Z Życia
Akademii Medycznej
w Warszawie

Spis treści:

• Uroczystość nadania tytułu Doctora Honoris Causa 
  Prof. J. Nielubowiczowi oraz Prof. Orłowskiemu.
• A. Górski: Przemówienie
• A. Czyżyk: Laudacja prof. T. Orłowskiego
• J. Szczerbań: Laudacja prof. J. Nielubowicza
• J. Glemp: List do Rektora A.M.
• M. Zielonka: Uroczystość nadania doktoratów
• Ojciec Święty do pracowników nauki
• A. Górski: Spotkanie rektorów z Ojcem Świętym
• Komunikat Uczelnianej Komisji Wyborczej
• Nowe władze dziekańskie
• Dziekan I Wydziału Lekarskiego - prof. dr hab. W. Gliński
• Dziekan II Wydziału Lekarskiego - prof. dr hab. J. Stelmachów
• Dziekan Wydziału Farmaceutycznego - prof. dr hab. J. Pachecka
• Z Senatu AM
• S. Moskalewski: Lista działalności naukowej jednostek organizacyjnych AM za 1998 r.
• Profesor Jabłońska i Profesor Majewski laureatami nagrody PAN
• Kongres Młodych Medyków (c.d.)
• VII Światowy Dzień  Chorego – z orędzia Jana Pawła II
• E. Mayzner-Zawadzka: 3rd Polish ESRA Symposium
• Ze stron www KBN
• T. Kocon: Lekarze patronami ulic Warszawy
• Wspomnienia
• E. Kurpeta: Emilia Paderewska-Chrościcka
• J. Dwilewicz-Trojaczek, W. Jędrzejczak: Zofia Kuratowska (1931-1999)
• A. Gil-Olkusznik: Pożegnanie
• M. Palester-Chlebowczyk: Profesor Kuratowska

---

• Powrót do strony głównej "Z Życia Akademii Medycznej w Warszawie"
• Powrót do stron Biblioteki Głównej AM

Komunikat nr 4 Uczelnianej Komisji Wyborczej Do Społeczności Akademickiej

Wydziałowe Komisje Wyborcze przeprowadziły wybory do władz dziekańskich.

Władze Dziekańskie w poszczególnych Wydziałach przedstawiają się następująco:

I WYDZIAŁ LEKARSKI

Dziekan
Prof. dr hab. Wiesław Gliński

Prodziekan ds. Oddziału Stomatologicznego
Prof. dr hab. Hubert Wanyura

Prodziekan ds. Oddziału Kształcenia Podyplomowego
Prof. dr hab. Mirosław Łuczak

Prodziekan
Prof. dr hab. Zbigniew Gaciong

Prodziekan
Prof. dr hab. Ryszarda Felczak-Chazan

Prodziekan
Prof. dr hab. Marek Krawczyk

Prodziekan
Prof. dr hab. Jacek Przybylski


---

II WYDZIAŁ LEKARSKI

Dziekan
Prof. dr hab. Jerzy Stelmachów

Prodziekan ds. Oddziału Nauczania w Języku Angielskim
Prof. dr hab. Jerzy Polański

Prodziekan
Prof. dr hab. Maciej Czaplicki

Prodziekan
Prof. dr hab. Maciej Karolczak


---

WYDZIAŁ FARMACEUTYCZNY

Dziekan
Prof. dr hab. Jan Pachecka

Prodziekan
Prof. dr hab. Józef Kowalski

Prodziekan
Prof. dr hab. Wacław Kołodziejski

Prodziekan
Dr hab. Andrzej Tokarz

W maju br. wybrano Senatorów Akademii we wszystkich grupach pracowniczych Uczelni.

W skład SENATU Akademii Medycznej wchodzą następujące osoby:
 

1. Prof. dr hab. Janusz Piekarczyk  Rektor
2. Prof. dr hab. Leszek Pączek Prorektor ds. Dydaktyczno-Wychowawczych
3. Prof. dr hab. Andrzej Członkowski Prorektor ds. Nauki i Współpracy z Zagranicą
4. Prof. dr hab. Mieczysław Szostek Prorektor ds. Klinicznych, Inwestycji i Współpracy z Regionem
5. Prof. dr hab. Józef Sawicki Prorektor ds. Kadr
6. Prof. dr hab. Wiesław Gliński Dziekan I WL
7. Prof. dr hab. Jerzy Stelmachów Dziekan II WL
8. Prof. dr hab. Jan Pachecka Dziekan Wydziału Farmaceutycznego
9. Prof. dr hab. Hubert Wanyura Prodziekan ds. Oddziału Stomatologicznego
10. Prof. dr hab. Mirosław Łuczak Prodziekan ds.Oddziału Kształcenia Podyplomowego
11. Prof. dr hab. Jerzy Polański Prodziekan ds. Oddziału Nauczania w Języku Angielskim


SENATOROWIE I WL z grupy profesorów i doktorów habilitowanych:
 

12. Prof. dr hab. Janusz Cianciara
13. Prof. dr hab. Bogdan Ciszek
14. Prof. dr hab. Zbigniew Gaciong
15. Prof. dr hab. Andrzej Górecki
16. Prof. dr hab. Marek Jakóbisiak
17. Prof. dr hab. Marek Krawczyk
18. Prof. dr hab. Stanisław Moskalewski
19. Prof. dr hab. Tadeusz Bączkowski/  (Oddz. Stomatologiczny)


