ponadto w życie lekarzy coraz bardziej wkracza technologia i ona zaczyna dominować w układzie chory – lekarz. Lekarza powinna cechować jednak zawsze wrażliwość na los pojedynczego człowieka. Lekarz to „homo ethicus", a nasze dotychczasowe lekarskie pojęcia etyczne wyrosły z korzeni  odrębności i niepowtarzalności jednostki. Wspominając zaledwie o związku nauki i etyki lekarskiej  musze przypomnieć, że Sokrates przewidywał,  że w miarę rozwoju  ludzkości wiedza i mądrość  będą samorzutnie  formować doskonałość moralną. Nie przewidział jednak istnienia historycznego okresu, w którym codzienne życie nie będzie kształtowane przez moralność,  poczucie dobra wspólnego, miłość bliźniego, ale przez zysk.  Same prawa rynku natomiast jak to obserwujemy  bez specjalnych zabezpieczeń legislacyjnych i ekonomicznych  lekceważą potrzeby człowieka słabego, a więc  chorego i biednego, a przecież zgodnie z myślą zawartą w  wierszu Laureata Nagrody Nobla  Czesława Miłosza chodzi o to by “życie głodnych było równie  warte co życie sytych”. Tu wcale nie chodzi  o egalitaryzm równych żołądków. Definicja podana przez Kanta, że sumienie to głos rozumu jest z kolei z pewnością  niewystarczającą.
        Tak więc nauka nie potrafi orzekać o wartościach moralnych. Zacytuję więc tu raz jeszcze myśl E.Brunner: „Science knows what it is.  It does not know what it ought to be”. Tak więc wbrew  nadziejom Sokratesa wiedza nie tylko nie stała się gwarantem moralności, lecz jakże często wręcz zagrożeniem, choć z pewnością Marię Curie-Skłodowską nie można winić za Nagasaki. Ma to szczególne znaczenie dziś, w czasach  rozproszenia i relatywizacji wszelkich wartości,  chaosu  emocjonalnego  i  etycznego,  zarówno w życiu jak i nauce, a moralność nie może być tylko wygodną umową między ludźmi.
        Niedawno przeczytałem dekalog cnót Doliny Krzemowej. wręczany przez niektóre tamtejsze instytucje  swoim  pracownikom. Jak wiadomo „Silicon Valey" stała się symbolem naukowego i technologicznego postępu. A oto treść  tego dekalogu z osobistymi uwagami:
1.Bądź uczciwy, ufaj innym i wzbudzaj zaufanie.
Musimy zdawać sobie sprawę, że postać uczonego  odbierana  jest  w 2 aspektach  poznawczym i   etycznym. W obu tych aspektach pracownik naukowy musi „zapracować” na  zaufanie.
2. Kwestionuj autorytety.
Autorytet naukowy   nie może wynikać z formalnych tytułów,  lecz z naukowych, osiągnięć w konkretnej dziedzinie i specjalności.  Tytuły, przy odrobinie życiowego sprytu i chytrości można „zdobyć”, osiągnięcia  naukowe trzeba natomiast przemyśleć i „wypracować”. Mądrość nie może polegać  na sprycie ubiegających się o tytuły i stanowiska
3. Wyrażaj swoje poglądy oraz idee w sposób konstruktywny.
Poszukiwać należy zawsze konstruktywnych rozwiązań. Pracownika  naukowego zawsze cechować winna  zdolność kreatywnego myślenia.
4. Unikaj biurokracji.
Przed laty na kongresie International Hospital  Federation powiedziałem, że jako chirurg mam 2 wrogów: bakterie i administrację. Mając antybiotyki do dyspozycji w stosunku do bakterii nie jestem jednak bezbronny. W stosunku do biurokratycznych form sterowania nauką, również nie możemy być bezbronni.
Ponadto nie można również trwonić energii własnej i swoich współpracowników na działania spektakularne. Odrzucać należy też całkowicie grę pozorów.
5. Spodziewaj się zmian i podejmuj ryzyko.
Pracownika nauki  cechować musi  cnota przewidywania i perspektywistycznego spojrzenia na życie i świat. Toteż podejmowane ryzyko musi być zawsze intelektualnie kontrolowane. Pracownik nauki odznaczać się musi jednak darem spostrzegania, problemów i rzeczy powszechnie przeoczanych, oraz darem dostrzegania   ukrytych nieraz uzdolnień i predyspozycji swoich  współpracowników, którym powierzać może odpowiednie do uzdolnień zadania.
6. Bądź twórczy i szukaj innowacyjnych rozwiązań.
Pracownik nauki  musi być w każdej sytuacji przywiązany do myśli i myślenia a nie do idei i  do aktualnie panujących teorii i zasad.  Człowiek nauki za swoja  powinność uważać winien  troskę o należyty poziom dyscypliny którą uprawia. Toteż pielęgnować należy model człowieka,  myślącego  krytycznie ale konstruktywnie, kulturalnego,  tolerancyjnego  i działającego  z pasją w  poczuciu spełniania życiowej misji. Również w rozumowaniu klinicznym znacznie większe znaczenie przykładać należy  do procesu myślowego i wiedzy  niż do powszechnie przyjętych naukowych koncepcji,  teorii, zasad a zwłaszcza rutyny.
7. Uznawaj popełnione błędy i wyciągaj z nich wnioski.
Należy być zawsze  gotowym  do rewizji własnego punktu widzenia i krytycznego spojrzenia na własną interpretacje uzyskiwanych wyników badań.. Claude Bernard  spostrzeżenia naukowe podzielił na spontaniczne czyli bierne i indukowane,  to jest takie  których się poszukuje. Do często popełnianych błędów należy faworyzowanie wyników oczekiwanych. Współcześnie coraz większe znaczenie mają obserwacje indukowane. Jakże często też zwłaszcza młodzi pracownicy nauki nie rozróżniają wyników od interpretacji, rzeczy udowodnionych od tych co udowodnienia dopiero wymagają. Najczęściej też widzimy jedynie to co znamy, a wypatrywać należy „ niespodzianki”. Szczęśliwe przypadki i szczęśliwy los sprzyja bowiem  tylko tym, którzy są na „niespodzianki’ przygotowani. Iluż to rzeczy nie zdołaliśmy czegoś zaobserwować, tylko dlatego, że merytorycznie nie byliśmy do tego przygotowani i jak wielu zdarzeń  nie zaobserwowaliśmy tylko dlatego, że  się ich nie spodziewaliśmy.
„Pomyłki są jednak nieuchronne między śmiertelnymi” (Teognis 2 w pne). Teorii Semmelweisa opierał się nawet tak wielki człowiek i autorytet jakim był Virchow, który uważał –„ że pogoda jest ważnym czynnikiem w powstawaniu gorączki połogowej”. Najwięcej przypadków zakażenia obserwowano bowiem w zimie,  gdy studenci równocześnie odrabiali ćwiczenia prosektoryjne – na co zwracał uwagę  Semmelweis. Jest to również jaskrawy przykład jakże często stosowania błędnej  zasady: „ Post hoc, ergo propter hoc” ( po tym, a więc z tego powodu), zapominając, że miedzy dwoma zjawiskami może zachodzić tylko związek czasowy, a nie przyczynowy. .
Przed błędami uchronić nas może dyskusja, ponieważ  jej przebieg wykracza zwykle poza myślowe szablony, pod warunkiem, że nie ogranicza się ona do potakiwania, lub dyskredytowania.
8. Współdziałaj z innymi i przyczyniaj się do budowania zespołu.
Skończył się czas, gdy naukowca  traktowano jako szlachetnego dziwaka. Współczesny natomiast naukowiec to człowiek obdarzony nie tylko pasją i umiejętnościami prowadzenia prac naukowych, lecz  również menadżer  umiejący organizować pracę zespołową i zdobywać na nią znaczące dotacje finansowe.
Umiejętność samoorganizacji to podstawowy warunek odniesienia sukcesu, zwłaszcza, że najbardziej skutecznym jest współcześnie grupowy model nauki.
9. Zależnie od potrzeby bądź równie dobrym szefem, jak podwładnym.
Kierownik programu badawczego nie może spełniać w zespole tylko funkcji trenera, lecz  spełniać powinien rolę  kapitana naukowej drużyny biorąc czynny udział  w pracach.  Tylko poprzez odwagę myśli, brak emocjonalnych reakcji, odwagę w podejmowaniu decyzji strategicznych,  konsekwencji a niekiedy wręcz i surowości  można stać się bardzo skutecznym realizatorem  zespołowych zadań badawczych.
10. Traktuj klientów jak współpracowników, a współpracowników jak siebie samego.
Do tego potrzebna jest jednak umiejętność rozpoznawania jakości, talentów,  ludzi i problemów.

        Osobiście uzupełniłbym te dziesięć przykazań „Silicon Valey” jeszcze jednym nakazem,  konieczności czytania i znajomości światowej  literatury. Wprawdzie znany ze swej przekory B. Shaw powiedział kiedyś „ Od czytania mózg próchnieje”, to jednak jako przestrogę  uznałbym łacińskie stwierdzenie  „Timeo hominem unius libri” – („boję się człowieka czerpiącego wiedzę z jednej książki” – a więc ograniczonego – półinteligenta). Wielokrotnie miałem okazję mówić  kolegom, że „jak przeczytasz jeden artykuł na określony temat – to nie masz żadnych wątpliwości. Wszystko jest jasne i proste. Jeśli jednak przeczytasz na dany temat dwie prace to pojawia się jedna wątpliwość. Po przeczytaniu trzech artykułów, masz dwie wątpliwości. Jeśli natomiast przeczytasz sto prac, to całe zagadnienie ułoży się w przejrzysty schemat problemowych zależności”.
        Aby żyć i pracować musimy jeść - aby myśleć i tworzyć postęp musimy więc umieć i czytać i .....pisać.  Czytanie to pokarm dla myśli. Pisać należy prace naukowe obrazujące własne myśli i osiągnięcia. Ułatwia to głębsze poznanie i zrozumienie problemu - precyzuje go i  jest źródłem nowych wątpliwości, a więc i nowych pytań, a więc i nowych dociekań badawczych.
        W tym jedenastym przykazaniu umieściłbym również  zakaz bycia „głucho – niemym”, co sprowadza się do nakazu pisania i publicznego przedstawiania swych prac na posiedzeniach naukowych. Należy siebie i swoje myśli i osiągnięcia uczciwie, ale bez zbytniej skromności prezentować. Wszystkim zamierzającym publikować swe prace polecam przeczytać artykuły w „Science and Engineering Ethics” 2000, 6(1):... Red. Raymond Spier and Andrzej Górski.
        Wystąpienie swoje zakończę stwierdzeniem że niewątpliwie w idei naukowej żyje  radość życia, podziw  dla  piękna i harmonii,  ciekawość głębi, chęć trwania, protest przeciwko śmierci  i  pytania, a raczej wyzwania  rzucane naturze. Warto temu życie poświęcać.

Wykład inauguracyjny wygłoszony na XI Kongresie Naukowym Młodych Medyków

Powrót do spisu treści

---

Stypendia Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej

Mgr Mirosława Kurpeta

        Po raz 8 przyznane zostały roczne stypendia dla młodych naukowców przez Fundację na Rzecz Nauki Polskiej. Spośród 449 wniosków wyróżniono 104 młodych badaczy. Jednoroczne stypendia przyznawane są  osobom z dorobkiem naukowym udokumentowanym publikacjami. W tym roku stypendium wynosi 18 tys. zł.
        Jednym z nagrodzonych jest absolwent naszej Uczelni z rocznika 1992-1998 lekarz Adam Giermasz. Od początku studiów medycznych interesował się immunologią, już w 1994 roku rozpoczął pracę w Zakładzie Immunologii Instytutu Biostruktury kierowanym przez prof. dr hab. Marka Jakóbisiaka. Prowadził seminaria (w języku polskim i angielskim) dla studentów II roku. W roku 1995 był współautorem 2 prac opublikowanych w czasopismach. W roku 1996 był współautorem 4 prac zamieszczonych w renomowanych czasopismach immunologicznych i onkologicznych, m.in. Int. J. Cancer (IF 3.283), J.Immunol. (IF 7.166). Zajmuje się eksperymentalną terapią nowotworów, immunotoksynami i immunoterapią. Pasjonuje go praca na styku badań podstawowych i klinicznych, przenoszenie wyników prac laboratoryjnych na schematy terapii chorych nowotworowych, onkologia pediatryczna.
        Swoją wiedzę i doświadczenie rozwijał na stażach naukowych za granicą. W 1997 przez 3 miesiące pracował w Hershey Medical Center w PennState University (USA) w programie „Produkcja immunotoksyny przeciwko antygenowi C242 ludzkiego raka jelita grubego”.
        W 1999 roku przebywał w Telethon Institute for Gene Therapy (TIGET) w Mediolanie uczestnicząc w pracy „Identyfikacja i charakterystyka nowych antygenów związanych z ludzką linią nowotworową czerniaka”.
        Odpoczywa słuchając muzyki barokowej. Lubi śpiewać, jest członkiem chóru AM i Europejskiego Chóru Studentów Medycyny (EMSC), z którym koncenrtował m.in. w Sztokholmie w 1999 roku.

Powrót do spisu treści

---

Nowa aparatura alergologiczna

dr med. Wojciech Feleszko

        Zespół pracowników Kliniki Pneumonologii, Chorób Alergicznych i Hematologii pracujących pod kierunkiem pani Profesor Danuty Chmielewskiej-Szewczyk od lat zajmuje się problemami pneumonologii i alergologii wieku rozwojowego. Doświadczenie zespołu owocuje wysokim poziomem diagnostyki i terapii chorób alergicznych i chorób układu oddechowego u dzieci. Dzięki subwencji Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej wzbogacono zaplecze pozwalające oceniać parametry układu immunologicznego dzieci chorujących na astmę oskrzelową i inne choroby alergiczne.
        Ze środków Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej zakupiono aparat do pomiaru stężenia przeciwciał IgE w surowicy – UniCAP 100. Aparat ten umożliwia oznaczanie przeciwciał odpowiedzialnych za wystąpienie choroby alergicznej w klasie IgE (często obecność wysokiego stężenia przeciwciał w klasie IgE w surowicy stanowi poważną wskazówkę co do istnienia choroby alergicznej). Ponadto przy użyciu tego sprzętu można precyzyjne ustalić specyfikę tych przeciwciał (a więc alergenu, na który dziecko jest uczulone). Sprzęt  charakteryzuje się daleko idącą precyzją, konieczną w postępowaniu z pacjentem pediatrycznym oraz wykorzystuje bardzo małą ilość surowicy.  Poza tym aparat charakteryzuje pełna automatyka i możliwość współpracy z komputerem w środowisku Windows.
        Umożliwia to szybką obróbkę uzyskanych danych i analizę statystyczną uzyskanych wyników. Od chwili rozpoczęcia pracy na aparacie UniCAP wykonano badania u około 500 dzieci znajdujących się pod opieką ambulatoryjną alergologów z naszej kliniki, bądź też hospitalizowanych w oddziałach klinicznych Szpitala na Działdowskiej.
        Warto podkreślić, że dzięki możliwości wykonywania badań tzw. „panelowych” (co oznacza możliwość wykonania oznaczeń nawet kilkunastu różnych parametrów w surowicy jednego pacjenta) bardzo przyspieszono postępowanie diagnostyczne, umożliwiając tym samym w uzasadnionych wypadkach szybkie wdrożenie właściwego leczenia. Pracę z aparatem bardzo chwali personel techniczny, gdyż jest ona znacznie prostsza od dotychczas stosowanych metod, a dzięki pełnej automatyce  uzyskuje się nie tylko oszczędność czasu, ale i większą powtarzalność wykonywanych oznaczeń.
        Diagnostyka alergologiczna przy użyciu aparatu UniCAP stanowi podstawę humoralnej diagnostyki alergologicznej u dzieci. Dzięki swym unikalnym właściwościom będzie on również wykorzystywany w badaniach naukowych nad patomechanizmem powstawania chorób alergicznych u dzieci.
        Zespół pracowników Kliniki dziękuje Fundacji na Rzecz Nauki Polskiej za hojność i umożliwienie zakupu tak wartościowego sprzętu.

Powrót do spisu treści

---

Współczesne zadania historii medycyny

prof. dr hab. Marcin Łyskanowski – Kierownik Zakładu Historii Medycyny i Farmacji