SENATOROWIE II WL z grupy profesorów i doktorów habilitowanych
 

20. Prof. dr hab. Maciej Karolczak
21. Prof. dr hab. Sławomir Maśliński
22. Prof. dr hab. Sławomir Majewski


SENATOROWIE WYDZ. FARMACJI z grupy   profesorów i doktorów habilitowanych
 

23. Prof. dr hab. Józef Kowalski
24. Prof. dr hab. Bożenna Gutkowska


POZOSTALI NAUCZYCIELE AKADEMICCY

I Wydział Lekarski

25. Dr Zbigniew Gałązka
26. Dr Cezary Wójcik
27. Mgr Marian Kwiatkowski
28. Dr Ireneusz Machnikowski


II Wydział Lekarski

29. Dr Jolanta Dzierżkowska


Wydział Farmaceutyczny
30. Dr Maria Niemyjska

PRACOWNICY NIE BĘDĄCY NAUCZYCIELAMI AKADEMICKIMI

31. Mgr Irena Jóźwik
32. Mgr Ewa Kępska
33. Mgr inż. Jacek Żbikowski


STUDENCI – I Wydział Lekarski

34. Krystian Pawelec
35. Weronika Rymuza
36. Marcin Żuk
37. Rafał Placha


STUDENCI – II Wydział Lekarski

38. Piotr Urbanek
STUDENCI – Wydział Farmaceutyczny
39. Piotr Polcyn
 

prof. dr hab. Jerzy Kossakowski
Przewodniczący Uczelnianej Komisji Wyborczej


Powrót do spisu treści

---

DZIEKAN II WYDZIAŁU LEKARSKIEGO
Prof. dr hab. Jerzy Stelmachów

        Prof. dr hab. Jerzy Stelmachów urodził się 30.01.1941 r. W czerwcu otrzymał dyplom lekarza kończąc studia w Warszawskiej Akademii Medycznej.
        W czasie studiów aktywnie uczestniczył w ruchu studenckim pełniąc początkowo funkcję Przewodniczącego AZS przy AM w Warszawie, a następnie Kierownika Klubu Medyka.
        Po odbyciu stażu w Klinikach Akademii Medycznej w Warszawie otrzymał etat asystenta w Instytucie Położnictwa i Ginekologii CKP WAM w Warszawie. W 1970 zdał egzamin na I st.  a w 1973 na II st. specjalizacji w zakresie położnictwa i ginekologii. W 1972 r. obronił  doktorat na podstawie pracy pt. „Badania nad wpływem przemianowania mikrofalowego na rozwój zarodka kurzego”.
        Od 1.05. 1975 r. do 1.05.1988  pracował w Instytucie Onkologii w Warszawie początkowo na stanowisku adiunkta, a od 1.01.1985 Kierownika Oddziału Ginekologii Operacyjnej. W 1984 na podstawie rozprawy pt. „Ocena histeroskopii ze szczególnym uwzględnieniem jej roli w onkologii ginekologicznej” uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk medycznych. W 1986 otrzymał stanowisko docenta.
        Od 1.05.1988 po wygraniu konkursu został zatrudniony na stanowisko Kierownika I Kliniki Położnictwa i Ginekologii II Wydziału Lekarskiego w Akademii Medycznej w Warszawie, na którym pracuje do dziś. 1 stycznia 1991 roku otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego, a profesorem zwyczajnym został 10.06.1997 roku. 30 lipca otrzymał tytuł profesora nauk medycznych. W czasie ostatniej kadencji Władz Uczelni był prodziekanem w II Wydziale Lekarskim.
        Dorobek naukowy zawiera 222 publikacje. Większość prac związanych jest z diagnostyką ginekologiczną. Przedmiotem szczególnego zainteresowania jest wykorzystanie nowoczesnych metod rozpoznawania i leczenia chorób ginekologicznych. Jako pierwszy w Polsce wprowadził do praktyki klinicznej histeroskopię stosowaną obecnie zarówno w celu rozpoznawania, jak i leczenia patologii wewnątrzmacicznej. Szereg prac dotyczy zagadnień onkologicznych. Wśród nich znajdują się pierwsze w Polsce doniesienia o możliwościach, zasadach i własnych doświadczeniach wykonywania przemieszczenia jajników poza pole napromieniowania przy operacjach rozszerzonego wycięcia macicy z powodu raka szyjki  tego narządu u młodych kobiet jak również krytyczna ocena operacji sprawdzających po leczeniu chemicznym chorych na raka jajnika.
        Z dydaktyką zarówno przeddyplomową jak i podyplomową związany jest od 1996 roku. Pod jego kierownikiem kilkudziesięciu lekarzy uzyskało specjalizację, a 5-ciu obroniło pracę doktorską. W kierowanej przez Niego Klinice zakończono 2 przewody habilitacyjne. Prof. Jerzy Stelmachów jest członkiem wielu towarzystw naukowych polskich i zagranicznych m.in. Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, przewodniczący sekcji ginekologii onkologicznej European Society Gynecological Oncology, European Society of Hysteroskopy.
        Jest również członkiem wielu Komitetów Naukowych Czasopism wydawanych w kraju jak również członkiem Komitetu Naukowego Clin. Exp. Obstet. Gyn. Otrzymał wiele nagród w tym Rady Naukowej przy Min. Zdr. I OP. Społecznej – 1984, Nagrodę Zesp. Wydziału Nauk Medycznych PAN –1991.
        Odznaczony w 1980 r. Odznaką Honorową PCK i w 1985 Odznaką „Za wzorową pracę w Służbie Zdrowia”. Nigdy nie był członkiem żadnych organizacji politycznych.