        W dawnych i współczesnych rozważaniach filozoficzno – moralistycznych na temat roli i sensu działań lekarzy, spotykamy niezwykle często pogląd, iż medycyna jest zawodem wyróżnionym. Co to oznacza? Ci, którzy takiemu poglądowi hołdują, twierdzą, iż od zarania dziejów ludzkości było w całokształcie działań lekarzy coś wyjątkowo osobliwego, coś, co wyróżniało ich zawód od innych zawodów. Tym czymś wyjątkowym, tą jakością – właśnie i jedynie medycynie przypisaną – było i jest niesienie pomocy człowiekowi choremu, ratowanie go przed śmiercią oraz usuwanie jego cierpień. Człowiek chory pragnie poczucia pewności, zaufania i nieograniczonej troski.
        Chciałby, aby lekarz spełnił wszystkie, pokładane w nim nadzieje. Pragnie, aby człowiek w białym fartuchu realizował Hipokratesowską wizję lekarskiego powołania. Pełna realizacja tej wizji stwarza warunki do powstania najbardziej wzniosłej i humanitarnej więzi, jaka istnieje pomiędzy pacjentem i lekarzem. Więzi, która zobowiązuje tego ostatniego do czynów heroicznych, do oddania w razie potrzeby własnego życia.
        Mówimy:, Hipokratesowska wizja lekarskiego powołania i Hipokratesowskie zasady działania, Hipokratesowska „Przysięga”. Sądzę, że u niektórych słuchaczy nasuwa się pytanie:, kim był Hipokrates? I dlaczego właśnie on jest tym „ojcem medycyny”, o którym, tak często mówimy? I kto był przed nim?
        Jest jednym z naczelnych zadań historii medycyny na powyższe pytania opowiedzieć i ich sens wyjaśnić. I nie tylko to. Musimy studentów zapoznać z rozwojem myśli naukowej i lekarskiej od lat najdawniejszych, doktrynami filozoficznymi, racjonalnymi i irracjonalnymi, wkładem lekarzy do nauki i kultury oraz pozytywnymi wzorcami osobowymi, zasługującymi na naśladownictwo.
        Co oznacza bieg naukowej myśli lekarskiej? I jak go studentom przedstawić? Rzecz w tym, żeby uczestnik wykładów i seminariów zrozumiał, w jaki sposób pokolenia jego poprzedników dochodziły do poznania anatomii i fizjologii, istoty choroby i sposobów jej leczenia. Jest rzeczą fascynującą prześledzenie etapów dróg rozwoju medycyny i na tym tle uwypuklenia takich postaw jakim hołdował Hipokrates i jemu podobni. Student musi zrozumieć, że bieg naukowej myśli lekarskiej nie jest jeszcze zakończony i że obowiązkiem każdego odpowiedzialnego lekarza jest szukanie nowych rozwiązań i koncepcji oraz że tylko poznanie kierunku rozwojowego jego dyscypliny może nam w tych poszukiwaniach dopomóc. Inaczej mówiąc, poznanie trudnej i zawiłej drogi, jaką zmierzała myśl lekarska pozwala na zrozumienie współczesnej problematyki medycznej i jej dalszego rozwoju.
        Z wymienionymi powyżej zagadnieniami wiąże się znajomość wkładu lekarzy do nauki i medycyny nowych odkryć i wdrożeń oraz towarzyszących tym procesom warunków. Tu wykazujemy pokonywanie przeszkód, wadliwych przekonań, dzieje bohaterstwa, radości i satysfakcji ze zwycięstwa, jak i przeżywanie goryczy związanej z niezasłużoną klęską. Oto kilka przykładów: wielkie odkrycie krążenia krwi dokonane przez Williama Harveya w roku 1628 przyjęte zostało w sposób tak nieprzychylny i wrogi a zarazem groteskowo prymitywny, że aż wstyd przyznać, że oponentami byli... profesorowie Sorbony! Dziekan paryskiego Wydziału Lekarskiego Wit Patin stwierdził publicznie, iż teoria Harveya jest: „- Paradoksalna, bez pożytku dla medycyny, fałszywa, niemożliwa, niezrozumiała, bezsensowa, przynosząca szkodę życiu ludzkiemu”, zaś Wydział, którym kierował przeprowadził następujący dowód: „- Gdyby krew krążyła w ciele, puszczanie krwi dla uleczenia schorzeń lokalnych byłoby bezużyteczne, ergo krążenie krwi jest herezją”. To tylko fragment wielkich zmagań. Całe dzieje medycyny wypełnione są tego typu wydarzeniami. W tym miejscu wyłania się kolejna kwestia, ściśle związana z naszą rodzinną spuścizną, czyli naszą polską przeszłością, wkładem  polskich lekarzy do nauki światowej. W obiektywnym spojrzeniu na historię nasi europejscy koledzy nam nie pomagają. Podręczniki zagraniczne albo w ogóle o Polakach nie wspominają, albo ograniczają się do jednej lub dwóch sylwetek. Kto jest temu winien? W tym miejscu konieczna jest dodatkowa uwaga. Podkreślenia wkładu Polaków do nauki i medycyny światowej niema nic wspólnego z pomniejszaniem dorobku uczonych światowych i forowaniem własnych. Nic bardziej fałszywego! Uzupełnienie powyższe wyjaśnia, czym jest śmieszny szowinizm, czym zaś obiektywna prawda. Warto jednak pamiętać, że np. Jędrzej Śniadecki swym dziełem zatytułowanym „Teoria Jestestw Organicznych” wyprzedził naukę światową w zakresie poznania przemiany materii, zaś Józef Struś (1510 - 1568) – kierunek fizjologiczny w medycynie. Swym dziełem „O tętnie” stworzył nowe horyzonty badawcze i diagnostyczne. Myślę, że w takim ustawieniu omawianej tematyki należy zwrócić uwagę na związki medycyny i kultury. Jest rzeczą niezwykle ciekawą i interesującą, że związki literatury i medycyny posiadają długą i trwałą więź. Nasz genialny lekarz Józef Struś, poza ogromnymi wymienionymi powyżej osiągnięciami naukowymi, tłumaczył z greckiego poezje Lukjana na łacinę. A że łacina była powszechnie znana, więc było to tak, jak gdyby utwory znakomitego poety zostały spolszczone. Jędrzej Śniadecki obok „Teorii Jestestw Organicznych” był autorem utworów satyrycznych, pisanych do „Wiadomości Brukowych”, w których krytykował wady i przywary naszego narodu. Z kolei Tadeusz Boy-Zieleński był niezrównanym tłumaczem arcydzieł literatury francuskiej i jednocześnie autorem niezmiernie popularnych „Słówek”. Jest tego typu lekarzy „potężna gromadka”, nie chodzi mi jednak o ich wyliczanie, ale o wykazanie, jak wielkie zamiłowania pozazawodowe posiadają lekarze i jak te osiągnięcia – dokonywane poza wykonywaną przez nich specjalnością, pogłębiają ich osobowość.
        Wzorce osobowe z dawnych lat wiążą się z deontologią. Ten styk zaznacza się szczególnie przy omawianiu osób o wybitnie wartościowych cechach charakteru. Wymieniamy tu z reguły następujące postacie: Karola Marcinkowskiego, Władysława Biegańskiego, Tytusa Chałubińskiego a z literackich – osławionego Judyma. Poświęćmy im nieco uwagi.
        Karol Marcinkowski był lekarzem poznańskim. Na wieść o Powstaniu Listopadowym pospieszył na pomoc walczącym. Przed wyjazdem zawiadomił pruską władzę wojskową w taki oto sposób:
         „ – Nie ma nic świętszego nad powinność poświęcenia się Ojczyźnie, wzywającej obecnie synów swych do broni. Gdy oświadczenie to dojdzie do odpowiednich władz, będę na polu sławy, którego żadna siła ludzka powstrzymać mnie nie zdoła”. Do matki zaś i swych najbliższych pisał „ – Kiedym całe moje poczciwe życie przepędził w gorliwej chęci służenia Ojczyźnie i rodakom, chyba bym się musiał wyrzec samego siebie, gdybym teraz nie szedł za pędem okazania tego czynem, do czego zawsze wszystkie moje uczucia wzdychały. Czas nadszedł, w którym się Polska odrodzić powinna... Spieszę siły swoje poświęcić powstaniu. Nie trwóżcie się o mnie wyjeżdżam z tym przekonaniem, że się z wami w przyjaźniejszej porze zobaczę na nowo. Utulcie łzy wasze i nie wyrzekajcie, żem uczynił krok, którego ominąć nie podobna było...”
        Karol Marcinkowski pozostanie zawsze wzorem absolutnego poświęcenia osobistego, mimo iż taka postawa nie jest dziś w całości aprobowana.
        Jeśli zaś chodzi o Władysława Biegańskiego, to przedstawiamy go jako genialnego samouka, który dzięki ogromnemu oczytaniu i ambicji osiągnął w małym, prowincjonalnym mieście to, czego inni w poważnych ośrodkach naukowych osiągnąć nie potrafili. Zyskał miano jednego z twórców polskiej filozofii i deontologii, zaś jego „Myśli i Aforyzmy o Etyce Lekarskiej” na zawsze przeszły do dorobku polskiej literatury etycznej. Co dał nam Biegański?  Przykład wytrwałości oraz wskazówki moralne o nieprzemijającej wartości.
        Tytus Chałubiński stał się przykładem charyzmatycznej postaci lekarza, którego wielbiło całe społeczeństwo XIX-go stulecia, zaś historycy nazywali go twórcą warszawskiej szkoły filozoficzno-lekarskiej. Chałubiński zmarł 4 listopada 1889 roku.
        Żałowano go powszechnie. Świętochowski, który proponował, by ciało Chałubińskiego pogrzebano na szczycie Giewontu, mówił, iż był to lekarz genialny, człowiek wielki, umysł potężny, charakter wspaniały. We wspomnieniu zatytułowanym: „Z pamiętnika” pisał: „- Był między nami jako jeden z tych olbrzymów tatrzańskich, które ukochał” ... Natomiast w „Prawdzie” z roku 1889 wypowiedział się o Chałubińskim w sposób następujący: „- Był naprzód lekarzem genialnym. Znaczna część lekarzy podobna jest do księży: uważają się oni za kapłanów i odmawiają nie poświęconym prawa sądzenia o nauce i sztuce członków swego zawodu. Pomimo to ludzie ukształceni o jednych i drugich sądzą, a stosują miarę może najsprawiedliwszą, bo wyprowadzoną z rezultatów. Otóż Chałubiński osiągnął takie, że w przekonaniu ogółu uchodził za wszechmocnego”.
        Bolesław Prus w „Kurierze Codziennym” z roku 1889 pisał: „-W dniu 4 listopada umarł w Zakopanem najznakomitszy, najszlachetniejszy przedstawiciel polskich lekarzy. Byli, są i będą między nimi głośni uczeni, wielostronni filantropowie, obywatele; ale takiego, który łączyłby w sobie wszystkie zalety, który by stanowił urzeczywistnienie ideału lekarza-obywatela, nie było przed nim i nieprędko zjawi się po nim”.
        Podobne sformułowania znajdujemy w dziesiątkach innych wspomnień artystów, pisarzy, publicystów, nie mówiąc już o przedstawicielach środowiska lekarskiego. Musiał być istotnie niezwykłym lekarzem, skoro w każdej niemal wypowiedzi na jego temat spotykamy z naciskiem podkreślane jego cechy osobiste: wielką dobroć i serdeczność w stosunku do chorych, ogromne współczucie dla ludzkiego cierpienia połączone z głęboką kulturą osobistą. Dowiadujemy się, że chorzy go uwielbiali, darzyli zaufaniem i oddaniem.
        Podobne sformułowania znajdujemy w dziesiątkach innych wspomnień artystów, pisarzy, publicystów, nie mówiąc już o przedstawicielach środowiska lekarskiego. Być może te cechy tworzyły jego charyzmę i powodowały, że go tak kochano, że jego legenda i przekonanie, że był największym z wielkich. A że nie były to tylko impresje związane z dramatem odejścia wielbionego lekarza, świadczy o tym praca napisana przez Edmunda Biernackiego (1866 – 1911): „ – Z powodu dziesiątej rocznicy śmierci Tytusa Chałubińskiego” pod tytułem: „Chałubiński i obecna zadania lekarskie” (1900). Czytamy: „ – Wielkie znaczenie czeka naturalnie w przyszłości i przedstawicieli Medycyny. Ale i zadanie synów tej wiedzy i zawodu przedstawia się coraz trudniejszym i bardziej złożonym, coraz też mniej istotnie „powołanych” do stanu medycznego znajdywać się będzie... „Kto jest człowiekiem wzorowym z poznania przyrody, charakteru i ducha, ten tylko może być lekarzem takim, jakim lekarz być powinien”, - mówi głęboki myśliciel lekarski, Sonderegger. – „Nie ma na ziemi większego i piękniejszego niż człowiek, jest on najtrudniejszym i najwznioślejszym zadaniem do myślenia i działania. Jego istnienie i śmierć, jego życie i cierpienie, wszystko jest w najwyższym stopniu dziwnym i wzruszającym. Ale pamiętając o tym i chcąc być lekarzem musisz przynieść z sobą oczy ku patrzeniu, uszy ku słuchaniu, duży dar spostrzegawczy, cierpliwość i ciągłą cierpliwość do uczenia się bez końca, światłą, krytyczną głowę, żelazną wolę, która wzmacnia się w cierpieniu a obok tego, ciepłe i wrażliwe serce, pojmujące i współczujące wszelkiej nędzy ludzkiej a przy tym przyzwoitą powierzchowność zewnętrzną, gładkość w obejściu i zręczność w palcach, zdrowie ciała i duszy. Wszystko to musisz posiadać, nie chcąc być nieszczęśliwym i złym lekarzem. Musisz nosić na sobie jak wielbłąd ciężar wszystkowiedztwa a mimo to zachować świeżość poety, musisz zważyć wszelkie sztuki szarlatanerii a pozostać uczciwym człowiekiem. Medycyna i wszystko, co na tym się skupia – musi być twoją religią i polityką, twoim szczęściem i nieszczęściem”. Tym wymaganiom zapewne tylko rzadki geniusz z ciała i ducha zadość uczynić może:, ale każdy, komu drogie są interesy medycyny, za wzór postawić je sobie powinien. A jeżeli obejrzymy się za postacią, która odtwarzała sobą ten ideał Sondereggera, to nikt inny pierwej na myśl nie przyjdzie, jak Chałubiński...”
        O osławionym Judymie nikt dziś nie wspomina, albowiem jego postać straciła swoją nośność wzorcową. Jest po prostu nienowoczesna. Tu rodzi się pytanie:, jeżeli takie postawy, jakie reprezentował Judym nie są dziś aprobowane, to jakie są? Czy  takie postaci jak Marcinkowski, Chałubiński i Biegański są również „nienowoczesne”? Sądzę, że nawet pomimo braku aprobaty, która jawi się zawsze wtedy, kiedy się mówi o takich postaciach wyrywkowo, sucho, bez właściwego komentarza – należy przekazywać studentom pełną o nich wiedzę. To dobry materiał do dyskusji, do refleksji, przyswojenia i chęci naśladownictwa proponowanych wzorców lub gwałtownego sprzeciwu, co również rodzi nowe spojrzenie i nowe postawy.
        W końcu etyka wzorców osobowych nie uległa zapomnieniu, nikt jej również z programów nauczania historii medycyny nie skreślił. Nastąpiły jedynie zmiany konieczne i niezbędne, dostosowane do współczesności. I tu wyłania się kolejny problem. Oto w trakcie wielu dyskusji historyczno-deontologicznych pada zarzut, iż obecnie, w dobie transformacji ciężko jest być wzorowym lekarzem-praktykiem, że jeszcze ciężej pracować naukowo oraz że nie sprzyjają doskonałości pensje uwłaczające godności zawodu, gonitwa za dodatkową pracą lub wykładami i zajęciami w odległych instytucjach, zagonienie, zapędzenie i brak perspektyw. Na szczęście to właśnie historia medycyny uczy, że ci, którzy przyjmowali na swoje barki ciężar odpowiedzialności za godne imię lekarza, pokonywali najgorsze przeciwności i zawsze zwyciężali.
        Jeden z naszych najwybitniejszych psychiatrów i historyków medycyny Tadeusz Bilikiewicz (1901 – 1980) w pracy pod tytułem: ”Kilka uwag o historii medycyny jako przedmiocie badań i nauczania” stwierdził: „ – Historia medycyny jest zbyt doniosłym czynnikiem pogłębienia wykształcenia, inteligencji i krytyczności młodych umysłów, aby była pomijana w programach studiów lekarskich, albowiem przeciwdziała ona niewątpliwie wytwarzaniu się smutnego typu lekarza – rzemieślnika i rozszerza horyzont młodzieży lekarskiej”.
        Możemy się cieszyć, że w obecnych programach nauczania Akademii Medycznych historia medycyny nie jest pomijana, że rozwija osobowość lekarza, krzewi humanizm i nie dopuszcza do powstawania „smutnego typu lekarza – rzemieślnika”. Dodajmy: kompletnie aintelektualnego. Czy zaś Biegański i Chałubiński są nam dziś potrzebni? Sądzę, że zawsze będą. Jak najbardziej współcześni. Nasi współcześni.

Powrót do spisu treści

---

KBN – KOMITET BADAŃ NAUKOWYCH

Komunikat Komisji Wyborczej o wynikach wyborów do zespołów komisji Komitetu Badań Naukowych czwartej kadencji

Dr Jan Krzysztof Frąckowiak – Przewodniczący Komisji Wyborczej

Komisja Wyborcza na posiedzeniu w dniu 31 marca 2000 r. ustaliła, że w skład zespołów komisji Komitetu Badań Naukowych czwartej kadencji wchodzą następujące osoby z tytułem naukowym profesora lub stopniem naukowym doktora habilitowanego.

Zespół P-4 Nauk Biologicznych, Nauk o Ziemi i Ochrony Środowiska

1. prof. dr hab. Andrzej Kostrzewski
2. prof. dr hab. Ewa Symonides
3. prof. dr hab. Andrzej Krzysztof Tarkowski
4. prof. dr hab. January Weiner
5. prof. dr hab. Maciej Żylicz

Zespół P-5 Nauk Medycznych

1. prof. dr hab. med. Antoni Gabryelewicz
2. prof. dr hab. med. Marcin Kamiński
3. prof. dr hab. med. Józef Małolepszy
4. prof. dr hab. Tadeusz Popiela
5. prof. dr hab. Alfred Zejc

Zespół T-9 Chemii, Technologii Chemicznej oraz Inżynierii Procesowej i Ochrony Środowiska

1. prof. dr hab. Zbigniew Jerzy Galus
2. prof. dr hab. inż. Henryk Górecki
3. prof. dr hab. Henryk Koroniak
4. prof. dr hab. Tadeusz Paryjczak
5. prof. dr hab. Stanisław Karol Wroński

---

Przy przewodniczącym KBN powołano Zespól ds. Etyki Badań Naukowych w składzie:
 

• prof. dr hab. W. Karczewski (przewodniczący)
• prof. dr hab. K. Gibiński
• prof. dr hab. M. Grabski
• prof. dr hab. A. Górski
• prof. dr hab. H. Samsonowicz
• prof. dr hab. J. Szacki
• ks. biskup prof. dr hab. S. Wielgus
• prof. dr hab. A. Zoll


Do zadań Zespołu należy:
1. Formułowanie opinii i wniosków w sprawach dotyczących etyki badań naukowych;
2. Formułowanie opinii i wniosków dotyczących projektów rozwiązań prawnych w sprawach etyki badań naukowych;
3. Rozpatrywanie spraw dotyczących naruszania etyki w nauce oraz formułowanie opinii i wniosków w tych sprawach, skierowanych przez zespoły komisji KBN, członków KBN, Komitety Naukowe PAN, rady naukowe placówek naukowych PAN i jednostek badawczo-rozwojowych oraz senaty lub rady wydziałów szkół  wyższych.

        Dr hab. Maria Nowaczyk  z Zakładu Immunologii Klinicznej Instytutu Transplantologii weszła w skład Sekcji Nauk Klinicznych Niezabiegowych (P05B) KBN.

        Na posiedzeniu Komitetu Badań Naukowych które odbyło się 23 marca 2000 jednomyślnie została przyjęta uchwała referowana przez Departament Współpracy z Zagranicą i Integracji Europejskiej w sprawie zmiany uchwały nr 4/93 z 15 lutego 1993 roku w sprawie kryteriów i trybu przyznawania środków finansowych na działalność statutową jednostek naukowych i jednostek badawczo-rozwojowych oraz na badania własne szkół wyższych. Umożliwienie promocji udziału polskich zespołów w projektach 5. Programu Ramowego Unii Europejskiej przez dopuszczenie finansowania wynagrodzeń z tytułu umowy o dzieło z budżetu nauki w formie SPUB-M wymagało dokonania zmiany przywołanej uchwały. Departament przedstawił też projekt uchwały w sprawie podziału środków na dofinansowanie realizacji zadań dotyczących uczestnictwa polskich zespołów w projektach 5. PR . Rozdzielono 2.500.000 zł wydzielonych w ramach środków na działalność ogólnotechniczną i wspomagającą badania, w tym dla:

• Instytutu Podstawowych Problemów Techniki PAN pełniącego funkcję Krajowego Punktu Kontaktowego – 1.685.000 zł
• 24. regionalnych i branżowych punktów kontaktowych – 770.000 zł
• jednostek kontynuujących współpracę z partnerami zagranicznymi i ponownie przygotowujących wnioski w związku ze zgłoszeniem w ramach 5 PR projektu, który nie został przyjęty do realizacji, a był oceniony jako co najmniej dobry – 45.000 zł


        W styczniu br. Komisja Europejska przyjęła dokument „Towards a European Research Area”, który ma stanowić wkład w tworzenie lepszych warunków dla badań w Europie. Komisja Europejska zaprasza do zgłaszania uwag do zawartych w dokumencie analiz i propozycji działań, które wywrą istotny wpływ na politykę naukowo-techniczną Unii Europejskiej oraz na określenie celów, zakresu tematycznego i mechanizmów realizacji 6. Programu Ramowego UE (tekst dokumentu dostępny jest na stronie http://www.kbn.gov.pl//międzyn/era/era.html). Uwagi i propozycje zgłoszone do 20 kwietnia br. zostaną wzięte po uwagę w pracach mających na celu przygotowanie oficjalnego stanowiska Polski.