Powrót do spisu treści

---

DZIEKAN WYDZIAŁU FARMACEUTYCZNEGO
Prof. dr hab. Jan Pachecka

        Jan Pachecka urodził się 14 kwietnia 1939 r. w Wiśniewie k/Siedlec. W 1958 r. rozpoczął  studia na Wydziale Farmaceutycznym Akademii Medycznej w Warszawie. W 1964 roku uzyskał dyplom magistra farmacji w Katedrze Biochemii Wydziału Farmaceutycznego. Na tym samym Wydziale w 1970 r. uzyskał stopień doktora nauk farmaceutycznych.
        Cała działalność zawodowa prof. dr hab. Jana Pachecka związana jest z Wydziałem Farmaceutycznym  AM w Warszawie. W latach 1971-1985 był adiunktem Zakładu Metabolizmu Leków, który powstał na bazie byłej Katedry Biochemii Wydziału Farmaceutycznego. W okresie tym trzykrotnie przebywał jako stypendysta strony włoskiej w Istituto di Ricerche Farmacologiche „Mario Negri” w Mediolanie.
        W 1984 roku uzyskał stopień doktora habilitowanego nauk farmaceutycznych w zakresie biochemii.
        W 1985 roku uzyskał etat docenta w Zakładzie Metabolizmu Leków. W 1990 roku, po wygraniu ogólnopolskiego konkursu, został kierownikiem Zakładu Patobiochemii i Chemii Klinicznej. W tym samym roku został powołany przez J.M. Rektora na stanowisko profesora nadzwyczajnego AM w Warszawie. W roku 1991, po połączeniu Zakładu Metabolizmu Leków oraz Zakładu Patobiochemii i Chemii Klinicznej, i utworzeniu Katedry Biochemii i Chemii Klinicznej, został w drodze konkursu powołany na stanowisko Kierownika tej Katedry.
        26 stycznia 1999 r. Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej nadał dr hab. Janowi Pachecka tytuł naukowy profesora.
        Dorobek naukowy prof. dr hab. Jana Pachecka obejmuje: 81 oryginalnych  prac doświadcalnych, 10 publikacji poglądowych, współautorstwo rozdziału w podręczniku akademickim, współautorstwo skryptu akademickiego, współautorstwo redakcyjne monografii wraz z autorstwem rozdziału, oraz 116 komunikatów zjazdowych.
        Prof. dr hab. Jan Pachecka, był w latach 1984-1989 członkiem Komisji Dostępności Biologicznej Leku i Farmacji Klinicznej oraz  w latach 1996-1998 członkiem  Komisji Postaci Leku, Farmakokinetyki i Farmacji Klinicznej Komitetu Nauk o Leku PAN .
        W 1999 r. został wybrany na członka Komitetu Nauki o Leku PAN. Od 1991 r. jest przewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Leków w Warszawie.
        Był przewodniczącym komitetów organizacyjnych i rad naukowych 7 ogólnopolskich konferencji i zjazdów naukowych.
        Od 1984 roku uczestniczy w zespołach kolegialnych Senatu AM w Warszawie i Komisjach Rektorskich, pełniąc funkcję członka Rektorskiej Komisji ds. Rozwoju Uczelni (1984-1987), Rektorskiej Komisji ds. Odznaczeń (1984-1987); Senackiej Komisji ds. Badań Naukowych (1987-1990), Senackiej Komisji ds. Dydaktyki i Wychowania (1987-1990).  Od 1996 roku jest przewodniczącym Senackiej Komisji ds. Rozwoju Kadry oraz członkiem Senackiej Komisji Nauki, Rektorskiej Komisji ds. Rozwoju Uczelni i Uczelnianej Komisji ds. Nagród. Od 1994 roku jest członkiem społecznego Komitetu Budowy Biblioteki AM w Warszawie.
        W latach 1984-89 był Prodziekanem ds. Nauki Wydziału Farmaceutycznego, w latach 1989-1993 Prorektorem ds. Nauki i Rozwoju Kadr Akademii Medycznej w Warszawie, w latach 1993-1996 Prorektorem ds. Rozwoju Kadry naukowej Akademii Medycznej w Warszawie. Od 1990 r. jest Kierownikiem Studium Doktoranckiego  Wydziału Farmaceutycznego.
        Prof. dr hab. Jan Pachecka jest wieloletnim, aktywnym członkiem Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego. Przez dwie kadencje (1983-1986, 1992-1995) był v-ce przewodniczącym Oddziału Warszawskiego PTFarm, a następnie, w latach 1986-1992 jego przewodniczącym. W latach 1992-1998 piastował funkcję v-ce prezesa Zarządu Głównego PTFarm. Prof. dr hab. Jan Pachecka jest także członkiem Polskiego Towarzystwa Biochemicznego, Polskiego Towarzystwa Badań nad Miażdżycą, Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Laboratoryjnej, Towarzystwa Terapii Monitorowanej, członkiem założycielem Polskiego Kolegium Medycyny Laboratoryjnej (1994)oraz Towarzystwa Miłośników Wiśniewa (1983). W 1992 roku został wybrany na członka New Yourk Academy of Science. Od 1993 roku jest członkiem American Association of Pharmaceutical Scientists oraz European Society of Clinical Pharmacy. Od 1996 roku  jest członkiem American Association for Clinical Chemistry oraz International Federation of Clinical Chemistry. Od 1994 r. jest członkiem International Pharmaceutical Federation (FIP). W roku 1998 został wybrany „Country Corespondent” Sekcji Farmacji Akademickiej FIP.
        Prof. dr hab. Jan Pachecka był w latach 1987-1990 członkiem Komisji ds. Farmacji Rady Naukowo-Programowej PZWL. Obecnie jest aktywnym członkiem Kolegium Redakcyjnego Acta Poloniae Pharmaceutica, Komitetu Redakcyjnego Farmacji Polskiej oraz Komitetu Redakcyjnego Biuletynu Instytutu Leków. Prace badawcze katedry, którą kieruje, koncentrują się na problematyce: biochemicznej oceny zaburzeń metabolizmu lipoprotein w różnych stanach patologicznych, jako czynników ryzyka powstania i rozwoju miażdżycy, oceny aktywności enzymów metabolizujących leki w cukrzycy doświadczalnej: biochemicznej oceny potencjału energetycznego i sprawności metabolicznej wątroby w przebiegu zróżnicowanych etiologicznie chorób tego narządu oraz diagnostyki laboratoryjnej chorób alergicznych.
        Za osiągnięcia w pracy naukowej, dydaktycznej i organizacyjnej był nagradzany nagrodami Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej oraz nagrodami JM Rektora AM
        W 1998 r. został wyróżniony nagrodą Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego za pracę eksperymentalną opublikowaną w Acta Poloniae Pharmaceutica.
        Prof. dr hab. Jan Pachecka został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1984), Medalem 40-lecia PRL (1985), Odznaką  „Za zasługi dla Województwa Siedleckiego” (1986), Honorową Odznaką „Za wzorową pracę  w służbie zdrowia” (1987), Medalem im. I. Łukasiewicza „Za zasługi dla rozwoju farmacji” (1992), Medalem Liceum Ogólnokształcącego im. B. Prusa w Siedlcach (1993), którego jest absolwentem, oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej (1997).