Powrót do spisu treści

---

Wizyta Prezydenta Towarzystwa Maxa Plancka (Max-Planck – Gesellschaft ) w Polsce

mgr Mariusz Foryś

        Na początku kwietnia b.r. miała miejsce, pierwsza w historii Towarzystwa Maxa Plancka, wizyta jego urzędującego Prezydenta - w naszym kraju. Prof. Hubert Markl, przyjechał do Polski na zaproszenie Prezesa Polskiej Akademii Nauki; spotkał się z wybitnymi polskimi naukowcami - był gościem  Polskiej Akademii Nauk i Komitetu Badań Naukowych.
        Profesor Markl odwiedził kilka instytutów naukowych w Warszawie i Gdańsku, w tym: Instytut Parazytologii, Instytut - Centrum Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN, Instytut Technik Biocybernetycznych i Biomedycznych. W trakcie – niezwykle interesującej - konferencji prasowej, która odbyła się w Pałacu St. Staszica  5–ego kwietnia, dało się odczuć, iż jest on pod wrażeniem osiągnięć polskich naukowców, co zostało powiedziane także explicite.
        Towarzystwo Maxa Plancka powstało w 1948 roku, będąc kontynuatorem tradycji Towarzystwa Cesarza Wilhelma, które istniało w Niemczech od roku 1911. Jest ono niezależną, międzynarodową - w swoim zasięgu – organizacją typu non-profit.  Ponad 90 % jego budżetu stanowią dotacje ze strony rządu federalnego i poszczególnych landów RFN, w proporcji 50:50. Reszta pochodzi z takich źródeł jak Unia Europejska oraz prywatne fundacje.
        Roczny budżet Towarzystwa w roku minionym wynosił 2,17 miliarda niemieckich marek, tegoroczny szacuje się na poziomie 2,3 miliarda DM. Zgodnie z danymi statystycznymi ( z grudnia 1999 r.), w swoich 80 instytutach, centrach badawczych i laboratoriach  Towarzystwo zatrudnia 11500 pracowników. Z  tej liczby: 3100 to naukowcy ( profesorowie ), 6500 to  stypendyści, doktoranci  oraz kontraktowi pracownicy naukowi .
        Towarzystwo Maxa Plancka wspiera i rozpowszechnia prace badawcze licznych - własnych instytutów. Koncentrują się one głównie na badaniach podstawowych w dziedzinie nauk ścisłych, naturalnych, społecznych oraz nauk humanistycznych.  Za swój priorytetowy cel, Towarzystwo uważa prowadzenie badań na najwyższym poziomie metodologicznym, często podejmując wyzwania związane z pokonywaniem istniejących granic w nauce.
        Do takich właśnie wyzwań zaliczyć można prace w najnowszych dziedzinach nauki ( takich, które nie znalazły jeszcze swojej domeny w polu działania uniwersytetów). Zaliczyć można tu badania wymagające szczególnie interdyscyplinarnego podejścia lub też badania o naturze długoterminowej. Pewne wyobrażenie o skali dorobku naukowego Towarzystwa daje fakt, iż
ponad 20 naukowców pracujących w jego instytutach zostało uhonorowanych Nagrodą Nobla.
        Najważniejszym i bezpośrednim efektem wizyty Profesora Markla w Polsce jest zainicjowanie programu wspólnych grup badawczych młodych naukowców (Joint Programme for Junior Research Groups ). W liście intencyjnym, który został podpisany przez Profesora Huberta Markla i Prezesa Polskiej Akademii Nauk Profesora Mirosława Mossakowskiego, strony uzgodniły utworzenie grup badawczych młodych naukowców. Zaplanowano powołanie – jako pierwszej takiej grupy przy Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej; koszty badań i płace zostaną sfinansowane przez Towarzystwo, zadaniem PAN będzie przygotowanie laboratoriów i biur w warszawskim instytucie. W następnej kolejności grupa naukowców z PAN podejmie współpracę stacjonarną w  Instytucie Biologii Molekularnej, Komórkowej i Genetyki Maxa Plancka, w Dreźnie.
        Celem tego i jemu podobnych programów jest selekcja i wspieranie młodych,  utalentowanych badaczy oraz zapewnienie im daleko idącej niezależności w  pracy, a także udostępnienie im stosownego warsztatu i pomocy badawczo-naukowych. Wielu liderów takich grup badawczych, w toku rozwoju swojej dalszej kariery naukowej, osiągnęło odpowiedzialne, wysokie stanowiska zarówno w Niemczech jak i za granicą.
        W dłuższej perspektywie, program ten zmierza do zacieśnienia współpracy w różnych dziedzinach nauki, pomiędzy instytutami Towarzystwa a innymi jednostkami badawczymi z zagranicy.
        Grupy badawcze młodych naukowców - w całej różnorodności realizowanych przez nie programów - najbardziej dynamicznie rozwijają się we współpracy z Francją, Chinami i Izraelem.
        Jeszcze w kwietniu b.r. przyjmowane będą międzynarodowe kandydatury na stanowisko lidera pierwszej wspólnej grupy badawczej; zwycięzca zostanie ogłoszony we wrześniu. Kandydat na stanowisko naukowe w Warszawie powinien mieć poniżej 35 lat.  Ponadto wymagane są zweryfikowane predyspozycje do samodzielnej pracy oraz potencjał pozwalający osiągnąć stabilną pozycję naukową, w możliwie krótkim przedziale czasu.
        Grupy badawcze młodych naukowców powoływane są na okres 2 lat; przy satysfakcjonujących wynikach mogą zostać przedłużone na kolejne 2lata.
        Warto tu zacytować kończącą konferencję prasową (nota bene - pierwszą konferencję Prezesa Max Planck Gesellschaft poza granicami Niemiec) wypowiedź Profesora Markla. Stwierdził on, iż trwająca już od lat współpraca Towarzystwa z polskimi naukowcami, obecnie wkracza w nowy etap. Potencjał polskiej nauki, a przede wszystkim, potencjał indywidualny wielu polskich badaczy powinien zostać w większym stopniu włączony w prace międzynarodowych organizacji naukowych. Prof. Markl wierzy, że gdy chodzi o Towarzystwo Maxa Plancka, jest to kwestia najbliższej przyszłości.
        Z powodu bardzo napiętego terminarza wizyty, Profesor Markl nie był w stanie odwiedzić jednostek  naukowych  naszej Akademii, jednak staraniem dr Konrada Buschbecka, Radcy - Ministra Pełnomocnego ds. Badań Naukowych w Ambasadzie Republiki Federalnej Niemiec, przedstawiciele Akademii  Medycznej w Warszawie - w tym prof. dr hab. Andrzej Członkowski, Prorektor ds. Nauki i Współpracy z Zagranicą – uczestniczyli w konferencji prasowej Prezesa Towarzystwa Maxa Plancka.

Powrót do spisu treści

---

Lekarze patronami ulic Warszawy (5)
Dr med. Tadeusz Kocon




Profesor Franciszek Raszeja (1896-1942)

        Franciszek Raszeja urodził się dnia 2 kwietnia 1896 r. w Chełmnie na Pomorzu. Tam też uczęszczał do szkół, maturę zdał w 1914 r.  Przez rok studiował na kierunku filozoficzno – przyrodniczym i od 1919 r. medycynę w Münster, Krakowie i Poznaniu. Studia ukończył w Poznaniu i uzyskał tytuł doktora wszech nauk lekarskich. Rozpoczął pracę w Klinice Uniwersytetu Poznańskiego kierowanej przez prof. Ireneusza Wierzejewskiego. W 1931 r. uzyskał tytuł docenta po obronie pracy habilitacyjnej: „Doświadczalne i kliniczne badania nad jontoforezą”.
        W 1931 r. został Dyrektorem Szpitala Ortopedycznego Ubezpieczalni Społecznej w Swarzędzu pod Poznaniem. Równocześnie zorganizował i kierował Polikliniką Ortopedyczną Collegium Marcinkowskiego w Poznaniu. W 1934 r. przy poliklinice otworzył Poradnię Przeciwreumatyczną. W 1935 r. doprowadził do reaktywowania Kliniki Ortopedycznej Uniwersytetu Poznańskiego, kilka lat wcześniej zamkniętej. Kierując tą Kliniką doprowadził do jej powiększenia z 63 łóżek do 130. W 1936 r. został mianowany profesorem nadzwyczajnym ortopedii.
        Z chwilą wybuchu wojny w 1939 r. został zmobilizowany do wojska, do Szpitala Wojskowego w Łodzi. Ze szpitalem tym ewakuował się do Kowla. Po zakończeniu działań przedostał się z powrotem i przybył do okupowanej Warszawy. W grudniu 1939 r. został Ordynatorem Oddziału Ortopedycznego Polskiego Czerwonego Krzyża. Utworzył przy oddziale poradnię gruźlicy kostno-stawowej. W niedługim czasie włączył się w tajne nauczanie – uczył na terenie szpitala studentów Tajnego Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu Ziem Zachodnich.
        Nawiązał kontakt z Profesorem Ludwikiem Hirszfeldem przebywającym w Gettcie Warszawskim i zorganizował punkt krwiodawstwa dla ludności żydowskiej. Krwiodawców werbował spośród studentów.
        Był członkiem Tajnego Komitetu Porozumiewawczego Lekarzy Demokratów i Socjalistów.
        21 lipca 1942 r. został zaproszony na konsultację do pacjenta chorego w Gettcie i mimo ostrzeżeń żandarma wydającego przepustkę, że dzień ten jest niebezpieczny, udał się do domu chorego. Tam w mieszkaniu chorego został zastrzelony razem z chorym, jego rodziną i pielęgniarką.
        Ulica jego imienia jest na Kole i biegnie od ul. Ożarowskiej do ul. Czorsztyńskiej.