Powrót do spisu treści

---

PROFESOR STEFANIA JABŁOŃSKA I PROFESOR SŁAWOMIR MAJEWSKI
LAUREATAMI NAGRODY PAN

        Wydział Nauk Medycznych PAN przyznał nagrody za wybitne osiągnięcia naukowe w 1998 roku. Jedna z trzech nagród otrzymał zespół prof. S.Majewski i prof. S. Jabłońska za cykl prac: Wirusy brodawczaka (HPV) w kancerogenezie skórnej i ich udział w patogenezie łuszczycy.
        Prof. S. Majewski powiedział, że prace dotyczą wirusów brodawczaka HPV w dwu różnych stanach chorobowych: w patogenezie nowotworów skóry rozwijających się w przebiegu rzadkiej choroby genetycznej epidermodysplasia  verruciformis oraz patogenezie łuszczycy.
        W latach 60. dwie grupy naukowców na świecie: z instytutu w Heidelbergu i z Instytutu Pasteura wykryły i scharakteryzowały po raz pierwszy wirusy brodawczaka (HPV). Grupa niemiecka scharakteryzowała  wirusy tzw. Genitalne, czyli te, które powodują patologie w obrębie  narządów płciowych, natomiast grupa polsko-francuska opisała tzw. skórne typy brodawczaka. I o ile udowodniono, że typy wirusów brodawczaka genitalnego są głównym czynnikiem sprawczym raka szyjki macicy i innych raków tej okolicy, to w przypadku typów skórnych brodawczaka do dziś nie ma jasności, czy powodują one raka skóry.
        Istnieje naturalny model onkogenezy wirusowej skórnej – w postaci bardzo rzadkiej choroby, jaką jest uwarunkowana genetycznie epidermodysplasia veruciformis (EV). W tej chorobie występują onkogenne typy skórne wirusów brodawczaka, ponieważ wykrywa się je w nowotworach u tych chorych. Ta mała grupa żyjących na wszystkich kontynentach (opisano kilkaset przypadków) charakteryzuje się tym, że prawie u każdego z nich w4-5 dekadzie życia pojawiają się raki skóry, w których wykrywa się niektóre typy wirusów, uważane za właściwe tylko tym chorym. Czuli, że prawdopodobnie z powodów immunogenetycznych tylko ta grupa jest nimi zakażona.
        Przez całe lata stosując tradycyjne metody biologii molekularnej, jedynie w bardzo rzadkich przypadkach u chorych z innymi typami raków udawało się wykryć ten wirus. Przełomem były lata 1994-1995, kiedy wprowadzono niezwykle czułą metodę molekularną NESTED-PCR, pozwalającą wykryć w komórce mniej niż jedną kopię wirusa. I okazało się wówczas, że te skórne wirusy brodawczaka są mocno rozpowszechnione w populacji  - można wykryć ich DNA, podobne do DNA wirusów epidermodysplasia verruciformis w ogólnej populacji. Ale w dalszym ciągu nie można było wykryć tych najważniejszych wirusów onkogennych: HPV5 i HPV8 odpowiedzialnych za raki skóry w tej wąskiej populacji. Nasz zespól we współpracy z grupą francuską, właściwie przypadkowo, zbadał chorych z łuszczycą.
        Łuszczyca jest najczęstrzą chorobą skóry charakteryzującą się łagodną proliferacją. Komórki nabłonka proliferują do pewnego momentu w sposób nie kontrolowany, natomiast w późniejszym okresie  włączają się w pewne mechanizmy, które proliferację hamują. Ku naszemu zdumieniu okazało się, że prawie wszyscy chorzy (95%) mają w skórze ten onkogenny typ wirusa HPV5, natomiast chorzy z innymi schorzeniami skóry, np. atopowym zapaleniem, praktycznie go nie mają (wykryliśmy tylko jeden taki przypadek u pacjenta z przeszczepem). Okazało się też, że u chorych z łuszczycą ponad 25% przypadków można wykryć w surowicy swoiste przeciwciała przeciw wirusowi HPV5. Wykrywaliśmy je stosując nowa metodę techniki inżynieryjnej – ELISA, z użyciem cząstek wirusopodobnych. Oznacza to, że u tych chorych pojawia się nie tylko DNA wirusa HPV5, ale ich układ immunologiczny musi spotkać się z prawdziwym białkiem wirusowym, czyli, że w trakcie tej choroby dochodzi do uaktywnienia prawdziwego cyklu wirusowego.
        W trakcie naszych badań zaproponowaliśmy nową koncepcję patogenezy łuszczycy, częściowo zgodną z obowiązującą dziś teorią immunologiczną , tzn. układ immunologiczny rozpoznaje jakiś domniemany antygen w naskórku i w wyniku reakcji immunologicznej dochodzi do generacji pewnych czynników nasilających proliferację. W naszej koncepcji przyjęliśmy, że niektóre z białek wirusa HPV5 – a być może i innych wirusów podobnych do epidermodysplasia verruciformis – stanowią ten domniemany antygen w łuszczycy. Bo filozofia życia  wirusa brodawczaka polega na tym, że wchodzi on do komórki i korzystając i korzystając z całej tej maszynerii molekularnej zaczyna replikować, wykorzystując wszystkie enzymy i czynniki transkrypcyjne. Ponadto może on istnieć tylko w komórkach proliferujących, czyli jest właściwie integralną częścią komórki. A białka, które są w komórce syntetyzowane, np. białka wirusowe, mogą później wydostawać się na powierzchnię komórki i w kontekście cząstek zgodności tkankowej MHC mogą wywoływać swoistą reakcję autoimmunologiczną.
        Jeżeli to się potwierdzi, a na razie potwierdziła nasze wyniki grupa niemiecka, to prawdopodobnie dojdzie do stworzenia nowych sposobów leczenia łuszczycy. Byłaby to terapia peptydowa, która miałaby na celu zablokowanie jakimiś peptydami białek otoczki wirusa, tych receptorów limfocytów T, które są prawdopodobnie siłą sprawczą łuszczycy.

Powrót do spisu treści

---

KONGRES  NAUKOWY MŁODYCH MEDYKÓW (C.D.)

W uzupełnieniu informacji o Kongresie, miło nam donieść, że Studenckie Koło Informatyki Medycznej AM zaprezentowało na Kongresie Młodych Medyków Warszawa ’99 prace:
1) „Projekt Ap2k- Analiza Obiegu Informacji w Zakładzie Anatomii Patologicznej” autorstwa Tomka Kozińskiego, Marcina Grabowskiego, Witolda Węgorkiewicza
2) „Czy systemy sztucznej inteligencji (ekspercki) komputerów piątej generacji mogą być wykorzystane w naukach medycznych?” Krystiana Jażdżewskiego i Małgorzaty Danowskiej.
Prace te zostały nagrodzone wyróżnieniem specjalnym.

Powrót do spisu treści

---

VII ŚWIATOWY DZIEŃ CHOREGO - Z ORĘDZIA OJCA ŚWIĘTEGO

        Żadne wołanie, wznoszące się ludzkich serc, nie jest równie głośne, jak wołanie o zdrowie i o ochronę zdrowia. Jest zatem zrozumiałe, że ludzka solidarność na wszystkich płaszczyznach może i powinna rozwijać się nade wszystko w tej sferze. Należy zatem przeprowadzić poważną i głęboką analizę organizacji służby zdrowia, dążąc do tego, aby jej instytucje  coraz bardziej stawały się miejscami świadectwa miłości do ludzi.
        Z drugiej strony, odpowiedź oczekiwana przez ludzi cierpiących musi być dostosowana do potrzeb ich samych, oni zapragnęli nade wszystko daru obecności i współczucia, solidarnej miłości i ofiarnego, czasem wręcz heroicznego poświęcenia.
        Pracownikom służby zdrowia – lekarzom, farmaceutom, pielęgniarzom, kapelanom, zakonnikom i zakonnicom, pracownikom administracji i wolontariuszom – którzy na mocy swego powołania i zawodu mają być strażnikami i sługami ludzkiego życia, pragnę raz jeszcze wskazać przykład Chrystusa: posłany przez Ojca jako najwyższy dowód Jego nieskończonej miłości, Jezus nauczył człowieka "świadczyć dobro cierpieniem – oraz świadczyć dobro cierpiącemu", przez co "w tym podwójnym aspekcie odsłonił sens cierpienia do samego końca" (Salvifici doloris,30)
        Pochylając się z miłością nad cierpiącymi, uczcie się poznawać głęboką rzeczywistość tajemnicy cierpienia. Cierpienie, którego jesteście świadkami, niech będzie dla was miarą poświęcenia, jakiego się od was oczekuje. Zaś pełniąc tę służbę na rzecz życia, bądźcie otwarci na współpracę ze wszystkimi, ponieważ "sprawa życia oraz jego obrony i promocji nie jest wyłączną prerogatywą chrześcijan. (...) Życie ma w sobie niewątpliwie coś świętego religijnego, ale ten jego aspekt nie dotyczy tylko wierzących" (Evangelium vitae,101). Skoro cierpiący nie prosi o nic innego, jak tylko o pomoc, to i wy przyjmujcie pomoc od wszystkich, jeżeli chce się ona wyrazić w geście miłości.