Powrót do spisu treści

---

POLECAMY KSIĄŻKI MEDYCZNE

„Urologia: podręcznik dla studentów medycyny”.
Red. Andrzej Borkowski; [Aut.] Andrzej Borkowski [i in.].- Warszawa: Wydaw. Lek. PZWL, 1999.- 251 s.: ryc., tab.; 24 cm.
 
        „Urologia: podręcznik dla studentów medycyny” jest nowoczesnym podręcznikiem napisanym przez autorów będących członkami zespołu Kliniki Urologii Akademii Medycznej w Warszawie kierowanej przez prof. dr hab. Andrzeja Borkowskiego, redaktora książki. Wydawnictwo pod względem edytorskim opracowane jest bardzo starannie. Książka jest nowocześnie opracowanym dziełem zawierającym treści w pełni odpowiadające jego przeznaczeniu.
        Podręcznik zawiera podstawowe informacje dotyczące rozpoznawania i leczenia chorób, wad i uszkodzeń urazowych narządów układu moczowego i męskich narządów płciowych oraz sposobów postępowania w stanach naglących w urologii. Poszczególne rozdziały są napisane ze znawstwem przedmiotu oraz w sposób znamionujący znajomość metodyki nauczania przeddyplomowego. Poziom dydaktyczny wszystkich części podręcznika jest jednakowo wysoki. W książce uwzględniono nie tylko klasyczną wiedzę urologiczną, ale także zasadnicze informacje wynikające z postępu urologii w ostatnich latach. Zarówno układ całej książki, jak i układ poszczególnych jej rozdziałów jest bardzo klarowny. Wiedza zawarta w podręczniku jest przedstawiono prosto i zrozumiale. Książkę czyta się z zainteresowaniem, bez znużenia. Na szczególne podkreślenie zasługują zestawienia informacji w postaci punktów do zapamiętania. Ten sposób redakcji tekstu znacznie ułatwia uczenie się przedmiotu. Zaletą podręcznika jest bogaty, bardzo dobrze dobrany i znakomicie czytelny materiał ilustracyjny w postaci zdjęć, a zwłaszcza w pełni zrozumiałych i oddających istotę rzeczy rycin. Korzystanie z tekstu ułatwia staranne zestawienie haseł zawartych w skorowidzu umieszczonym na jej zakończeniu.
        „Urologia dla studentów medycyny” jest na wskroś nowoczesnym podręcznikiem o wybitnych walorach dydaktycznych, który może stanowić wzorzec dzieł tego rodzaju. Nie mam wątpliwości, że podręcznik ten jest sukcesem wydawniczym jego redaktora i całego zespołu autorów.
        „Urologia dla studentów medycyny” jest bardzo wartościową pozycją na medycznym rynku wydawniczym odpowiadającą niezbędnym potrzebom nauczania przeddyplomowego.

Prof. dr hab. Andrzej Borówka

---

„Zarys neurochirurgii”
Red. Mirosław Ząbek; [Aut.} Bogdan Ciszek [i in.].- Warszawa: Wydaw. Lek. PZWL,  1999.- 695 s.: ryc., ryc. kolor., tab.; 24 cm.- bibliogr.
 
        Z wielką radością i satysfakcją polskie środowisko neurochirurgiczne wita pierwszy zwiastun długo oczekiwanego na rynku krajowym, nowoczesnego podręcznika z zakresu neurochirurgii.
        Na początku pragnę się odnieść z dużym uznaniem i szacunkiem do wielkiego wkładu pracy redaktora tego dzieła, a zarazem autora znaczącej ilości rozdziałów – doc. Mirosława Ząbka. Udało mu się przede wszystkim zaprząc do współpracy niemal wszystkie polskie, a nawet zagraniczne autorytety, co nadaje ich zbiorowemu dziełu nie tylko odpowiednią rangę, ale przede wszystkim zapewnia jego wysoki, merytoryczny poziom.
        Bardziej szczegółową ocenę publikacji pragnę rozpocząć od wysokiej, praktycznej przydatności otwierającego ją rozdziału, poświęconego wybranym aspektom anatomii klinicznej ośrodkowego układu nerwowego.
        Kolejny rozdział stanowią nowocześnie i przejrzyście opracowane nowotwory OUN.
        Obszerny rozdział dotyczący chorób naczyniowych OUN składa się ze znakomicie przedstawionej problematyki krwotoku podpajęczynówkowego oraz skurczu naczyniowego.
        Następne podrozdziały omawiają poszczególne rodzaje malformacji naczyniowych, sposobu ich diagniozowania i leczenia, z najnowszymi osiągnięciami neuroradiologii interwencyjnej włącznie.
        Dalszymi częściami podręcznika są dobrze przedstawione i udokumentowane rozdziały poświęcone wodogłowiu, wrodzonym i rozwojowym wadom OUN, chorobom pasożytniczym układu nerwowego, schorzeniami krążenia międzykręgowego i chirurgii nerwów obwodowych, a ponadto zespołom cieśni i urazom kręgosłupa.
        Niewątpliwą zaletą dzieła są podrozdziały dotyczące radioterapii nowotworów oraz stereotaktycznej radiochirurgii z użyciem Gamma knife w terapii niektóych chorób OUN, uwagi o znieczuleniu w operacjach neurochirurgicznych i współczesne możliwości intensywnej terapii w neurochirurgii, a także znakomicie udokumentowane rozdziały dotyczące diagnostyki neuroradiologicznej i zastosowania medycyny nuklearnej w neurochirurgii.
        Obecność coraz liczniejszych opracowań podręcznikowych, naukowo-doświadczalnych i popularno-naukowych, dotyczących urazów OUN, w pełni uzasadnia pominięcie tej problematyki w niniejszym opracowaniu.
        Pragnę powiedzieć, że pod skromnym tytułem „Zarys...” kryje się olbrzymi walor merytoryczny i dydaktyczny tego opracowania. Jest ono znakomitym, nowoczesnym podręcznikiem do nauki neurochirurgii nie tylko dla studentów, ale – może przede wszystkim – dla lekarzy specjalizujących się w tej naprawdę trudnej dziedzinie medycyny oraz dla wszystkich, od lat czynnie ją uprawiających.
 

Prof. dr hab. n. med. Jan Krzysztof Podgórski

---

„Radiologia. Diagnostyka obrazowa, Rtg, TK, USG, MR i radioizotopy”
red.  Bogdan Pruszyński; [Aut.] Bogusława Benendo-Kapuścińska [i in.].- Warszawa: Wydaw. Lek. PZWL, 1999.- 486 s.: ryc., tab.; 29 cm.- bibliogr.

        Podręcznik jest wzorem współczesnej, nowoczesnej, naukowej, wielodyscyplinarnej monografii na  poziomie akademickim. W sposób wzorcowy obejmuje on zagadnienia fizyczne i aparaturowe diagnostyki obrazowej, technikę badań i wszelakie zastosowania diagnostyczne w układzie narządowym oraz możliwości poszczególnych badań w radiologii i ultrasonografii.
        Napisany został przez wiodący w Polsce zespół autorów w zakresie poszczególnych metod diagnostycznych we współczesnej diagnostyce obrazowej.
        Ilustrowany jest bardzo dobrymi rycinami, schematami i tabelami. W sposób wysoce merytoryczny, zwięzły i logiczny podaje całościową wiedzę na temat narządowej i układowej diagnostyki obrazowej z zachowaniem właściwych proporcji pomiędzy rzeczywistymi możliwościami diagnostycznymi poszczególnych metod diagnostycznych  i ich logicznego, zgodnego ze standardami i algorytmami stosowania w procesie i myśleniu diagnostycznym.
        Jest to pierwszy w polskim piśmiennictwie tego rodzaju podręcznik, który tak dokładnie, kompleksowo i naukowo przedstawia możliwości diagnostyczne współczesnej diagnostyki obrazowej dla szerokiego grona odbiorców, poczynając od studentów medycyny, poprzez lekarzy wielu specjalności medycznych, na radiologach kończąc.
        Jest wydawnictwem, które śmiało może konkurować z najlepszymi tego rodzaju monografiami w piśmiennictwie światowym.

Prof. dr hab. Wiesław Jakubowski

Powrót do spisu treści

---

Wykaz skryptów wydanych przez Dział Wydawnictw AM w 1999  roku
 

1. Czeczot H., Rahden-Staroń I., Szymczyk-Wasiluk T.:
   Biochemia. Materiały seminaryjne. Zeszyt 1. Mutageneza i kancerogeneza chemiczna.
2. Sadurska B., Skalska-Hilgier E.: 
   Biochemia. Materiały seminaryjne. Zeszyt 2. Wybrane zagadnienia metabolizmu lipidów.
3. Szymczyk-Wasiluk T. /red./:
   Biochemia. Kurs praktyczny.
4. Szymczyk-Wasiluk T. /red./:
   Biochemia. Zbiór testowych pytań i odpowiedzi.
   Część I. Biologia molekularna.
5. Szymczyk-Wasiluk T. /red./:
   Biochemia. Zbiót testowych pytań i odpowiedzi.
   Część II. Chemia fizjologiczna.
6. Droszcz W. /red./:
   Zarys pneumonologii.
7. Fitak B. /przekład z jęz. ang./:
   Podstawowe  metody badania tożsamości substancji farmaceutycznych.
8. Lasek W.:
   Repetytorium z immunologii. Wyd. 2 rozsz.
9. Maciąg I.E.:
   Wybrane zagadnienia z genetyki dla studentów wydziału farmaceutycznego. Materiały do zajęć z mikrobiologii.
10. Karnafel W., Muszyński J. /red./ :
    Gastroenterologia. Wybrane zagadnienia.
11. Kirschner H. /red./:
    Zarys medycyny środowiskowej.
1. Korniszewski L.:
   Zaburzenia  hormonalne i metaboliczne.  Zeszyt 7.
2. Kowalski H.:
   Materiały do ćwiczeń z biofizyki.
3. Ochocka M.:
   Choroby krwi i najczęstsze choroby nowotworowe u dzieci.
4. Rokicka-Milewska R.:
   Skazy krwotoczne. Zeszyt 16.
5. Sidor K., Popławska A.:
   Wybrane zagadnienia neurologii dziecięcej. Padaczka. 
   Zeszyt 8.
6. Socha J. /red./:
   Żywienie dzieci zdrowych i chorych. Wyd. 2. Zeszyt 13.
7. Szlachetko K. /red./:
   Materiały do ćwiczeń z ortodoncji. Wyd. 4.
8. Szpringer-Nodzak M.:
   Materiały do ćwiczeń z pedodoncji.
9. Wąsik M. /red./:
   Diagnostyka laboratoryjna.
10. Wróblewska-Kałużewska M.:
    Choroby serca i układu krążenia. Wyd. 2 popr. Zeszyt 6.
11. Wrześniewski K., Skuza B. /red./:
    Wybrane zagadnienia medycyny psychosomatycznej i psychologii chorego somatycznie.
12. Zalewski T. /red./:
    Choroby przewodu pokarmowego. Wyd. 3. Zeszyt 2.
13. Moskalewski S., Sawicki W. /red./:
    Fizjologia molekularna komórki. Tom I.
14. Chmielewska-Szewczyk D.:
    Choroby układu oddechowego. Zeszyt 3.
15. Maciąg E.I., Starościak B.J. /red./:
    Podstawy mikrobiologii praktycznej.
16. Szczepańska-Sadowska E.:
    Fizjologiczne podstawy endokrynologii. Cz. I.
17. Marczyńska M. /red./:
    Choroby zakaźne  wieku dziecięcego.
18. Ceglecka-Tomaszewska K.:
    Odrębności gruźlicy u dzieci. Zeszyt 10.
19. Droń T., Moutiris J.A., Szukiewicz D.:
    Zbiór pytań testowych z patofizjologii.
20. Stodolnik-Barańska W. /red./:
    Wskazówki do ćwiczeń z histologii ogólnej i szczegółowej.
21. Kossakowski J. /red./:
    Ćwiczenia z chemii medycznej.
22. Marciński A. /red./:
    Radiologia pediatryczna.
23. Gajewska M. /red./:
    Ilościowa analiza środków leczniczych.
24. Dobaczewska H.:
    Anatomia ośrodkowego układu nerwowego.
25. Sieniawska M. /red./ : 
    Zarys nefrologii dziecięcej. Zeszyt 4.


Powrót do spisu treści

---

Profesor Stanisław Barański (1927-2000)

Prof. dr hab. Jan Rowiński

        Profesor dr hab. med. Stanisław Ludwik Barański urodził się 28 sierpnia 1927 r. w Rubieżewiczach w województwie nowogrodzkim, zmarł 17 marca 2000 r. w Warszawie.
        Profesor Stanisław Barański był wybitnym uczonym w zakresie medycyny lotniczej i kosmicznej. Jego praca związana była z dwiema instytucjami: Wojskowym Instytutem Medycyny Lotniczej, którą kierował – jako Komendant – przez 24 lata (1970-1994) oraz Akademią Medyczną w Warszawie (1950-1970).
        Profesor Barański ukończył studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Warszawie w roku 1952. Już jako student (1950) podjął pracę naukową w Zakładzie Histologii i Embriologii. Z Zakładem Histologii i Embriologii związany był przez następne lata (1952-1970) jako asystent, adiunkt, wykładowca, pracując równocześnie w Wojskowym Instytucie Medycyny Lotniczej. W Akademii Medycznej w Warszawie obronił w roku 1961 pracę doktorską na temat „Badania nad wbudowywaniem się związków znaczonych izotopami promieniotwórczymi do ośrodkowego układu nerwowego w przebiegu niedotlenienia wysokościowego”. Promotorem tej pracy był profesor Kazimierz Ostrowski. Praca była pionierskim zastosowaniem izotopów promieniotwórczych w badaniach nad wpływem niedotlenienia wysokościowego na organizm. Również w Akademii Medycznej w Warszawie uzyskał stopień doktora habilitowanego w zakresie histologii, w roku 1967  („Badania biologicznych efektów swoistego oddziaływania mikrofal”).
Tytuł profesora nadzwyczajnego uzyskał w roku 1971, a profesora zwyczajnego w roku 1977.
        Dorobek naukowy Profesora Barańskiego obejmuje przede wszystkim zagadnienia fizjologii lotniczej i kosmicznej. Badał wpływ na ustrój czynników występujących podczas lotów wysokościowych i kosmicznych (niedotlenienie wysokościowe, hipergrawitacja i hipograwitacja, promieniowanie jonizujące). Miał szczególny wkład w przygotowanie do lotu polskiego kosmonauty i opracowanie naukowych wyników tej misji.
        Istotnym osiągnięciem Profesora Barańskiego i kierowanego przez niego zespołu było zbadanie wpływu mikrofal na organizm, w szczególności w odniesieniu do układu krwiotwórczego i układu nerwowego. Wyniki tych badań zostały wykorzystane w opracowaniu metod indywidualnej ochrony ludzi pracujących przy obsłudze generatorów mikrofalowych. Badania Profesora i Jego współpracowników w tej dziedzinie mają rangę światową.
        Część badań wykonał Pan Profesor wspólnie z żoną, profesor Wandą Stodolnik-Barańską. Prace te dotyczyły wpływu nieważkości i hipokinezji na komórki mięśnia sercowego i mięśni szkieletowych zwierząt doświadczalnych. Część doświadczeń była przeprowadzona w warunkach realnych lotów satelitarnych.
        Pod kierunkiem Profesora skonstruowano szereg unikatowych przyrządów do badania reakcji fizjologicznych człowieka na warunki zewnętrzne, jakie działają na pilota podczas lotu. Przeprowadzone przy użyciu tych przyrządów badania wniosły nowe dane w zakresie fizjologii układu krążenia i układu oddychania. Wyniki te znalazły zastosowania praktyczne w zakresie orzekania o zdolności do wykonywania zawodu pilota.
        Wyniki swoich badań opublikował Pan Profesor w ponad 200 pracach naukowych. Do Jego dzieł (jako współautor i redaktora) należy monografia „Układ krwiotwórczy zwierząt laboratoryjnych” (1962) oraz podręcznik „Medycyna lotnicza i kosmiczna” (1977). Pan Profesor Barański był promotorem 14 prac doktorskich i opiekunem 9 prac habilitacyjnych.
        Profesor Stanisław Barański był członkiem wielu polskich i międzynarodowych towarzystw naukowych (m.in. Polskiego Towarzystwa Fizjologicznego, Polskiego Towarzystwa Astronautycznego, Aerospace Medical Association, Komitet Badań Kosmicznych COSPAR). W latach 1968-1970 prof. Barański był wiceprezydentem Międzynarodowej Akademii Medycyny Lotniczej.
        Za swoje prace prof. Barański otrzymał liczne nagrody i wyróżnienia, a wśród nich: Nagrodę Państwowej Rady ds Pokojowego Wykorzystania Energii Jądrowej za zastosowanie izotopów promieniotwórczych w fizjologii lotniczej (1959), Nagrodę Państwową za badania biologicznych efektów mikrofal oraz zabezpieczenia przed szkodliwym ich oddziaływaniem (1974), Nagrodę Sekretarza Naukowego PAN za opracowanie metod i systemów pomiarowych dla oceny stanu czynnościowego ustroju człowieka w warunkach dynamicznych oraz w środowisku pracy (1981).
        W ubiegłym roku (1999) Profesor Stanisław Barański otrzymał tytuł Doktora Honoris Causa Wojskowej Akademii Medycznej w Łodzi.
        Zachowamy Profesora Stanisława Barańskiego w życzliwej pamięci jako wybitnego uczonego i naszego przyjaciela.