Powrót do spisu treści

---

DOTACJE APARATUROWE KBN DLA AKADEMII  MEDYCZNYCH

Jednostka - Przyznana dotacja

• Akademia Medyczna w Białymstoku - 1 178 800 zł
• Akademia Medyczna w Bydgoszczy - 500 000 zł
• Akademia Medyczna w Gdańsku - 838 000 zł
• Akademia Medyczna w Lublinie - 1 320 000 zł
• Akademia Medyczna w Łodzi - 1 280 000 zł
• Akademia Medyczna w Poznaniu - 834 000 zł
• Akademia Medyczna w Warszawie - 1 350 000 zł
• Akademia Medyczna we Wrocławiu - 1 350 000 zł
• Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego Warszawa - 50 000 zł
• Collegium Medicum Uniwersytetu Jagielońskiego - 1 905 000 zł
• Pomorska Akademia Medyczna  w Szczecinie - 714 000 zł
• Śląska Akademia medyczna w Katowicach - 1 950 000 zł
• Wojskowa Akademia Medyczna Łódź - 2 000 000 zł


Powrót do spisu treści

---


LEKARZE   PATRONAMI   ULIC
Tadeusz Kocon

        W Warszawie są ulice, których nazwy związane są z leczeniem. Jest to ulica Cyrulików, Eskulapów, Lekarska, Szpitalna i Aptekarska.
        Jest także kilkanaście ulic, których patronami są lekarze zasłużeni dla lecznictwa i higieny w Warszawie i w Polsce.
Niektórzy z nich są wychowawcami lekarzy lub wychowankami Uniwersytetu Warszawskiego lub Akademii Medycznej.
        Patronami ulic Warszawy są następujący lekarze: Tadeusz Boy-Żeleński, Tytus Chałbiński, Antoni Czechow, Aleksander Fleming, Ludwik Hirschweld, Janusz Korczak, Jan Kossakowski, Franciszek Łukaszczyk, Józef Mianowski, Jerzy Michałowicz, Wojciech Oczko, Ludwik Paszkiewicz, Ludwik Rydygier, Helena Wolf, Ludwik Zamenhof, Jan Zaorski, Witold Zawadowski.
        Powszechnie z medycyną łączy się także nazwisko Wilhelma Konrada Roentgena (patrona ulicy na Ursynowie obok Centrum Onkologii), odkrywcy promieni jonizujących wykorzystywanych w medycynie do badania ciała ludzkiego (prześwietlanie, tomografia komputerowa).
       Witold Zawadowski – Profesor Uniwersytetu Warszawskiego i Akademii Medycznej, rentgenolog.  Studia lekarskie ukończył w 1913 r. W Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie i tam rozpoczął pracę lekarską.  Od 1918 r. Służył w Wojsku Polskim jako lekarz pułkowy i dywizyjny. Przez dwa lata był wolontariuszem Kliniki Chorób Wewnętrznych kierowanej przez Prof. Gluzińskiego. W latach 1924-1926 odbył studia dodatkowe w Paryżu i otrzymał tytuł specjalisty radiologa. W 1926 roku został kierownikiem Oddziału Radiologicznego Szpitala Ujazdowskiego i prowadził wykłady i ćwiczenia z radiologii.  W czasie okupacji prowadził wykłady z radiologii dla studentów Tajnego Uniwersytetu Warszawskiego Ziem Zachodnich oraz dla Szkoły Zawodowej dla Personelu Sanitarnego doc. Jana Zaorskiego. Po upadku Powstania Warszawskiego pracował w szpitalach w Milanówku, Podkowie Leśnej i w Pruszkowie. W 1945 r. Rozpoczął wykłady z radiologii i na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego, który później został Zakładem Radiologii Akademii Medycznej. Z zakładem tym związany był do przejścia na emeryturę. Jako emeryt pozostał konsultantem w zakładzie jeszcze przez kilka lat.
        Habilitował się w roku 1933. Tytuł Profesora nadzwyczajnego otrzymał w roku 1946, a Profesora zwyczajnego w 1954 r. Był członkiem wielu towarzystw naukowych krajowych i zagranicznych. Członkiem korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności, Towarzystwa naukowego Warszawskiego, Członkiem Polskiej Akademii Nauk i w latach 1956-1959 był sekretarzem Naukowym Wydziału Nauk Medycznych Polskiej Akademii Nauk. Od 1058 r. Był Przewodniczącym Krajowego Komitetu Ochrony Radiologicznej.
        Ulica jego imienia znajduje się na Służewie nad Dolinką między ul. Puławską i Zaolziańską (prostopadle do ul. Puławskiej).

Powrót do spisu treści

---


Dr med. Emilia Paderewska-Chrościcka (1911-1999)

        Urodziła się w Karwowie Szlacheckim na Ziemi Płockiej. W 1939 roku uzyskała dyplom lekarza na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego im. J. Piłsudskiego. W czasie wojny 1939 roku pracowała w szpitalu w Lubartowie. W okresie okupacji odrabiała staż w szpitalach warszawskich i pracowała w Radzie Głównej Opiekuńczej. Była żołnierzem Armii Krajowej. Bezinteresownie udzielała pomocy lekarskiej ukrywającym się rodzinom żydowskim. W roku 1944, w Świdrze k/Warszawy, została aresztowana i więziona przez kilka miesięcy przez NKWD.
W latach 1946-1953 pracowała w Klinice Położnictwa i Ginekologii AM przy pl. Starynkiewicza.  Rozpoczęła pracę jako wolontariuszka a następnie asystentka.
        W 1952 uzyskała doktorat na podstawie pracy „Przebieg porodu po dłuższej przerwie”.
Następnie pracowała w poradni szpitala Położniczo-Ginekologicznego przy ul. Madalińskiego w Kolejowej służbie zdrowia w Grodzisku Maz. i w Warszawie.
        Przez całe życie była wierna zasadom „Primum non nocere” i „Salus  aegroti suprema lex esto”. Uważała, że należy wychowywać społeczeństwo, uczyć poszanowania godności człowieka, kultury osobistej i rodzinnej z poczuciem odpowiedzialności za zdrowie fizyczne i psychiczne narodu. Była zdecydowanie przeciwna przerywaniu ciąży, za co po uchwaleniu ustawy antyaborcyjnej była represjonowana, m.in. w l. 1961- 1964 objął ją zakaz pracy w lecznictwie.
        Przez szereg lat prowadziła poradnie przedmałżeńskie przy Kościołach warszawskich. Gorąco popierała i propagowała naturalną regulację poczęć i odpowiedzialne rodzicielstwo. Przez  Papieża Pawła VII była uhonorowana orderem „Pro Ecclesia et Pontifice”.
        Była żoną emerytowanego profesora  Akademii Medycznej Antoniego Chrościckiego i matką prof. dr hab. Juliana Antoniego Chrościckiego pracownika Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego.
 