Powrót do spisu treści

---

Profesor Wanda Stodolnik-Barańska
(1935 – 2000)

dr n. med. Marek Kujawa

        W dniu 27 marca 2000 roku, z głębokim smutkiem pożegnaliśmy Profesor dr hab.med. Wandę Stodolnik-Barańską, wieloletniego Kierownika Zakładu Mikroskopii Elektronowej. Naukowa droga życiowa Pani Profesor związana była z Akademią Medyczną w Warszawie.
        Profesor Wanda Stodolnik-Barańska urodziła się 30 czerwca 1935 r. w Warszawie. Studia na Wydziale Lekarskim Akademii Medycznej w Warszawie rozpoczęła w roku 1953. Dyplom lekarza otrzymała w 1960 r. po ukończeniu rocznego stażu przed-dyplomowego.
        Już podczas studiów rozpoczęła pracę w Zakładzie Histologii i Embriologii Akademii Medycznej w Warszawie, początkowo jako wolontariusz i członek koła naukowego, a od roku 1957 na etacie zastępcy asystenta.
        Po ukończeniu studiów i odbyciu stażu podyplomowego została mianowana asystentem, w roku 1964 - starszym asystentem, a w 1970 roku została powołana na stanowisko adiunkta w Zakładzie Histologii i Embriologii Akademii Medycznej w Warszawie.
        Stopień doktora nauk medycznych uzyskała w roku 1966 na podstawie rozprawy pt. ”Wpływ wibracji i mikrofal na zachowanie się komórek i chromosomów”.
        W roku 1972 została powołana na stanowisko kierownika Samodzielnej Pracowni Mikroskopii Elektronowej Instytutu Biostruktury Akademii Medycznej w Warszawie. Samodzielna Pracownia  Mikroskopii Elektronowej została przemianowana na Zakład Mikroskopii Elektronowej w roku 1993.
        W 1977 r. uzyskała stopień doktora habilitowanego na podstawie dorobku i rozprawy pt. „Morfometryczna ultrastrukturalna analiza zarodków myszy we wczesnych, przedimplantacyjnych okresach rozwoju”.
        W 1987 r otrzymała tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nadany przez Radę Państwa. Minister Zdrowia i Opieki Społecznej mianował prof.W.Barańską na stanowisko profesora Akademii Medycznej w Warszawie w 1987 roku. Tytuł profesora zwyczajnego uzyskała w 1996 roku.
        Podziwialiśmy Panią Profesor za jej energię i aktywność; za umiejętność łączenia pracy naukowej i dydaktycznej z pracą jako lekarz praktyk W latach 1963-1972 Profesor Barańska pracowała także w Klinice Chorób Kobiecych i Położnictwa 2 Centralnego Szpitala Klinicznego WAM, na etacie kierownika Pracowni Biologiczno-Cytologicznej. Uzyskała I i II stopień specjalizacji w zakresie położnictwa i ginekologii oraz ukończyła kurs cytodiagnostyki  onkologiczno-ginekologicznej. Przez dwadzieścia ostatnich lat poza pracą w Akademii Medycznej zatrudniona była jako ginekolog i cytolog w Przychodni Profesorsko-Ordynatorskiej „Alfa” w Warszawie. Była niezwykle ceniona, szanowana i lubiana przez swoje pacjentki.
        W latach 1969-1972 Pani Profesor przebywała dwukrotnie na stażu naukowym w Instytucie Anatomii i Biologii im.Wistara w Filadelfii, a w roku 1979 w Rockville w Laboratorium Ochrony Radiologicznej Ministerstwa Zdrowia USA.Odbyła także szkolenia we Francji, Szwecji, Niemczech i Rosji.
        Kierowany przez Panią Profesor Zakład Mikroskopii Elektronowej był jedną z pierwszych placówek w kraju, które wprowadziły morfometryczną analizę obrazów ultrastrukturalnych. Dowodem odpowiedniego wyszkolenia zespołu w tym zakresie był zorganizowany w roku 1977 na terenie Zakładu, na zlecenie Komisji Mikroskopii Elektronowej PAN, kurs „Zastosowanie stereologii w mikroskopii elektronowej”.
        W 1979 Pani Profesor Barańska wraz z współpracownikami  zorganizowała XIV Ogólnopolską Konferencję Mikroskopii Elektronowej Komitetu Patofizjologii Komórki PAN. Organizacja Konferencji została wysoko oceniona przez jej uczestników.
        W latach 1972-1999 opublikowano w Zakładzie Mikroskopii Elektronowej około 190 publikacji.
        Pani Profesor była autorem ponad 110 prac naukowych, wśród których połowa ukazała się w czasopismach o wysokim standardzie (Nature- 2 publikacje, Proc.Natl.Acad.Sci.USA, J.Natl.Cancer Inst., Cytometry, Cell Tissue Res., J.Cell.Physiol, J.Exp.Zool., Acta Anatomica, Exp.Molec.Pathol.). Była także autorem rozdziału w podręczniku „Histologia” przeznaczonym dla lekarzy i studentów oraz autorem dwóch rozdziałów w podręczniku „Cytofizjologia” i jednego rozdziału w książce „Człowiek”.
        Pod redakcją Profesor Barańskiej został wydany skrypt „Wskazówki do ćwiczeń z histologii ogólnej i szczegółowej”. Pani Profesor była także autorem rozdziałów w cyklicznie ukazujących się i uzupełnianych skryptach przeznaczonych dla studentów pierwszych dwóch lat studiów.
        Wielokrotnie była zapraszana na wykłady i do udziału w zjazdach międzynarodowych. Wraz z współpracownikami prezentowała prace na wielu zjazdach krajowych i zagranicznych, między innymi w USA, Japonii, Francji, Niemczech, Szwecji, Rosji.
        Pani Profesor dbała bardzo o rozwój naukowy współpracowników, zachęcając do publikowania prac naukowych i uzyskiwania stopni naukowych. Była promotorem 4 przewodów doktorskich oraz opiekunem 1 przewodu habilitacyjnego.
        W Zakładzie kierowanym przez Panią Profesor realizowane były: 2 programy rządowe (lata 1975-1980- „Zwalczanie chorób nowotworowych”, 1981-1985 –„Działanie leków chemioterapeutycznych na wczesne stadia rozwoju zarodkowego”), 2 programy węzłowe (1980-1985) oraz 3 programy C.P.B.P. (1986-1990). Programy węzłowe i programy C.P.B.P. dotyczyły działania warunków zmienionej grawitacji i ograniczonej ruchomości na organizm zwierząt.
        W latach 1993-1995 Pani Profesor Barańska była kierownikiem projektu badawczego KBN „Morfometryczna ultrastrukturalna ocena komórek satelitarnych zwierząt przebywających w warunkach realnej i symulowanej nieważkości”. Realizacja i publikacje wyników badań tego projektu zostały ocenione bardzo wysoko przez KBN.
        Pani Profesor była bardzo aktywna poza Uczelnią, pełniąc liczne funkcje, między innymi: Członka Komisji Mikroskopii Elektronowej Komitetu Patofizjologii Komórki  oraz Komisji Biologii i Medycyny Kosmicznej PAN, V-ce prezesa Zarządu Głównego a później Przewodniczącej Komisji Rewizyjnej Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Anatomicznego, Członka Doradczego Komitetu Redakcyjnego Current Contents, oraz Członka Rady Redakcyjnej czasopisma Folia Morphologica.
        Profesor Barańska uzyskała dwa odznaczenia państwowe; Złoty Krzyż Zasługi oraz Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. Otrzymała również nagrodę dydaktyczną zespołową I stopnia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej za szczególnie ważne i twórcze osiągnięcia w roku 1989 oraz liczne nagrody naukowe i dydaktyczne Rektora Akademii Medycznej w Warszawie.
        Pani Profesor była z nami, swoimi współpracownikami nie tylko w chwilach dobrych, ale co najważniejsze w naszych trudnych sytuacjach życiowych. Jej zaangażowanie w  nasze sprawy nie ograniczało się do ogólnikowego zainteresowania i zdawkowych pytań. Każdy z nas doświadczył niejednokrotnie Jej bardzo konkretnej pomocy.
        Pani Profesor Barańska pozostanie na zawsze w serdecznej pamięci swoich współ-pracowników, uczniów i studentów.

Powrót do spisu treści

---

KOMUNIKATY

STUDIUM MEDYCYNY MOLEKULARNEJ

        Studium Medycyny Molekularnej ogłasza nabór słuchaczy na III czteroletni kurs doktorski. Termin składania dokumentów upływa 15 maja 2000 r. Szczegóły rekrutacji, w tym regulamin rekrutacji, regulamin kursów doktorskich, regulamin przyznawania stypendiów naukowych oraz inne informacje o SMM można znaleźć na stronach internetowych http://www.smm.edu.pl

Dr hab. Jacek Malejczyk – dyrektor SMM

---

 
        Ukazało się wydanie specjalne czasopisma Science and Engineering Ethics zawierające materiały z międzynarodowej konferencji organizowanej przez AM w 1998 roku Scientific Misconduct: International Perspectives.

---

NOWY ZARZĄD SAMORZĄDU STUDENCKIEGO AM

W kwietniu br. wybrany został Zarząd Samorządu Studenckiego w składzie:

• Jarosław Góra  - I WL – przewodniczący
• Grzegorz Napiórkowski – II WL – wiceprzewodniczący
• Sylwia Zawada – I WL – wiceprzewodnicząca
• Aleksander Prejbisz – I WL – sekretarz
• Wojciech Chludziński – Oddział Stomatologiczny – członek
• Michał Dera – Wydział Farmacji – członek
• Tomasz Doboszyński – II WL - członek

---

ZATRUDNIANIE EMERYTÓW

Poniżej przedrukowany został artykuł, który ukazał się w RZECZPOSPOLITEJ 24 marca br., a który dotyczył:
 

• zawieszania od 1 lipca br. emerytur w przypadku, kiedy pracownik nie rozwiązał stosunku pracy trwającego przed rozpoczęciem pobierania emerytury,

odprawy emerytalnej.

---

WYKŁADY

Biblioteka Główna Akademii Medycznej w Warszawie i Fundacja im. S. Batorego zapraszają na wykłady:

Jak przygotowywać się do egzaminów przy pomocy zasobów internetowych - 11.05.2000
 
Medycyna rodzinna w Internecie - 18.05.2000

Uczelnie medyczne i szpitale na świecie – materiały w sieci Internet -  25.05.2000
 
Wykłady odbędą się o godzinie  14.00 w sali wykładowej Zakładu Medycyny Sądowej ul. Oczki 1.

Powrót do spisu treści

---

• Powrót do spisu treści numeru 4/2000
• Powrót do strony głównej "Z Życia Akademii Medycznej w Warszawie"
• Powrót do stron Biblioteki Głównej AM