Na podstawie własnoręcznego życiorysu Dr E. Paderewskiej-Chrościckiej oprac. M.K.

Powrót do spisu treści

---

ZOFIA KURATOWSKA (1993-1999)

Pani Profesor

Dr hab. med. Jadwiga Dwilewicz-Trojaczek
Prof. dr hab. med. Wiesław Wiktor Jędrzejczak

        Kiedy rano 8 czerwca zjawiliśmy się w Klinice i zastaliśmy zapłakaną Panią Alicję Gil-Olkusznik, wieloletnią Sekretarkę Kliniki wiedzieliśmy już, że dzieje się źle. Do Warszawy dotarła wiadomość, że Pani Profesor –„Szefowa”: Pani prof. Zofia Kuratowska jest umierająca. O tej chorobie wiedzieliśmy już od pewnego czasu, ale tylko parę tygodni wcześniej wysyłaliśmy jej życzenia imieninowe. Nie przypuszczaliśmy, że tak szybko się one nie spełnią. Ale 8 czerwca 1999 roku to był dzień naszego wyjazdu do Barcelony: na Zjazd Europejskiego Towarzystwa Hematologów i ta najgorsza wiadomość dotarła do nas już tam patrzących na portowy basen, z którego w tym właśnie momencie odpływał polski jacht: „Zawisza Czarny”.
        Pani Profesor była postacią wielowymiarową i grała prominentne role na różnych „teatrach życia”, ale dla nas byłą przede wszystkim wybitnym lekarzem i wybitnym hematologiem. Do historii nauki przejdzie jako odkrywczyni miejsca wytwarzania erytropoetyny, którym okazały się nerki. Do historii Akademii Medycznej w Warszawie jako organizatorka jej Kliniki Hematologii. W naszej pamięci pozostanie jako wyrazisty wzór Człowieka, Lekarza, Społecznika i Naukowca. Wzór często podziwiany, czasem kontestowany, ale zawsze stanowiący punkt odniesienia dla naszych samoocen i ocen innych ludzi. Tak zawsze bywa z wybitnymi ludźmi, że nasza własna wyobraźnia ich sobie zawłaszcza i przypisuje różne cechy (czasem zupełnie odbiegające od oryginału) po to, aby przez ten pryzmat patrzeć na świat i oceniać ludzi mniej wybitnych, a także by oceniać i rozwijać siebie.
        Ostatnie nasze spotkanie z Panią Profesor miało miejsce dokładnie rok temu, kiedy z Pretorii przyjechała do Polski na obronę ostatniego prowadzonego przez siebie doktoratu: dr med. Jolanty Wieczorek. Musiała już wtedy być chora, ale nasze uwagi dotyczące zeszczuplenia pokrywała uśmiechem przyjmując je jak kobieta należne jej komplementy. Wtedy nie znaliśmy jeszcze tragicznego podtekstu tej sytuacji. Rozmawiając w piękny czerwcowy wieczór na tarasie warszawskiej restauracji o życiu, o medycynie, o planach rozwoju Kliniki nie przypuszczaliśmy, ze jest to rozmowa ostatnia. Życie niestety takie jest: ulotne: stawiające kropkę tam, gdzie sądziliśmy, że po przecinku będzie jeszcze wiele wtrąconych zdań.
        Życie oplata wszystko w misterny powój różnych zaskakujących historii: drugorzędnych zdarzeń, które niespodziewanie wybijają się na niezasłużone główne miejsce, jak choćby rzucona przez zrozpaczonego Męża  myśl o rozsypaniu prochów nad afrykańskimi jeziorami. Warto tu może wspomnieć ostatnie słowa Pani Profesor przekazane nam przez Panią Poseł Śledzińską-Katarasińską w niedzielę 6 czerwca 1999. Pani Poseł odwiedziła Panią Profesor już nieprzytomną w szpitalu w Pretorii i wtedy Pani Profesor na chwilę odzyskała przytomność i powiedziała: „Iwonka, zabierz mnie do Polski”.

Powrót do spisu treści

---


POŻEGNANIE

Alicja Gil-Olkusznik
Sekretarka Kliniki Hematologii AM

        8 czerwca 1999 r. w dalekiej Pretorii odeszła bardzo bliska mi Osoba – PROF. ZOFIA KURATOWSKA – Człowiek wielkiego serca, Przyjaciel, bezkompromisowa dla siebie, a pełna tolerancji dla słabości innych.
Byłam jej sekretarką przez prawie ćwierć wieku. Początkowa zależność służbowa po krótkim czasie przerodziła się w prawdziwą przyjaźń – stała się dla mnie drugą matką, strofującą, wymagającą, ale jednocześnie kochającą i serdeczną. Była ze mną w trudnych i tragicznych chwilach mojego życia; była w chwilach radosnych – właściwie towarzyszyła ma zawsze służąc radami i pomocą przez 25 lat.
        Była człowiekiem wielkiego formatu, nie przerażały Jej trudności, a wręcz przeciwnie – były wyzwaniem, które należało pokonać. Była konsekwentna w swoich poglądach, nonkomformistka, odważna, sprawiedliwa, tolerancyjna.  Byłą wspaniałym Lekarzem, naukowcem, posiadała ogromny talent polityczny. Zawsze potrafiła godzić obowiązki lekarza i kierownika kliniki z działalnością społeczną, a potem od 1989 r. pracą polityka.
        W Szpitalu Chirurgii Urazowej na Barskiej, w swojej klinice stworzyła atmosferę, gdzie każdy czuł się jak w rodzinie. Była dla nas ogromnym autorytetem nie tylko w sprawach merytorycznych, ale moralnym. Może właśnie dlatego byliśmy z Nią w trudnym okresie rodzącej się „Solidarności”, potem w okresie stanu wojennego w potocznie zwanym „Komitecie na Piwnej” – Prymasowskim Komitecie Pomocy Pozbawionym Wolności i Ich Rodzinom.
Była szykanowana z tego powodu, ale byliśmy razem, dlatego okres ten jawi mi się  jako niezwykły i wspaniały.
        Byliśmy z Nią w czasie walki o naszą klinikę na Barskiej i Jej likwidacji – oczywiście ze względów politycznych. Razem z Nią zespół nasz przeszedł długą drogę poprzez Centrum Onkologii, Przychodnię na Fieldorfa  aż do Szpitala przy ul. Banacha, gdzie prof. Kuratowska została kierownikiem Kliniki Hematologii AM w 1990 r.
        Ciężką pracą, a przede wszystkim sercem tworzyła kolejne te placówki z myślą o chorych. Atmosfera, w jakiej działaliśmy i serce, jakie wkładała w te działania Pani Profesor dawały niespotykane efekty. A przecież w tych niezwykle trudnych czasach mogła wyjechać za granicę, proponowano Jej intratne stanowiska: była przecież Honorowym Członkiem Nowojorskiej Akademii Nauk – na propozycje te miała jedną odpowiedź: „tu jest moje miejsce, tu jest moja Ojczyzna...”
        W wolnym już kraju rzuciła się w wir pracy politycznej. Po wygranych pierwszych wolnych wyborach w 1989 r. została wicemarszałkiem Senatu RP. Nie porzuciła pracy w klinice – była w niej codziennie – chodziła na obchody, konsultowała, znała każdego pacjenta.
        Kiedy w 1993 roku została Kobietą Roku (plebiscyt organizowany przez miesięcznik „Twój Styl”) powiedziała: „Jestem zadowolona z życia. Może miałam szczęście? Może dlatego, że zawsze byłam wierna sobie?”
        Jest w tej wypowiedzi ogromny sens. Miała szczęście, że żyła w tak ciekawych czasach, że wiele mogła uczynić dla ludzi nie tylko jako lekarz, ale pojmując politykę jako „homo politicus” żywo obchodziły ją zwykłe ludzie sprawy, krzywda i niesprawiedliwość, z którymi walczyła. W  Jej życiu wszystkie zdarzenia miały sens. Godziła medycynę z polityką, chociaż uważała i wpajała to młodszym kolegom, że aby być dobrym lekarzem trzeba poświęcić się temu bez reszty. Ona jednak łączyła te dwie dyscypliny, uważała, że zawód lekarza pozwala dostrzec wszystkie ludzie nieszczęścia, a zawód polityka powinien sprawić, by tym chorym ludziom było łatwiej i lepiej żyć.
        Przez ostatnich kilka tal bywała zmęczona, ale to trwało chwilę; natychmiast działo się coś, co kazało Jej pokonywać przeszkody i pokonywała je.
        Kiedy pod koniec 1989 r. otrzymała zaskakującą propozycję wyjazdu jako obserwator na Konferencję dla Demokratycznej Przyszłości RPA nie wahała się ani chwili. Afryka interesowała się od dawna, ale wówczas było to Jej pierwsze zetknięcie z walczącą o wolność Południową Afryką. W następnych latach jeszcze pięciokrotnie odwiedziła ten kraj. Jak bardzo był Jej bliski niech świadczą Jej słowa z Posłowia do „Czarnego Prezydenta” G. Jaszuńskiego z 1995 r.: „Ilekroć wsiadam do samolotu, opuszczając Afrykę, już za nią tęsknię i boję się, że to pewnie ostatni raz”...
        W 1997 r. podjęła decyzję o wyjeździe do RPA. Była to najtrudniejsza decyzja w Jej życiu. Dzieliła się ze mną swoimi wahaniami. Nie powiem, że byłam zachwycona, kiedy wreszcie postanowiła przyjąć stanowisko ambasadora RP w Pretorii. Chyba wszyscy w Klinice byliśmy zawiedzeni, że odchodzi od tego wszystkiego, o co walczyła: od swojej kliniki, swoich chorych... Ale może uznała, że należy Jej się odpoczynek, a może miała być to przygoda Jej życia? A na pewno to nowe wyzwanie. Gdzieś tam w świecie chciała realizować swoje pragnienia.
        Koncentrowała się na pracy. Jej aktywność zawodowa i pozycja, jaką dzięki niej zajmowała na pewno dawała Jej poczucie wartości i wewnętrznej siły do walki z ciężką chorobą. Do końca Jej siłą była niezwykła odporność fizyczna i psychiczna. Trudno dziś znieść myśl, że odeszła na zawsze pozostawiając ból, ale i piękne wspomnienia wspólnie przeżytych lat.
        Cześć Jej Pamięci!

Powrót do spisu treści

• Powrót do spisu treści numeru 6-7/99
• Powrót do strony głównej "Z Życia Akademii Medycznej w Warszawie"
• Powrót do stron Biblioteki Głównej AM